Märipät şäydasi

0
38 ret oqıldı

Һär jili Muällimlär küni harpisida biz, gezit hadimliriğa, moşu sahaniŋ adämliri bilän kšpiräk uçrişişqa toğra kelidu. Biyilmu bu än°änä buzulğini yoq. Täräp-täräptin ustazliriğa gezit arqiliq illiq tiläklirini eytiş hahişini bildürüp, telefon qilivatqanlar az ämäs.

Mäşür SASİQOV,
«Uyğur avazi»

Һäqiqätänmu hayatta härbir insanniŋ šsüp-yetilişidä vä umumän adäm süpitidä şäkillinişidä başlanğuç sinip muälliminiŋ muhim rol' oynaydiğanliği eniq. Ägär birär şagirti qandaqtu-bir utuqqa qol yätküzsä, uniŋdin beşi kškkä yetip, tartqan barliq qiyinçiliqlirini bir pästä yadidin çiqiridiğanmu äynä şular.
Bu qetim pütkül aŋliq hayatiniŋ 46 jilini bala tärbiyisigä beğişliğan Satiräm Muhpulova bilän sšhbätlişişkä toğra käldi.
Öziniŋ eytişiçä, u yaq 1951-jili Uyğur nahiyäsiniŋ Çoŋ Aqsu yezisida kšpbaliliq ailidä tuğuluptu. Öydiki altä pärzäntniŋ tunҗisi bolğanliqtin, känҗilirigä moşu kämgiçä qol-qanat bolup, keräk yärdä mäslihitini berip turidekän. Yezidiki ottura mäktäpni tamamlap, Çonҗidiki peduçiliöeda oquydu häm däsläpki ämgäk paaliyitini ana jutida başlaydu. 1978-jili Almutiğa kšçüp kälginidä, şähärdiki 80-mäktäptä, andin 1994-jilğiçä hazirqi M.Yaqupov namidiki 101-mäktäp-gimnaziyadä vä hšrmätlik däm elişqa çiqqanğa qädär 49-mäktäptä işläydu.
Sšhbätdişimiz tärҗimihalini moşundaq qisqiçila eytip bärdidä, kšpiräk muällimlär toğriliq sšzlidi. Bolupmu, Satiräm Muhpulova šziniŋ ämgäk täҗribisigä tayanğan halda, bu käsipni çin dilidin sšygän adämla ustaz namiğa erişäläydu, degän pikirni alğa sürdi. Һärbir däriskä puhta täyyarliq qiliş, oquğuçiniŋ muällimniŋ aldida šzini ärkin sezişini qeliplaşturuşqa tirişiş vä däris mabaynida ularniŋ šzara pikir almaşturuşi arqiliq mavzuni çoŋqur çüşändürüş muhim amillarniŋ biri ekänligini alahidä täkitlidi vä, ägär mälum utuqqa yätkän bolsa, u moşundaq metodikiniŋ nätiҗisi ekänligini eytti. Şundaqla asasän däsläp balilarniŋ nemigä qabiliyiti yetidiğanliğini eniqlavelip, andin iş elip berişniŋ tolimu nätiҗidarliq usul ekänligini ämäliyatta toluq ispatliğan halda, mäktäp mämuriyiti täripidin juquri bahağa erişkänligini pähirliniş ilkidä tilğa aldi. Sšhbätdişim oquğuçilar bilän siniptin sirt işläşniŋmu paydiliq täräpliriniŋ nurğunliğiğa tohtilip, buniŋ «oquğuçi çoŋ-kiçik musabiqä-bayqaşlarğa qatnaşqinida kšp yardäm beridiğanliğiğa kapalätlik berimän» dedidä, sšhbitimizniŋ mavzusini ustazlar märtivisigä yštkidi. Şuŋlaşqa biz mundaq soal qoyduq:
– Satiräm hädä, hazir muällimlärniŋ märtivisini kštiriş toğriliq kšp eytilivatidu. Siz uzun jilliq täҗribigä egä ustaz süpitidä bu toğriliq nemä eytqan bolar ediŋiz?
– Toğra däysiz. İlgiri muällimlärniŋ zimmisidä kšpligän işlar bar edi, — dedi sšhbätdişimiz. – Җumhuriyät dairisidä štküzülüvatqan härqandaq muhim çarä-tädbirlär muällimlärsiz ämälgä aşmaydiğan. Birla misal, ahalini royhätkä eliş başlansa, ular šzliriniŋ bevasitä väzipisini atquruşniŋ orniğa yezilarni arilap, häliqniŋ sanini alatti. Buniŋdin taşqiri, härtürlük saylam işliriğa täyyarliqlar jürgüzülgändä, birinçi bolup, yänä şu muällimlär «at çapidiğan». Qazaqstanniŋ Tunҗa Prezidenti – Elbası Nursultan Nazarbaev mana moşu işlarni muällimlärniŋ väzipisi ämäs ekänligini inavätkä alğan halda, šz Mäktübidä bizni ulardin boşitipla qoymay, äksiçä, ustazlarğa degän hšrmätni aşuruş, yäni «ustaz märtivisini» kštiriş mäsilisini otturiğa qoydi. Bu meniŋ oyumçä, däl vaqtida vä orunluq eytilğan pikir. Çünki elimizniŋ härtäräplimä täräqqiy qilişi üçün bilimlik häm qabiliyätlik ävlat tärbiyiläş – şu ustazlarğa bağliq. Ägär muällimlär juqurida eytqinimdäk, bevasitä šzliriniŋ väzipisini atquruşniŋ orniğa, addiy til bilän eytsam, «jügü-jitim» işlardin beşini kštärmisä, ularniŋ šziniŋ işiğa bolğan qiziqişi yoqaydiğanliği aydin eniq turmamdu?
Öz käspidin qol üzginigä helä bolğiniğa qarimay, Satiräm hädä maarip sahasida boluvatqan yeŋiliqlardin ubdan hävärdar ekänligigä qarap, häqiqätänmu uniŋ päqät moşu käsip üçün tuğulğanliğiğa yänä bir qetim kšz yätküzduq. U qäyärdila işlimisun, zamanğa yandaşqan halda, iҗadiy izdinip, härbir därisniŋ oquğuçiniŋ yadida mäŋgü saqlinarliq däriҗidä štüşi üçün tirişti. Moşundaq qilğandila muällimniŋ çoqum hšrmätkä sazavär bolidiğanliğini eniq çüşändi. Hatalaşmaptu. Һazir, mäyli qiriq yaki jigirmä jil ilgiri däris bärgän şagirtliri koçida kšrüp qalsa, salimini häm dayim yoqlap turuşni yadidin çiqarmaydu. Ularniŋ arisida egiz pällilärdin kšrüngänlirimu yoq ämäs. Gezit-jurnal, televizizordin ular toğriliq hävär aŋlap qalsa boldi, «Bu meniŋ şagirtimğu» däp hoşalliğidin šzini qoyar җay tapalmay qalidu. Һä, ustaz üçün buniŋdin oşuq bähit bolsunmu? Mäsilän, televizordin Qazaqstan Җumhuriyiti Salamätlik saqlaş vitse-ministri Kamalҗan Nadirovni kšrüp qalsa, qälbidiki qandaqtu-bir mäğrurliniş hissiyati pähirliniş sezimliriğa qoşulup, därhal üzidä täbässüm päyda bolidu…
Äynä şundaq täbässümniŋ yänä biri Satiräm Muhpulovaniŋ kšpjilliq ämgäk paaliyitini munasip bahaliğan şähär hakimiyiti 2010-jili bir haniliq pätir açquçini tapşurğanda täkrarlanğan edi. Һätta, uzun jillar davamida qilğan äҗriniŋ bekarğa kätmigänligigä yänä bir qetim kšzi yetip, hoşalliq yaşlirini tškkän ekän.
Һazir Satiräm Seyitqizi yoldişi Tohtasun Säydullaev bilän qizi Ränaniŋ pärzäntliri Timur bilän Kamillaniŋ qiziğini kšrüp, ularniŋ şatliğiğa çšküp, bähitlik hayat käçürmäktä.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ