Roza heyti mubaräk bolsun!

0
49 ret oqıldı

Һeyt — äräpçä sšz bolup, “täkrarliniş, qayta keliş” degän mänani bildüridu. Һärbir millätniŋ mälum munasivätlärdä täbrikläydiğan heyt-ayämliri bolidu, bu barliq insanlar җämiyätliridä bar än°änä. Çünki insan täbiiti mälum munasivätlik künlärdä toplişip, hoşal-horam vaqit štküzüşni yaqturidu. Biz, musulmanlarniŋ, heyti Roza vä Qurvan heytidin ibarättur. Musulmanlar bu heytlarniŋ mänasini çüşinişi, rohini his qilişi keräk. Çünki bu İslam än°äniliriniŋ biri.
Roza heyti — roza tutqan musulman ähli imanlarğa җanabi Allah täripidin äta qilinğan katta mukapat künidur. Bir ay Allah taalaniŋ ämri boyiçä kündüzi roza tutup, keçisi namaz oqup täqvadarliq qilişqa, šz näpsini tizginläşkä, Allahtin başqisiğa qul bolup qalmasliqqa eğir mäşiq elip berip, uni muvappäqiyätlik tamamliğan mšmünlär çoŋ nätiҗigä erişkänligi üçün şat-horamliqqa çšmülüşi, täntänilik mäyräm qilişi ularniŋ häqqidur.
Şähvaniy läzzätlärgä çšmgän, näpsiniŋ arqisidin jüridiğan, ählaqsizliq ovҗ alğan bu dävirdä pütün päzilätlärniŋ hemirturuçi bolğan täqvadarliqqa erişivalğanliği, näpis vä şähvätkä qarita qilğan җäŋdiki ğälibisi mšmünlärniŋ bir-birini täbriklişigä ärziydiğan çoŋ ğälibidur.
Һeyt küni namazğa çiqqanda җamaätlär top-top bolup: “Allahu äkbär, Allahu äkbär, lä ilähä illällahu vällahu äkbär, Allahu äkbär välillähil hämd” däp täkbir eytişi, musulmanlar diyaridiki härbir koça-rästilärniŋ täntänä şatliğidin hali qalmasliği üçün җamaätniŋ namazğa bir koça arqiliq berip, qaytqanda başqa bir koça bilän qaytişi, heyt namizini çoŋ mäydanlarğa jiğilip oquşi, är bolsun, ayal bolsun (meçitta ayallarğa namaz oquydiğan mähsus җay bolğan halättä), çoŋ bolsun, kiçik bolsun, hämmisiniŋ heyt namizi soruniğa qatnişip, umumyüzlük täbriklişi — mana bu uluq ğälibiniŋ şatliğini izhar qiliştur.
Allah taala Һeyt künidä eğiz eçiş yaki açmasliqni insanniŋ šz mäyligä qoyup bärmäy, bälki uniŋğa eğiz eçişni mäҗburiy qilivätkän. Päyğämbär sallällahu äläyhi väsällam buni täkitläş üçün Roza heyti namiziğa çiqiştin burun naşta qilivelip maŋğan vä bizgä buni sünnät qilğan.
İslam ümmiti — pütün insaniyätkä qarita şarapätlik väzipini šz üstigä alğan ortahal ümmättur. Şuŋlaşqa hoşalliq, yeŋi çirayliq kiyim kiyiş, päzilätni qoldin bärmigän halda kšŋül eçiş, läzzätlik halal nazu-nemätlärni istimal qiliş qatarliq hayat läzzitidin šzini mährum qilmasliği keräk. Bu İslam dinida şat-horamliqniŋ ibadät bilän bolğan munasivitini kšrsitidu. Bu mänani eniq izhar qiliş üçün bizniŋ ülgimiz Päyğämbär sallällahu äläyhi väsällam ayäm künliridä häzriti Aişä raziyällahu änha bilän billä häbäşlärniŋ (haram arilaşmiğan) oyunini kšrüp tamaşä qilğan. Һeyt künidä: «Yähudiylar bizniŋ dinimizda käŋçilik barliğini bilip qalsun, män käŋçilik dini bolğan İslam dini bilän ävätildim» degän (İmam Ähmäd «Musnädidä” rivayät qilğan. 24899-Һädis. İsnadi häsän).
«Täqvadarliq hapiliq çiray boluşta, qoşumini türüp jürüştä» — däp oylap qalğanlarmu islam dinimizniŋ kšrsätmisidin jiraqlaşqanlardur. Äksiçä kšŋül açimiz däp haram tamaşä, äyş-işrät vä israphorluq qilğanlarmu ohşaşla islam dinimizniŋ kšrsätmisidin jiraqlaşqanlardur.
Ämäliyatta, ramzan — bir ay davamlişidiğan, qalğan 11 ay җäriyanida näpsini yeŋiş üçün bäkitilgän çiniqiş bolğaçqa, ramzan çiqip ketişi bilänla bir ay içidä qilip kelivatqan päzilätlärni taşlavetişkä bolmaydu, bälki bu päzilätlärni jil boyi hämra qilip meŋişqa toğra kelidu.
Ramzanda elip berilğan mäşiq, aşqazan mäşiği ämäs, iradä mäşiğidur, ramzanda tavlanğan bu iradä başqa aylarda çoqum šziniŋ çiniqqanliğini kšrsitişi, guna-mäsiyätlärgä yeqin kelip qalmay, ramzandiki päzilätlik käypiyatini saqlap qelişqa tirişişi lazim.
Roza heytida ailimizgä kšŋül bšlüp, balilarğa soğa täyyarlap, heytliq täğdim qilişniŋmu ähmiyitidur. Baliniŋ qälbigä izgülük uruğini çaçidiğan mäyrämni ularmu taqätsizlik bilän kütüp, tälim-tärbiyisi mol hasiyätlik ayniŋ mäzmun-mahiyitini çoŋqur his qilidiğan bolidu.
Biz ramzanniŋ kündüzidä roza tutqan, keçisi namazda turğan barliq mšmün musulmanlarni bu çoŋ utuq bilän qizğin täbrikläymiz. Allah taala hämmimizniŋ rozilirimizni, namazlirimizni, rukulirimizni vä säҗdilirimizni qobul qilğay, ay ahirida häqiqiy şat-horamliqqa çšmüşimiz üçün hämmimizni җännitigä muyässär qilip, dozaqtin azat qilivätkäy!
Hälqimizniŋ birligi bilän ittipaqliğiğa heçqaçan ziddiyät çüşmisun! Allah taala elimizgä, diyarimizğa qut-bärikät äta qilsun! Mustäqillik bayriği kšktä mäŋgü yälpüldäp turğay!
Yalqun NORUZOV,
«İHSAN» jurnali baş
muhärririniŋ orunbasari.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ