Yaşlar mümkinçiliklärdin toluq paydilinivatamdu?

0
121 ret oqıldı

«Diplommen — auılğa!» programmisiniŋ dairisini käŋäytip, işni yeŋi däriҗidä davamlaşturuşimiz keräk. Һškümätkä kelär jildin başlap moşu programmini mäbläğ bilän täminläşni 20 milliard täŋgigä yätküzüşni tapşurimän.
Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti

Qasım-Jomart Toqaevniŋ biyil qazaqstaliqlarğa yolliğan «Konstruktiv җämiyätlik dialog — Qazaqstanniŋ turaqliği vä güllinişiniŋ asasi» Mäktübidin.

Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA,
«Uyğur avazi»

Elimizniŋ Tunҗa Prezidenti – Elbası Nursultan Nazarbaevniŋ täşäbbusi häm qollap-quvätlişi bilän 2009-jili «Diplommen —auılğa» dšlät programmisi qobul qilinip, uniŋ ämälgä aşuruluvatqanliğiğa biyil top-toğra 10 jil boldi. Programminiŋ mähsiti äŋ aldi bilän yaş mutähässislärni qollap-quvätläp, yeza-avullar ahalisini turaqliq iş bilän täminläş, hškümät täripidin maddiy yardäm kšrsitiştin ibarät boldi.
Hoş, moşu «Bu programma boyiçä kimlär işqa qobul qilinip, kimlär tegişlik yardämlär alalaydu?» degän soal tuğuluşi täbiiy. Programminiŋ täläp-qaidiliri boyiçä maarip, meditsina, mädäniyät, sport sahaliri boyiçä aliy yaki ottura käspiy oquş orunlirini tamamliğan yaşlar, yeza yeridä işlişi lazim. Yänä şuni täkitläş keräkki, yaş ustaz turaqliq, bir jüklimä, yäni 18 saat iş bilän täminlinişi haҗät. Män bu yärdä yaş muällimniŋla mümkinçiligini kšzdä tutuvatimän. Şuniŋdäk mädäniyät, sport, salamätlikni saqlaş boyiçä aliy vä käspiy ottura bilim orunlirini tamamliğan yaşlarğa bu programmidin toluq paydiliniş imkaniyiti qaraşturulğan.
Şundaq ekän, on jildin beri ämälgä aşurulup kelivatqan mäzkür programma dairisidä җay-җaylarda nahiyälik hakimiyät yenida mähsus komissiyalär qurulup, tegişlik iş elip berivatidu. Җümlidin Panfilov nahiyäsi hakiminiŋ orunbasari Roza Mağrupova yetäkçilik qilidiğan bu komissiya äzaliğiğa şu sahalarniŋ rähbärliri bilän ähbarat vasitiliri hadimlirimu җälip qilinğan. Şähsän šzäm mäzkür komissiya äzasi süpitidä elip berivatqan işlar häqqidä tohtalmaqçimän.
Һazir mähsus komissiya turaqliq iş elip berivatidu. Programma dairisidä yardäm pulini yaki nesiyäni eliş hahişini bildürgän härbir yaş mutähässisniŋ ahaliğa hizmät kšrsitiş märkizidä ärizisi räsmiy tirkälgändin keyin u Panfilov nahiyälik ihtisat vä byudjetliq planlaş bšlümidä muhakimä qilinidu. Komissiya rähbiri Roza Azamatqizi atalğan bšlüm başliqliri vä saha mutähässisliri bilän baş qoşup, yezilarda işlävatqan mutähässislär bilän sšhbät štküzidu. Programminiŋ täläpliri boyiçä turaqliq iş orni bar yardäm yaki nesiyä elişqa layiq mutähässislär tallavelinidu. Moşu yärdä ilğar sinip yetäkçiliri yaki sport mäşiqländürgüçiliri, yezidiki yaş veterinar vä mädäniyät hadimliriniŋ iş-paaliyiti häqqidä toluq ähbarat toplinip, komissiya äzaliri bir eğizdin şuniŋğa layiq ekänligigä avaz beriş arqiliqla mutähässislär yardäm pulini yaki nesiyä elişqa tävsiyä qilinidu. Nesiyä eliştiki mähsätmu eniq boluş keräk.
Şunimu qoşumçä qiliş keräkki, nesiyä mutähässisniŋ šy setivelişi üçün qaraşturulğan. Nesiyägä elinidiğan šyniŋ hšҗҗätliri räsmiy tirkälgän, mümkinqädär şu mutähässis turidiğan šy yeŋi, zamaniviy tipta selinğan, yäni qolayliq boluşi inavätkä elinidu. Yaş mutähässis här ayliq maaşidin bälgülük mšlçärdä häq tšlişi bšlüm mutähässisliri täripidin aldin-ala çüşändürülidu.
«Diplommen — auılğa” programmisiniŋ ähmiyiti zor. Uşbu programma asasida on jildin beri yüzligän yaşlar yardäm pullirini häm nesiyä eliş arqiliq paaliyitini davamlaşturuvatidu. Ändi bu jili «Yaşlar jili» dairisidä programma boyiçä yardäm puliniŋ 100 ayliq hesap kšrsätküçigä šskänligi yaşlarni tehimu ilhamdandurmaqta. Yaşlar arisida burunqidäk iş izdäp şähärgä ketişniŋ orniğa yezilarda qelip işläş istiginiŋ šsüvatqanliği oçuq bayqalmaqta.
Programmidiki yenikçiliklär bilän billä mutähässis alahidä diqqät qilidiğan tärtip-qaidiliriniŋmu barliğini çüşändürimiz. Çünki yaş mutähässis ämgäk paaliyitini başliğan yezida byudjetliq nesiyä alsa, u şu yärdä on bäş jil ämgäk qiliş keräkligi, yäni şu jillar içidä nesiyäni toluq qayturup bolğiçä işläydiğanliğini bilişi lazim. Buni härkim toğra çüşinivärmäydu. Һätta bir yezidin ikkinçi yeziğa kšçüp yaki iş ornini avuşturuşqa bolmaydiğanliğimu diqqätkä sazavärdur. Komissiya äzaliri salahiyätlik mutähässislär bolğanliqtin, biz birär çüşänmäslikni boldurmasliqqa tirişimiz. Mäzkür bšlüm hadimliri hahiş bildürgän mutähässis bilän sšhbätläşkändin keyinla komissiyaniŋ baş qoşuşini štküzimiz. Çünki yänä şu komisssiya äzaliriniŋ kelişimi bilän mutähässisniŋ yaş alahidiligi, käspi vä iş-paaliyitigä alahidä diqqät bšlimiz. “Yaşlar jili” dairisidä biz 29 yaşqiçä bolğan yaş mutähässislärni räğbätläşdürüş üçün küç salimiz, – däydu Panfilov nahiyälik mähsus komissiya rähbiri Roza Azamatqizi.
Şundaq qilip, Panfilov nahiyäsi boyiçä štkän on ay içidä 40 yaş hadim däsläpki yardäm häqqini eliş üçün hahişini bildürgän bolsa, 20 yaş jigit-qizğa byudjettin nesiyä berildi.
Män mäzkür programma boyiçä yeza yärlirigä berip işlävatqan yaşlarğa qarap zoqlinimän. Biraq bolupmu bizniŋ qarakšzlirimizniŋ bu mümkinçiliklärgä bepärva qaravatqanliğiğa häyran qalimän. Bu programmidin paydilanğan millitimiz väkilliridin aranla üçini uçrattim. Ularniŋ här üçilisi muällimlär ekän.

Kšktal yezisidiki D.Qonaev namidiki mäktäpniŋ muällimi Mahiräm İlieva äsli Yarkänt şähiridä tuğulup šsti. Yarkänttiki Helil Һämraev namidiki uyğur ottura mäktividä on bir jil davamida päqät äla bahalarğa oquğan. U kšpbaliliq ailiniŋ känҗä qizi. Atisi Abdullam şähärdiki PMK mähkimisidä 40 jildin oşuq vaqit brigadir bolup işläp, hšrmätlik däm elişqa çiqsa, anisi Zinagül balilar bağçisida aşpäz bolup işlidi. Mahiräm šzigä mäktäp dävridinla bu şäräplik käsip egisi boluşni arman qilip šsti. Ustazliri Svetlana Һosmanova, Dilbirim Tayirova, Bähitҗan Roziev ohşaş muällim bolğusi kelidiğanliğini yoşurmatti.
Mahiräm ottura mäktäpni alahidä ülgidiki şahadätnamä bilän tamamlap, 2006-jili Almutidiki Qazaq milliy pedagogikiliq universitetiniŋ filologiya fakul'tetiniŋ uyğur bšlümigä oquşqa çüşkinidä ata-anisi bilän ustazliriniŋ hoşalliğida çäk bolmidi. Tšrt jil tirişip, oquşi tüpäyli, aliy oquş ornini 2010-jili qizil diplom bilän tamamlidi. Kšktalliq Ärkinҗan Ğafurbaev bilän ailä qurup, şähärdin yeziğa barğan yaş mutähässis mäktäptä muällim bolup işläş istigi bilän yezidiki mäktäplärgä bardi. Lekin uyğur tilida, uyğur bšlümidä bilim alğan qizğa rustilliq mäktäptä işlişi üçün şu tilda yänä oquşqa toğra käldi. Şundaq qilip, bu qetim u Panfilov pedagogika kolledjiniŋ başlanğuç sinip muällimi bšlüminiŋ rus topiğa oquşqa qobul qilinip, bu yärdimu päqät äla bahalarğa oqup, mäzkür bilim därgahinimu qizil diplomğa tamamlidi. Mana şuniŋdin keyinla u yezidiki Qonaev namidiki mäktäpkä rus siniplirida başlanğuç sinip muällimi bolup işqa qobul qilindi.
Mäktäp mudiri Aygül Nursapaqizi mäzkür programma, uniŋ mähsiti häm täläp-qaidilirini täpsiliy çüşändürgändin keyin Mahiräm hšҗҗätlirini toplap štküzdi. U bu programma boyiçä 176 000 täŋgä elişqa muvapäq boldi.
Çoŋ Çiğan yezisidiki ottura mäktäpniŋ rus tili vä ädäbiyati pänliriniŋ muällimi Qälbinur Qurbanovamu moşu jili däsläpki yardäm pulini eliş mümkinçiligigä egä boldi. Bu qizimizmu yarkäntlik bolup, çoŋçiğanliq Daniyar Vasilovqa turmuşqa çiqip, hazir şu yezida istiqamät qilidu. Üç baliniŋ ata-anisi atalğan ularniŋmu «Yaşlar jili» dairisidä hškümitimiz täripidin kšrsitilivatqan ğämhorluqlarğa minnätdarliğini yoşurmidi.
– Meniŋ anammu, siŋlimmu muällim. Bu programma häqqidä anam uqup-bilip, bähtimni sinap kšrüş täklivini bärgän edi. Şundaq qilip, män däsläpki yardäm pulini elişqa hšҗҗätlirimni tupşurdum. Mäktivimiz mudiri Baqıt Dyusembaev meniŋ namzitimni qollap-quvätlididä, nahiyälik hakimiyättiki komissiyaniŋ novättiki jiğiniğa šzi elip bardi. Moşu yärdä mäktäp mudiri Baqıt Ermeşoğliniŋ biz, yaşlarğa, yol-yoruq kšrsitip, tegişlik mäslihitini berip kelivatqanliğini täkitligüm kelidu, – däydu Qälbinur.
Qälbinurmu däsläp Panfilov pedagogika kolledjda, andin Bişkek şähiridiki Arabaev namidiki universitetniŋ filologiya bšlümidä tähsil kšrgän qoş diplomluq aliy bilimlik mätähässislärniŋ biri.
Ändi Adiläm Nurähmätova bolsa, Yarkänt gumanitarliq-tehnikiliq kolledjiniŋ çät tili bšlümini buniŋdin ikki jil burun tamamlap, ämgäk paaliyitini Çoŋ Çiğan ottura mäktividä başliğan yaş muällim. Adilämniŋ apisi Muniräm mäzkür mäktäptä muällim bolup, ana-bala, ävlat tärbiyiläştäk şäräplik işniŋ hšddisidin çiqip kälmäktä. Adiläm moşu jili “Yaşlar jili” dairisidä 252 000 täŋgilik däsläpki yardäm pulini elişqa tävsiyä qilindi.

Panfilov nahiyäsi.

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ