Dana insan edi

0
230 ret oqıldı

İvrayim BARATOV,
“Uyğur avazi”

Moşu štkän Qurvan heytida Adilҗan akini täbrikläp SMS uçur ävättim. Җavap yoq.
“Һäҗäp işqu bu, undaq aditi yoq ediğu, akimizda?” degän oy hiyalimdin štti. Çünki härqandaq ähvalda, şaraitniŋ qandaq boluşidin qät°iy näzär, därhal җavap elip üginip qalğan meniŋda ändişilik vayimi päyda bolup qaldi. Operatsiya utuqluq bolğinini bilimän, biraq keyinki künlärdä tavi bolmay qalğinini sezip jürättim.
Һä, yäkşänbä küni ävätkän uçurumğa ätisi, yäni düşänbä küni “häp” degüzüp, äriksiz kšzümgä yaş alğuzğan şum hävär käldi: Adilҗan akidin mäŋgügä ayrilip qaptimiz.
Därhal yolğa atlandim. Kiçik Açinoqiğa yetip barğiçä pütkül yol boyi märhum bilän štküzgän ğenimät dämlär kšz aldimdin kätmidi.
U täbiitidin aliy insaniy hislätlärgä bay adäm boldi. Alahidä qäyt qiliş keräkki, tirişçanliq, izdiniş — hayatiy şiari, adämlärgä yahşiliq qiliş — kündiki oqiti, şair-yazğuçilirimizniŋ yeŋi äsärlirini izdäp jürüp oquş — mäktäp partisidin qalğan aditi, iҗatkarlirimizğa mädät berip, ularni qollap-quvätläş — insaniy borçi, milliy mädäniyitimizgä, җümlidin sän°itimiz bilän maaripimizğa kšyünüş — rohiy bayliği, jutdaşliriğa hizmät qiliş kšŋliniŋ arami edi.
…Ävu bir jili “Uyğur avazi” geziti mälum bir yeza okrugi paaliyitini käŋ yorutqan ştattin taşqiri muhbirilirimiz arisida mähsus konkurs elan qildi. Hatalaşmisaq, “konkursqa” däp imza qoyulğan ottuzdin oşuq material kelip çüşti. Ularniŋ arisidin äŋ yahşilirini ilğavelip, elan qilduq vä nätiҗisini inavätlik şähslärdin tärkip tapqan mähsus komissiya çiqardi. Bizni häyran qaldurğini, huddi komissiya äzaliri kelişivalğandäk, hämmisi bir eğizdin Adilҗan Һämraevniŋ maqalisini birinçi orunğa layiq däp tapti. U yaq äsli käspi boyiçä ihtisatçi bolsimu, jurnalistikiğa bäk yeqin edi. Yazmaqçi bolğan mavzusiğa munasivätlik mäsilini çoŋqur üginip, andinla qoliğa qäläm alğaçqa, maqalisi hämmä täräptin täl-tšküz çiqatti. Şuŋlaşqa bolsa keräk, biz, gezit hadimliri, uniŋ yazğinini därhal elan qilişqa aldirattuq, hätta, eytiş keräkki, šzimizgä ülgä qilip kšrsitättuq.
Bu, älvättä, märhumniŋ kšpqirliq talantiniŋ päqät bir kšrünüşi edi. Talant demäkçi, u Uyğur nahiyäsi boyiçä inavätlik, hämmä hesaplişidiğan ihtisatçi boldi. Özi tuğulup-šskän Kiçik Açinoqidiki “Oktyabr'” däp atalğan kolhozniŋ ihtisadiy täräqqiyatini uniŋ äҗrisiz täsävvur qiliş täs ekänligini keŋäş dävriniŋ adämliri bolğanlar yahşi bilätti. Şuŋlaşqa uniŋ ismini hämmä hšrmät bilän tilğa alatti, aldidin toğra štüşkä täp tartatti. Ändi taşa jutlardin, eytayluq, Almutidin Kiçik Açinoqiğa qädäm täşrip qilidiğan mehmanlar, bolupmu iҗatkarlar bilän sän°ätkarlar, bu yezida Adilҗan Һämraevniŋ istiqamät qilidiğanliğini bilätti vä uqaq tartip uniŋ šyigä çüşätti. Ularni Adilҗan aka qoyini soyup mehman qilatti, qolidin ravavini çüşärmäy, arambähş dämlärni hädiyä qilişqa tirişatti. “Açinoqiğa berivedim, Adilҗan kütüvaldi, intayin kiçik peyil, huşçaqçaq vä, ävzili, äҗayip mehmandost adäm ekän” däp tämşip turup minnätdarliğini izhar qilğan tonuş-bilişlärni sanap kšrüvedim, on barmiğim azliq qildi. Bu yasalma gäp ämäs, ämäliy häqiqät şundaq.
Ändi mana äynä şundaq tonuş-bilişlär eğizidin çüşärmäydiğan adäm arimizda yoq. Ändila hayatiniŋ 65-davaniğa kštirilgän akimiz pärzäntliri bilän nävriliriniŋ qiziğini kšrüp, šmürlük җüpti Sahinur hädimiz bilän qol tutuşup, hayat säylisiniŋ päyzini süridiğan, qälbigä tolup-taşqan rohiy küç-quvätniŋ rahitidin däm alidiğan bir päyttä panidin baqiğa kätti. Buni täğdirniŋ yazmişiğa җoruştin başqa ilaҗimiz yoq. Biraq šzi tuğuluşidin ikki qoltuq tayaqni hämra qilğiniğa qarimay, “hayat” namliq kemidä hämmä qiziqip qariğidäk ärkin üzdi, rohiy bayliği här ğuliçiğa küç-quvät vä mädät berip turdi, çünki u җismaniy naka bolğini bilän härgiz mäniviy naka ämäs, dana edi…
Yatqan yeriŋ yumşaq, rohiŋ җännättä bolsun, Aka!

Bälüşüş

Javap qalduruŋ