Ayaq kiyimlirimiz

0
122 ret oqıldı

Çoruq — kala, tšgä qatarliq hayvanlarniŋ terisidin tikilidiğan ayaq kiyim türi. Uni täyyarlaş üçün däsläp teridin putqa mas kälgidäk parçä kesivelinip, çšrisigä tšşüklär eçilidu. Andin ulardin tasma, şoyna qatarliq materiallardin täyyarlanğan mähsus boqquç štküzülüp, putqa çiŋ tartilip bağlinidu.
Ötük — uyğurlarniŋ qedimiy ayaq kiyimliriniŋ bir türi bolup, u hayvanlarniŋ terisidin pişşiqlap işlängän kšn-hrom, çäm häm bulğarlardin tikilidu. Uniŋ äränçä, ayalçä nushiliri onliğan türgä bšlünidu. Şundaqla qişliq-yazliq türlirimu bar.
Qişliq štüklärgä nepiz terä yaki kigizlär qat qilinidu. Küzdä kiyilidiğanliri ästärsiz tikilidu. Ayallar štükliriniŋ paşnisi egiziräk, räŋgi härhil bolup, sipta kelidu. Qonçi vä baş qismi tikmä, basma häm çaplima halättiki härhil nushidiki gül-näqişlär bilän bezilidu. Ötükniŋ juŋdin işlinidiğan qişliq türimu bar. U «kigiz štük» däp atilidu.
Mäsä — hälqimizdä asasän içki ayaq kiyimlärdin hesaplinidu. Kšn-hrom vä bulğardin tikilgän paypaqlar «mäsä» däp atilidu. Uniŋ šzi «štük mäsä» vä «paypaq mäsä» däp ikki türgä bšlünidu. Paypaq mäsilär uzun qonçiliq häm kaltä qonçiliq qilip, nepiziräk materialliridin sipta qilip tikilidu. Ularni yaz, küz vä ätiyaz päsilliridä kiyidu.
Kalaç — kiyip-selişqa äplik, paşnisi päs ayaq kiyim hesaplinidu. Asasän, mäsiniŋ üstidin kiyilidu. Adättä, kšn-hrom, çäm häm bulğarlardin tikilidu. Uni kšpinçä ottura yaşliq häm yaşanğan är-ayallar kiyidu. Kalaçniŋ «paypaq kaliçi» häm «štük kaliçi» degän türliri moҗut. Şäkli җähättin uçluq tumşuq, toğra tumşuq bolup kelidu .
Sapmakäş — kiyişkä häm sšräp jürüşkä qolayliq ayaq kiyimniŋ bir türi.
Şiväk — şäkli kalaçqa ohşaydiğan, selip-kiyişkä äplik yazliq ayaq kiyim bolup hesaplinidu. U kšn yaki hromdin aziraq paşna qoyulup tikilidu,
Popuç — asasän qizlarniŋ ayaq kiyimi hesaplinidu. Latidin, hrom yaki bulğardin tikilidu. Yenik häm yumşaq bolğaçqa, putta azadä turidu. Popuçniŋ tür häm nushiliri nurğun.
Baҗiŋgir — «boğ-җäm-gir» degän üç sšzniŋ qoşuluşidin hasil bolğan birikkän isim. Yäni boğ — boğuş, çigiş, җäm — toplaş, jiğiş, җämläş, gir — qisiş, siqiş, çiŋitiş mänalirini bildüridu.
Kšn-hrom, çäm häm bulğarlardin tikilidiğan mäzkür ayaq kiyimni yaş häm ottura yaşliq är-ayallar ortaq kiyiveridu. Baҗiŋgirniŋ uzun qonçiliği, kaltä qonçiliği häm qonçisizi bolidu. Uniŋ şundaqla qişliq, küzlük vä ätiyazliq türliri bar. Ayallar kiyidiğan baҗiŋgir «topläy» däp atilidu. U tikilişi җähättin zilva häm paşnisi egiziräk bolidu .

Bälüşüş

Javap qalduruŋ