Quş fabrikisi işini qaytidin başlaydu…

0
25 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROVA,
“Uyğur avazi”

Buniŋdin biraz vaqit ilgiri Uyğur nahiyäsidä, eniğiraq eytsaq, Çonҗa-Ğalҗat taş yoliniŋ boyiğa selinğan quş fabrikisi toluq işqa qoşulğanda tävä ahalisiniŋ hoşalliqtin beşi kškkä yätkän edi. Bu, birinçidin, nahiyäniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyati üçün muhim märkäzgä aylanğan bolsa, ikkinçidin, turğunlarniŋ turaqliq iş bilän täminlinişi tüpäyli, nahiyädiki işsizliq däriҗisi helä tšvänligän edi. Äpsuslinarliği, häliqniŋ hoşalliği kšpkä sozulmidi. 2010-jili iş başliğan fabrika, arida tšrt jil štüp, yäni 2014-jili kasatliqqa uçrap, yepilip qaldi.
Ötmüşkä kšz jügärtsäk, fabrikidiki quş sani 2 million 327 miŋ 168gä yetip, jiliğa 10 million 4 miŋ danä tuhum beriptu. Qisqisi, mäzkür fabrika vilayät boyiçä aldinqi qatarliq karhanilarniŋ biri bolğan. Äpsus, kšp štmäy fabrika mälum säväplärgä benaän šz paaliyitini tohtitişqa mäҗbur bolidu. Mana şuniŋdin etivarän boş turğan fabrika benaliriğa qarap, nahiyä turğunliriniŋ içi kšyätti. Çünki šz vaqtida qizğin iş qayniğan bu ob°ektta hšküm sürgän tiniçliq, gektarliğan yärni egiligän quruluşniŋ paydilinilmay, içidiki tehnika-apparatlarniŋ upravatqanliği kimnila bolsa «häp» degüzmäy qoymatti. Biraq «Quş fabrikisi qaytidin işqa qoşulidekän» degän hävär tariğandin keyin nahiyä rähbärliri kšpligän investorlarni җälip qildi. Lekin investorlar yultuzdäk bir kšrünüp, ğayip boluş davamlişivärdi. Ümütlük häliq şu künni täşnaliq bilän kütkän bolsimu, bäş jil boyi heçqandaq šzgiriş yüz bärmidi.
Hoş, ändiki ähval tamamän başqiçä. Şundaq, kšpniŋ tiligi orunlinip, rähbärlärniŋ tirişçanliği nätiҗä berip, nahiyädiki äŋ çoŋ karhanilarniŋ biri bolğan quş fabrikisiniŋ işi qaytidin җanlinidiğan boldi. Quş fabrikisini setivalğan «OTAN Green food» җavapkärligi çäklängän yoldaşliği Rossiya vä Evropidin yeŋi qurulmilarni elip kelip, zaman tälivigä layiq iş jürgüzmäkçi. Һazirniŋ šzidä u fabrikini äsligä kältürüş işlirini başlavätti. Fabrikida hazir 72 broler, 16 aniliq tseh bar bolsa, keläçäktä saatiğa 20 tonna yäm çiqiridiğan tšrtqävätlik yeŋi tsehniŋ huli tiklänmäkçi. Bügünki kündä yäm çiqiriş tsehiniŋ quruluşi qolğa elinip, ob°ektta iş qizğin jürgüzülüvatidu.
Yeqinda «2020-jilniŋ ätiyazidin başlap fabrika toluği bilän šz işini başlaydu» däp vädä bärdi şirkätniŋ baş mudiri Nuğman Nurmuhamet. Şundaqla kelär jili baharda җämi 869 adämni turaqliq iş bilän täminläydiğanliğini eytti.
Һazirçä işniŋ başlinişi yaman ämäs. Yäŋ türüp işqa kirişkän yeŋi investorlar keläçäktä quş beqiş orunlirini seliş arqiliq ob°ektniŋ mäydanini tehimu käŋäytişni planlimaqta. Ägär bu quş fabrikisi işqa qoşulsa, Uyğur nahiyäsidiki yänä bir boşluqniŋ orni tolup, nur üstigä nur bolar edi. Nemila demäyli, šzimizniŋ mähsulatini istimal qilğanğa nemä yätsun?..

PS: «Qazaqstan dalasiniŋ üstimu bayliq, astimu bayliq. Elimizdä Mendeleev käştisidiki elementlarniŋ barliği tepilidu. Şundaq bolsimu, nemä üçün tehiçä çät älniŋ buyumliriğa muhtaҗ? Yäni biz šzimizdiki hamäşiyani çät älgä importlap, keyin täyyar bolğan mähsulatni çät äldin qimmitigä setivelip, paydilinip kelivatimiz. Bu äqilgä siğmaydiğan ähval…». Keyinki vaqitlarda moşundaq paraŋlarni häliq eğizidin pat-pat aŋlaydiğan bolduq.
Qazaqstan – yaş häm җoşqun täräqqiy etip kelivatqan dšlät. Mustäqillikkä erişip, ta bügüngiçä çoŋ mšҗüzilärni yaratti. Qisqa vaqit içidä duniyağa tonulup, zor utuqlarni qolğa kältürdi. Därhäqiqät, hazirqi turmuş-tirikçiligimiz yaman ämäs. Häliqniŋ turmuş süpiti jildin-jilğa yahşilanmaqta. Addiy til bilän eytqanda, “nemä yäymän, nemä kiyimän” degän vayimimiz yoq. Ändi «Qazaqstanda nemä üçün zavod-fabrikilar yetişmäydu? Nemä üçün «Qazaqstanliq brend» yahşi rivaҗlanmiğan? Qaçanğiçä çät älgä aliqan yayimiz?» degängä ohşaş bir türküm soallarniŋ җavavi intayin addiy. Biz päqät täyyarğa häyyar boluşqa adätlinip qalduq, halas. «Öz aldimğa iş başlaymän, zavod-fabrika açimän, tiҗarät bilän şuğullinimän» degän heçbir turğunğa dšlät täripidin çäk qoyuluvatqini yoq. Äksiçä, dšlitimiz tiҗarätçilärni härtäräplimä qollap-quvätläp, nurğunliğan imkaniyätlärni yaritip bärmäktä.
Keyinki jillarda yolğa qoyulğan dšlät programmiliriniŋ täŋdin-tolisi tiҗarätkä munasivätliktur. Yänä kelip, Prezidentimiz Qasım-Jomart Toqaev tehi yeqinda häliqqä yolliğan Mäktübidä elimizdiki tiҗarät sahasini tehimu täräqqiy ätküzüş üçün «Biznesniŋ yeŋi yol häritisi» dairisidä aldiki üç jil içidä 250 milliard täŋgä bšlünidiğanliğini täkitlidi. Hulasiläp kälgändä, elimizdä tiҗarätçi boluşni halaydiğanlar yetärlik. Lekin arminiğa yetişniŋ yolini izdäştürüp, tär tšküvatqanlar az boluvatidu.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ