Hasiyätlik meçit

0
53 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV,
«Uyğur avazi»

Ğalҗatta ikki meçit bar. Biri tarihiy häm hasiyätlik meçit. Amma uniŋ qançä jilliq tarihqa egä ekänligini heçkim bilmäydu. İkki yüz jilniŋ gepini qilidiğanlar bar. Ötkän äsirniŋ säksininçi jilliri 106 yaşqa kirip vapat bolğan Mitälip Oläsänov isimliq jut imami «biz bala päytimizdä, Ğulҗidin Mäkkigä maŋğanlar, bizniŋ meçitta bir keçä qonup, andin säpärgä atlinatti» däp sšzläp bärgän deyişidu jut çoŋliri.
Demäk, uniŋ tarihi helä uzun. Bir ariliqta bu meçit Mädäniyät šyiniŋ hizmitini atquridu. Keyin taşlinip kätti. Şu bir jilliri keräksiz yatqan meçitniŋ çedirini kolhoz rähbärligi buzup egilikniŋ bir benasiğa işlitidu. Şu vaqitta qattiq boran çiqip, uni uçartip äkätkän ekän. Çedirni buzğan soldatlar bolsa, avtomobil' halakitigä uçraptu. Mana şuniŋdin keyin bu meçitni jut turğunliri aylinip štidiğan bolğan. Vaqit štüp, meçit biraz җšndäştin štti. Amma mäbläğniŋ yoqluğidin iş vaqitliq tohtap qalğan.
Bu qetim uni remontlaşni pütkül jut bolup qolğa aldi. Jut turğunliri İsrayil İmamzärov bilän Sirdaş Zakirov šymu-šy kirip jürüp, bir million täŋgidin oşuq mäbläğ toplidi.
– Bultu bu meçitta 1968-jili tuğulğan jut baliliri näzir štküzgän edi, – däydu Sirdaş Zakirov biz bilän bolğan sšhbättä. – Şu vaqitta çättin kälgän bir qarim jigit meçitni remontlaş täklivini bärdi. Yeza hakimi Märüpҗan Mämirovmu bu täklipni qollap-quvätläp, koçimu-koça meŋip, mäbläğ jiğidiğan balilarni bäkitti. Mana şuniŋdin keyinla iş qizğin başlinip kätti.
Quruluş materiallirini setiveliş üçün Çonҗa yezisiğa barğan täşäbbuskar top ğalҗatliqlarniŋ dukiniğa duç kelip qalidu. Tiҗarätçilär Mähämätҗan Seyitov bilän Mirzat Şakirov jutdaşliriğa ällik miŋ täŋgilik materialni häqsiz beridu. Buni aŋlap jiraq-yeqinda turuvatqan ğalҗatliqlar yardäm qolini sunuşqa başlaydu. Җümlidin, Almutidiki «Ğalҗat» fondi, Ärmidinovlar ailisi, Hudavädi İmamzärov, Ähmätҗan Seyitov, Malik vä Marat Ämätovlar, Dina Abdrimova, Sopievlar ailisi, istipadiki polkovnik Sultanmurat Kibirov halisanä yardimini kšrsitidu. Çonҗidin Şerip Hudäkov, Kamilҗan Yoldaşev, Rafael Märipov quruluş materiallirini ävätsä, «Aqbulaq» mähällisiniŋ imami Ablemit Tursunov almutiliq qarim vä tiҗarätçilärni җälip qilip, meçitniŋ içini җšndäş üçün lazim bolğan zamaniviy quruluş materialliri bilän täminläydu. Juttin mal ianä qilğanlarmu bar. İşlävatqanlarğa künigä tšrt-bäş vaqliq tamaq qilip kälgänlärmu kšp.
Meçittiki quruluş işlirini Nurum İliyasov, Qudrät Ärmidinov, Pärhat Mämtuşurov, Rozahun Ayupov qatarliq qoli gül ustilar ämälgä aşuruvatidu. Qudrät Ärmidinov meçitniŋ yeŋi layihisini sizip çiqiptu. Ändi äynä şu yeŋi layihä arqiliq hasiyätlik benaniŋ çedirini qaytidin yasap çiqişla qaptu. Buniŋğimu yardäm qolini sunuvatqanlar bar. Şularniŋ biri Almuta vä Almuta vilayitigä birnäççä meçit salğan, Sanaätçilär, tiҗarätçilär vä yeza egiligi hadimliri җumhuriyätlik assotsiatsiyasiniŋ prezidenti Dilmurat Kuziev. U meçitniŋ çedirini yeŋilap berişni šz hšddisigä aldi. Dilmurat Pirmähämmätoğli bilän bolğan uçrişişta uniŋ ikki soaliğa kšŋlüm su içkidäk җavap berälmiginim üçün hiҗalät boldum.
– Ğalҗatliq pulluq kişilär kšpqu, ular yardäm qolini sozmayvatamdu? – degän soal bilän qarşi aldi u bizni.
– Yeŋi meçit äynä şu yaqa jutlarda yaşavatqan pulluq jutdaşlarniŋ hiraҗitigä selinğan edi, – dedim uniŋ soaliğa җavavän.
– Jutta ikki meçit bar dävatisilär, uniŋğa kelidiğan, namaz štäydiğanlar barmu? – dedi u biz bilän hoşlişiş aldida.
Һazir jut imami Dilşat Savutovniŋ başçiliğida җümä namiziğa kelip jürgän ottuzğa yeqin baliniŋ ismini atidim.
Һär ikkila soal orunluq. Oylinidiğan mäsililär. Bu maqalimu äynä şundaq jutdaşlarğa oy seliş mähsitidä yezildi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ