Barçä bilimlärniŋ açquçi

0
23 ret oqıldı

İnsan yarilişidin birär närsigä mehir bağlaydu, qiziqidu, uni üginiş, uniŋğa erişiş üçün intilidu, härikät qilidu. Keräk bolsa, šzi haliğan närsisigä erişiş üçün zärdapmu çekidu. Pärhat-Şerinğa, Mäҗnun Läyligä yetiş üçün kšpligän eğir künlärni beşidin štküzdi ämäsmu? Därvaqä, ularni äskä alsaq, kšz aldimizğa bir näççä äsir aval yaşap, iҗat qilğan büyük mutäpäkkür, sšz zärgari Һäzrät Älişer Navaiy gävdilinidu…

Moşu yärdä bir soal tuğulidu: hazir XXI äsir bolsa, XV-XVI äsirlärdä yaşap štkän şundaq uluq ällamilirimizniŋ hayat, ular yaratqan äsärlärni vä štmüşimizni biz nemigä asaslinip üginivatimiz? Bu soalniŋ җavavi birla: ularniŋ hayati vä iҗadini, şundaqla štmüşimizni üginiş üçün kitap asasiy rol' oynaydu. Kitap mutalää qiliş (oquş) insanğa mäniviy ozuq beridu. Şu nuqtäiy näzärdin, kitaplarni çiqiriş vä kitaphanliq mädäniyitini aşuruş, uni tärğibat qiliş boyiçä bir qatar işlar ämälgä aşurulmaqta. Elimizniŋ barliq ahaliliq punktlirida kitaphana işliri җanlinip, kitaphanlarğa zor etivar berilmäktä. Çünki kitap insanniŋ äqliy salahiyiti bilän muamilä mädäniyitini aşuridu. Adämniŋ pikir qiliş qabiliyitini yahşilaydu.
Mämlikitimizdä šsüp kelivatqan yaş ävlatqa zaman tälivigä layiq tälim-tärbiyä beriştä kitap alahidä ähmiyätkä egä. Şundaq ekän, kitapsiz – keläçäk yoq. Biraq tehnologiyalär rivajlanğan dävirdä yaşaydekänmiz, «kitapsiz šlüvatqinimiz yoq», «u bolmisimu yaşaverimiz», däydiğan yaşlarmu yoq ämäs. Mundaqlarniŋ säviyäsi telefon, internet torliridin kelivatqan ähbaratlarğa tolğan. Şundaq bolsimu, tehi käç ämäs. Telefon vä internettin käçmigän halda, kitap oqusa bolidu. Çünki hazirqi kündä biz sšyüp oquydiğan kšpligän äsärlärniŋ elektronluq variantimu bar. Lekin bir närsini untimayluq: sähipilärni varaqlap oquşniŋ šz aldiğa alahidä gäşti bar.
Kitap – häqiqätän mšҗüzä, ilim-märipät mänbäsi, täpäkkür mähsuli. Bir sšz bilän eytqanda, barçä bilimlärniŋ açquçidur. U yättä yaştin yätmiş yaşqiçä bolğan hämminiŋ häqiqiy dostidur.
Ähbarat tehnologiyasi şiddät bilän rivaҗlinivatqan hazirqi dävirdä kitaphanilarda yetilgän ävlatni tärbiyiläştä, yaşlarniŋ šz iҗadidimu intellektual salahiyätni royapqa çiqirişta, kitaphanliq vä oquş mädäniyitini rivaҗlanduruşta kitap tärğibatiniŋ ähmiyiti zor. Danişmänlär eytqandäk, kitap – här qandaq pänniŋ iptidasi, kitaphana bolsa kainatniŋ inkasi. Mädäniyätlik insanğa yetäkligüçi yollardin biri – bu kitap oquştur. Oquş asasida sadir bolidiğan muhim qädriyätlärdin biri – äҗdatlar rohiğa sadaqät… «Pirimiz – bilim, kitap – muällim», «Adäm kitap oquştin qalsa, pikir qiliştinmu tohtaydu». Danişmänlärniŋ moşu näsihätlirigä ämäl qilğan insan hayatniŋ här bir zärbisigä kitap arqiliq, alğan ilimi tüpäyli bir sinaq däp baha beridu. Qaysidu bir mutäpäkkür eytqandäk: « Kitaphanliq oqulğan kitaplar sani bilän bälgülänmäydu, bälki uni çüşinip oquş, yäni mähsätlik oquştur. Yazğuçiniŋ eytmaqçi bolğinini kitaphanniŋ çoŋqur çüşinişi – kitaphanliq mädäniyitini kšrsitidu. Şular arqiliq ädäbiyatimiz istedatliq yazğuçilar bilän billä talantliq kitaphanlarğimu tolup-taşidu».

Hudavädi MÄҢSÜROV.
Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ