ھoŋ qoğuni

0
31 ret oqıldı

Uyğur dehanliriniŋ qoğunliri hazir häliqara bazarlarda “Hamigül” (Qumul qoğuni) degän nam bilän mäşhür. Bu qoğun ämäliyatta İdiqut bağridiki Piçan nahiyäsiniŋ gšzäl mähälliriniŋ biri – «ھoŋ» degän җayda šstürülidiğan alahidä sortluq “ھoŋ qoğuniniŋ” varisi bolup hesaplinidu.
Därvaqä، ھoŋ – qedimdin tartip qoğun šstürülüp kälgän җay. Bu jutniŋ yeri qaraçilan topiliq bolup, u mälum därijidä näm tartip turidiğan alahidilikkä egä. ھoŋ hälqi qedimdin tartip moşu ävzäl topa şaraitidin ünümlük paydilinip, näm yärniŋ üstigä šrläp çiqqan şorni elip taşlap, qoğun terip kälgän. Bu җayniŋ başqa ziminlardin alahidiligi şuniŋdin ibarätki, qoğun çšnäk tartilmay terilidu häm suğirilmaydu. Çünki yärniŋ äslidiki nämi qoğun päläkliriniŋ šsüşigä yetärlik şarait hazirlap beridu. Päqät qoğun päläk tartişqa başliğandila uniŋ tüvigä yavabuya, bedä، yantaq yaki muvapiq miqdarda yärlik oğut (asasän qoyniŋ qumiliği vä quş mayaqliri) kšmülidu. Şuŋlaşqimu ھoŋniŋ qoğuni bäkmu şerin, tatliq, kšrünüşi kişi zoqlanğidäk çirayliq boluşi bilän billä gšşi qelin, şapiği nepiz, yeyişlik kelidu. U şundaqla uniŋ türi kšp häm saqlaşqa çidamliqtur. Täjribilik qoğunçilarniŋ pikriçä، ägär qoğunniŋ uruği tumşuq täripidin elinsa, qoğunniŋ äsli sorti buzulup, şalğutlişip ketidekän. Uruq sapaq tüvidin elinsa, qoğun uşşaq çüşidekän. Şuniŋ üçün mahir dehanlar uruq talliğanda qoğunniŋ tumşuği vä şapiği täripidikilirini çüşirivetip, otturidiki uruqlarnila qalduridekän. Andin bu uruq qelipi bilän billä şapaqqa ilinip, šz peti qurutulidekän. Mälum temperaturida vä mähsus tehnologiya asasida qurutulğan uruqni yüz jilğiçä saqlisimu buzulmaydekän.
ھoŋda uzundin buyan terilip kälgän yärlik qoğun türliriniŋ nami tšvändikiçä: Kškçi qoğun (buniŋ «Qara kškçi»، «Aq kškçi»، «ھšr kškçi»، «Aysihan kškçi»، «Seriq kškçi» degän türliri bar), Bişäkşirin (äsli buniŋ «Uzun bişäkşirin»، «Qara bişäkşirin»، «Seriq beşäkşirin» degän türliri bar), Miҗiğan (buniŋ «Qaraqaş miҗiğan»، «Seriq miҗiğan» degän türliri bar), Ala qoğun (buniŋ «Seriq ala»، «Kšk ala»، «Aq ala» degän türliri bar), Bägzadä، Postipiyaz, Naşekär, Aqnavat, Şekärsüyi, Besivaldi, Hamançi vä Oyniğuç (çilgä) qatarliqlar.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ