Mahtançaqliq

0
15 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROV,
“Uyğur avazi”

Däm eliş künini paydilinip, dostlirimiz bilän arişaŋ uçastkisidiki däm eliş märkäzliriniŋ biridä jiğilidiğan bolup keliştuq. Bir täräptin kšrmigili kšp bolğan dostlirim bilän didarlişip, seğnişimni besiş üçün, ikkinçidin, «Tšmürni qiziğa soq» degändäk häptiniŋ däm eliş künlirini durus paydiliniş mähsitidä yolğa çiqtim. Kšp štmäy, kelişkän җayda barliğimiz җäm bolduq.
Bir qiziği, biz barğan däm eliş märkizidä däl şu küni 40 jilliq uçrişişqa jiğilğan sabiq sinipdaşlar baş qoşqan ekän. Ular šz ara yayrap-oynap, äytävir, vaqitni kšŋüllük štkäzmäktä. Biraq bu topqa qoşulmiğan ikki gävdilik jigit dästihan beşiğa җäm bolğan sinipdaşlarni sirttin küzitip oltardi. Bir qarimaqqa bu ähval bizgä ğälitä bilindi. Kšp štmäy, heliqi gävdilik jigitlärniŋ sinipdaşlar uçrişişiğa kälgän bir dškäyniŋ muhapizätçiliri ekänligini bilduq. Һeliqi moysüpät kişi aylinip-çšrilip şu jigitlärniŋ yeniğa kelip, nemidu bir nemilärni çüşändürüp, buyruq qilatti. Bu qiliği bilän šzini başqilarğa kšrsätküsi käldimu, qisqisi, šziniŋ muhapizätçilär bilän kälginini pat-pat sinipdaşliriniŋ yadiğa seliş bilän boldi. Älvättä, šzgilärniŋ şähsiy hayati bilän karim yoq. Biraq, “Sinipdaşlar jiğilğan uçrişişqa muhapizätçi bilän keliş haҗätmedi?” degän oy käldi birdin beşimğa.
İçigä tolup qalğan seğinişini besip, aramhuda sirdaş-muŋdaş bolğusi kälgän sinipdaşlar kšŋüllük oltarğini bilän, sirttin ikki adäm tiklinip qarap turğanda, yänila šz ara eçilip gäplişälmäyvatqanliği sirt kšzgä bir qaraştinla bayqilip turatti. Qisqisi, “täpsä tšmür üzgidäk” jigitlär küni-tüni bayiqi bayväççiniŋ maŋğan izidin qalmay, oltarğan-turğinini nazarät qiliş bilän bänt boldi. Bu vaqiä nemişkidu meniŋ kšzümgä şundaq sät kšründi. Mahtançaqliq… Bir sšz bilän eytqanda, män şu dškäy kişiniŋ bu qiliğini «mahtançaqliq» däp çüşändim.
«Altun kšrsä, periştimu yoldin azar», demäkçi Allaniŋ bärgän bayliğini kštirälmäy kerilip jürgän bändilär kšp arimizda. Kšpkä šzini daŋlap zerikmäydiğan, üstigä çaŋ juqturmaydiğan, bilimi ämäs, bayliği bilän mahtinidiğan insanlar kšpiyivatqan җämiyättä yaşaşniŋ šzi jirkiniçlik.
Yoşuruşniŋ haҗiti yoqki, jurnalistika sahasiğa qädäm taşliğandin beri, meniŋ hayatimda nurğunliğan šzgirişlär orun aldi. Tonuşlirim yüz hässigä kšpäydi. Kündä degidäk här hil adämlär bilän didarlişip, sšhbätlişiş җäriyanida näççä türlük täsiratqa bšlünimän. Rastimni eytsam, yahşi adämlärniŋ bir eğiz issiq sšzi qälbiŋdä qalsa, bäzi bir nadanlarniŋ mäzmunsiz eytqan “tuzi kam” gäpliri rohiŋni çüşürüpla qoymay, adämni rohiy җähättin çarçitidu.
Dässigän, çamdiğan yerimdä «Vay, ukam, män mundaq iş qilğan edim, meniŋ qilğinimni heç kim qilalmaydu. Şu toğriliq gezitqa yezivätmämsiz?!» däp işarä qilidiğan «aka-hädilärni» sanap tügätküsiz. Һaŋ-taŋ bolğinimdin, ularğa nemä däp җavap berärimni bilmäy, ünsiz qalimän bäzidä. Unçiqmiğinimni paydilinip, «Sizgä qaçan yoluqay, yahşilap sürätkä çüşirivalamsiz?! Gezitniŋ räŋlik betigä çiqarsiŋiz tehimu yahşi bolatti qaraŋ…» däp uyalmay-qizarmay sšzläydiğanlarmu yoq ämäs. Amal bolsa, här kim šzini mahtaşqa usta. Tügmidäkni tšgidäk qilip kšrsitip, alämgä җar selişni yahşi kšridu. Yänilu şu – mahtançaqliq!
«Özini mahtiğan – birinçi ahmaq…» däp tepip eytilğan bir maqal bar dana hälqimizdä. Lekin ayrim adämlär bu maqalniŋ mäzmunini tehiçila çüşinälmäyvatqandäk… Һaşamätlik saray selip, astiğa qimmät “tulpar” minip, qoliğa äŋ ahirqi model'diki yanfonni tutqan bäzi-bir insanlar nemişkidu šzlirini başqilardin juquri kšridu. Älvättä, härkimniŋ bay boluşqa hoquqi bar. Biraq insan däriҗisiniŋ bayliği bilänla šlçänmäydiğanliğini ästin çiqarmasliğimiz lazim. Ägär şundaq bolğinida, tarih bätliridä oqumuşluq adämlärniŋ ämäs, bälki päqät bay-dävlätlik şähslärniŋla ismi saqlinip qalatti.
Juqurida qozğiğan oy-pikirlirimni hulasiläp kälgändä, hayatniŋ häqiqiti şuki, beşida bilimi, äqil-parasiti, mädäniyiti bar kişi heç qaçan šzini mahtimaydu!

Bälüşüş

Javap qalduruŋ