«Sağımbay aka»

0
42 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV,
«Uyğur avazi»

Kazaqstan jurnalistlar akademiyasiniŋ prezidenti, tarih pänliriniŋ doktori, professor Sağımbay Qozıbaevniŋ uyğurlarni kšrsä, yeşiniŋ çoŋ-kiçikligigä qarimay «aka» däp muraҗiät qilidiğan aditi bar. Bir sahaniŋ adämliri üçünmu uniŋ bilän pat-pat kšrüşüp turimiz. Bu qetim u bizni heçtin käç yahşi, demäkçi, käspiy mäyrimimiz bilän täbrikläp käptu.
– Monu meniŋ 54- (!) kitavim, buni 75 yaşliğimğa beğişlap çiqardim. Tävällud! Täbrikläp qoysaŋ bolidu, aka, – dedi u maŋa kitapni sunup.
– Aka – siz, biz – uka, – dedim. U adättikidäk, qaqahlap külüp kätti.
Sağımbay ağa, «meni gezitqa yaz» demidi. Biraq, yeziş keräkligini çüşändim. Moşuniŋ bilän Sağımbay Qabaşoğli maŋa üçinçi kitavini soğa qilivatidu. «Meniŋ «Lensmenam», «Qazaqstan jurnalistikisiniŋ eniqlimisi» vä monu novättiki «Qälimim – qälbim» kitavi. Uniŋ yazğanlirini qiziqip oquymän. Qälimi nahayiti štkür. Qisqa, vaqiäniŋ toq etärini yazidu. Undaq qäläm egisi häqqidä yezişmu qiyin.
Sağımbay Qozıbaev. Bu isim päqät biz, jurnalistlarğila ämäs, şundaqla ziyali ähligimu, addiy oqurmänlärgimu yahşi mälum. Män ataqliq Qozıbaevlar ailisigä qiziqip qaldim. Sağımbayniŋ dadisi Qabaş Qazaqstanda däsläp kolhoz qurğanlarniŋ biri ekän. U Qostanay täväsidä «Jaŋa turmıs» däp atilidiğan egilikkä rähbärlik qilğan. Eytişlarğa qariğanda, Uluq Vätän uruşi jilliri u šziniŋ vä uruq-tuqqanliriniŋ barliq ahçisini jiğip, šyidiki җihazlirini setip, Çkalov şähiridiki aviatsiya zavodiğa ikki samoletqa buyrutma beridu. Һätta uniŋğa bu «soğisi» üçün Stalin täşäkkür izhar qilğan deyişidu.
Sağımbayniŋ akisi, ataqliq alim Manaş Qozıbaevniŋ ismini qazaqstanliqlar yahşi bilidu. Һazir Petropavl şähiridiki universitet Manaş Qozıbaevniŋ nami bilän atilidu. Yänä bir akisi – Orazalı Qozıbaev – Sotsialistik Ämgäk Qährimani, Qostanay vilayätlik partiya komitetiniŋ ikkinçi kativi, Aqtšbä vilayätlik iҗraiy komitetiniŋ räisi ohşaş juquri lavazimlarda işligän. Ularniŋ inisi Sağımbay bolsa Leningrad (hazirqi Sankt-Peterburg) universitetiniŋ jurnalistika fakul'tetini tamamliğan däsläpki qazaq jigiti. Aridin 18 jil štkändin keyin u doktorluq dissertatsiyasinimu Rossiyadä yaqlaydu.
Qazaqstan jurnalistikisiniŋ särdarliriniŋ biri bolğan S.Qozıbaev altä (!) qetim Qazaqstan Jurnalistlar ittipaqi mukapitiniŋ laureati, altä medal' vä elimizniŋ Tunҗa Prezidenti – Elbasıniŋ mähsus Täşäkkürnamisini elişqa muyässär bolğan.
1974-jildin beri, hazirqi Äl-Farabi namidiki Qazaq Milliy universitetiniŋ jurnalistika fakul'tetida paaliyät elip berivatidu. 30 jildin beri härhil kafedrilarğa rähbärlik qildi. Miŋdin oşuq studentniŋ ustazi ataldi.
Sağımbay ağa 45 jil җäriyanida 54 (!) kitap yeziptu. Ularda muällipniŋ publitsistikiliq maqaliliri, oçerkliri, säpär hatiriliri, äslimiliri orun alğan. Bir qiziği, kšpligän kitaplirida uyğur dostliri, milliy än°änilirimiz toğriliqmu yazidu. Bu qetimqi kitavida ataqliq kollektsioner Azat Һekimbägniŋ iҗadiy paaliyitigä, uyğur mätbuatiniŋ tarihiğa tohtiliptu. Eytmaqçi, u uyğur mätbuatiniŋ tarihini tätqiqat qilğuçilarniŋ biri. Uniŋ millitimizgä bolğan munasiviti nahayiti illiq vä sämimiy.
Ädipniŋ yazğanliridin käspimizgä ait aforizmlarni kšpläp uçritişqa bolidu. «Beşiŋ ağriğanda dohturğa qarilisän, beşiŋğa kün çüşkändä jurnalistqa muraҗiät qilisän» däp yazidu, Sağımbay ağa. Uni 75 yaşliq tävälludi bilän täbrikläp, beşiŋiz ağrimisun häm künmu çüşmisun, aka, demäkçimän.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ