…Türkiyagä ämäs, Türgüngä barattuq

0
13 ret oqıldı

Şämşidin AYuPOV,
«Uyğur avazi»

Bügünki kündä bizdä jiliğa 6,5 million adäm içki turizm hizmitini paydilansa, çät älgä çiqidiğanlarniŋ sani 9 milliondin aşidekän. Bilsäk, turizm – haşamätlik imarätlär, kšrkäm şähärlär ämäs. Turizm – elimizniŋ qandaq ekänligini kšz bilän kšridiğan gšzäl makanimiz. Qazaqstanda mundaq җaylar intayin kšp. Gäp äynä şundaq kšrkäm җaylarni җanlandurup, häqiqiy turistik märkäzgä aylanduralmayvatqinimizda boluvatidu. Demäk, ihtisatniŋ muhim sahasi hesaplinidiğan turizmmu dšlät täripidin qollap-quvätläşkä muhtaҗ.
Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Qasım-Jomart Toqaev qazaqstanliqlarğa yolliğan «Konstruktiv җämiyätlik dialog –Qazaqstanniŋ turaqliqliği vä güllinişiniŋ asasi» namliq Mäktübidä «Turizmni, bolupmu ekoturizm vä etnoturizmni täräqqiy ätküzüşkä ihtisatniŋ muhim sahasi süpitidä alahidä ähmiyät beriş haҗät… Turizmni täräqqiy ätküzüş üçün infraqurulumni yahşilaşni, şuniŋ içidä yol selip, bilimlik mutähässislär täyyarlaşni täminläş haҗät», däp atap štti.
Mana şuniŋdin keyin elimizdiki turizm industriyasini täräqqiy ätküzüşniŋ 2019 – 2023-jillarğa bälgülängän dšlät programmisiniŋ layihisi tüzüldi. Saha mutähässisliri bu yeŋi programmini muvappäqiyätlik ämälgä aşuruş üçün ilgärki hšҗҗätlärdä ävätilgän kamçiliqlarni inavätkä elip, mäbläğ bilän täminläşni qolğa aldi. Şundaqla içki turizmda säyahät bahasini ärzänlitip, regionlardiki turistik orunlarniŋ täräqqiy etişigimu näzär ağdurmaqta.
Rast, bizdä moşundaq turizmğa munasivätlik birqatar programmilar qolğa elinip, «utuqqa yetimiz», degän layihilär bolmidi ämäs, boldi. Biraq, ularniŋ täŋdin-tolisi yerim yolda tohtap qaldi.
Şundimu, turizm sahasiniŋ riqabätkä qabilliğini aşurup, uniŋ ülüşini 2023-jilğiçä 8 payizğiçä yätküzüşni mähsät qilğan programminiŋ başlanğini, älvättä, kšŋülni huş qilidu. Mäzkür programminiŋ asasiy nuqtisi – turistlanduruş häritisi. Räsmiy mälumatlarğa asaslansaq, uniŋğa 60 turistik ob°ekt kirgüzülgän. Ularniŋ besim kšpçiligi Qazaqstanniŋ regionlirida, şundaqla soal soraş nätiҗiliri boyiçä elimizdiki turistlarniŋ kšp qismini täminläydiğan onğa yeqin mähsus şirkätlär bar. Ular bügünki kündä 3,2 million turistni qobul qilğan. Eytişlarğa qariğanda, ularniŋ, umumän alğanda, 13 million turistni qobul qilişqa mümkinçiligi bar ekän. U aldimizdiki bäş jilda 5 mlrd. investitsiyani täläp qilidu. Uniŋ päqät 30 payizila byudjettin bšlinidu. Qalğan investitsiyalär yärlik biznestin җälip qilinidekän. Älvättä, uşbu layihilärni ämälgä aşuruş üçün mälum infraqurulum haҗät. Mäsilän, birla Alakšlgä apiridiğan yolniŋ süpätsizligi bilän bu tävädiki infraqurulumniŋ tapçilliğiğa qarimastin, 2017-jili 1 millionğa yeqin adäm җälip qilinğan. Eçinarliği, moşundaq hizmät kšrsitiş standartliriğa muvapiq kälmäyvatqan onluqniŋ tärkividä Şimaliy Qazaqstandiki Şalqar-İmantav kšlliri, Bayanauıl, Balqaş, Şortandı-Burabay däm eliş orunliri bar.
Umumän, turistlarni nemä qiziqturidu? Bu mäsilä üstidä yahşilap oylanmisaq bolmaydu. Bizniŋ pikrimizçä, mehmanlarni şu dšlätniŋ tarihi, turmuş-tirikçiligi, räsim-yosunliri qiziqturidu. Ular šzliridä yoq närsini başqilardin kšrgüsi kelidu. Biraq biz şuniŋğa täyyarmu? Qolumizda bar närsini toğra tärğip qilivatimizmu? Yaq!
Hoşna dšlätlärni – Özbäkstan bilän Qirğizstanni alayli. Ularğa bizdikidäk ämäs, duniyaniŋ җay-җayliridin turistlar kšpläp kelidu. Ändi elimizgä kelidiğan turistlar sanini moşu dšlätlär bilän selişturğanda tšvän. Kšrsitilidiğan hizmätmu häliqara standartlar täläplirigä muvapiq ämäs. Mutähässislärniŋ etnoturizm bilän ekoturizmni täräqqiy ätküzüş keräkligini eytivatqini nävaq. Biraq uni qolğa alğan eniq izgü başlanma moşu küngiçä bolğini yoq. Duniyaviy täҗribilärgä asaslansaq, bizgä milliy istirahät bağliri bilän parklarni täräqqiy ätküzüş keräk. Qazaqstan hälqiniŋ tarihidin, mädäniyitidin hävärdar qilidiğan parklarni yasişimiz lazim. Äynä şu çağdila biz turizmniŋ täräqqiy etişigä munasip tšhpä qoşqan bolimiz.
Elimizdä 9000din oşuq arheologiyalik vä tarihiy yadikarliq, 118 alahidä qoğdilidiğan täbiiy region, uniŋ içidä 11 dšlät milliy täbiiy parki bar. Bolupmu, Almuta vilayitidiki «Altınemel» vä «İle-Alatau wlttıq parki», Pavlodar vilayitidiki «Kškşetau» vä «Burabay», «Tamğalı tas» qiyataş räsimliri, Çarin çatqalliği, «Ayqayqum» vä saqlarniŋ «Besşatır» qoruğimu turistlarni җälip qilişqa qolayliq. Bizdä tağ çaŋğusi bilänmu şuğullinişqa barliq şarait yaritilğan. «Çimbulaq» vä «Medev» tağ kompleksi, Aqmola vilayitidiki «Šuçinsk- Burabay» däm eliş orunliri buniŋğa eniq misal bolğusi.
Yärasti bayliği kšp dšlätlärniŋ täŋdin-tolisi turizmni täräqqiy ätküzüş arqiliqla paydiğa ğäriq boluvatidu. Һä, biz Duniyayüzlük turistik täşkilatniŋ äzaliğiğa qobul qilinğinimizğa çaräk äsirdin aşsimu, bu sahada tehiçä ilgiriläş bayqalmayvatidu. Ägär bizdä turizm šz däriҗisidä täräqqiy ätkinidä, başqa dšlätlärdin kelivatqanlarni eytmiğanniŋ šzidä, šzimizniŋ vätändaşlirimiz Dubayğa ämäs, Burabayğa, Türkiyagä ämäs, Türgüngä barar edi…

Bälüşüş

Javap qalduruŋ