Nuraniy ana

0
153 ret oqıldı

Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA,
«Uyğur avazi»

Yarkänt şähiriniŋ 90 yaşliq turğuni Patigül animiz bilän meni nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari Mahinur Ayupova tonuşturdi. Ular bir koçida hoşna turidekän. Pat-pat aniniŋ halidin hävär alidiğan Mahinur hädä bilän mänmu uniŋ qutluq bosuğisini atlap, sšhbätlişiş pursitigä egä boldum.
— Animizni heçkim 90gä kirdi demäydu. Çünki u tetik-timän, ta bügünki küngiçä šy işlirini šzi atqurup, hätta tohu-tumanğimu šzi qaraydu, — dedi Mahinur hädä.
Bir işinip, bir işänmidim. Çünki adättä 80din alqiğan mštivärlärniŋ bäziliri šy işi turmaq šzliri bemalal maŋalmaydiğanlarmu barğu. Һä, bäzilirini nävrä-çävriliriniŋ yetiläp tala-tüzgä elip çiqivatqanliğini kšrüp jürimän.
Patigül anidin šydiki illiq muhit vä särämҗanliqni bayqidim. Ana paypetäk bolup çay qoyuşniŋ täräddutini qilivatidu. Män bolsam, sšhbätkä җälip qilivatimän.
— Balam, aldirimaŋ, çay içkäç sšzlişimiz. Biz quramliqlar hayatiniŋ šzi bir tarih. Uni bir-ikki sšz bilän yätküzälmäymiz. Äҗdatlirimizdin qalğan mehmandostluğimiz bar. Öygä mehman käldimu, uni layiğida kütüp, uzitiş meniŋ işim, — däp җoza raslaşqa kirişipla kätti.
Patigül İdilova 1929-jili Yarkänt şähiridä addiy dehan ailisidä duniyağa kälgän ekän. Şähärdiki Molotov (hazirqi İ.Altınsarin) namidiki mäktäpniŋ altinçi sinipida oquvatqan çeğida Uluq Vätän uruşi başlinip ketidudä, yenip mäktäp partisiğa oltarmidi. Ata-anisi bilän ämgäkkä 11-12 yeşida birätola arilişişqa mäҗbur boldi. Etiz-eriqni makanlap, su tutti, aşliq tärdi. Uni jiğiş, hamanlarğa harvu bilän toşuş ohşaş işlarğa arilişişqa toğra käldi.
— Amançiliq bolsa, kelär jili Ğalibiyätniŋ 75 jilliğini nişanlaymiz. Biz quramliqlar uniŋ qandaq qolğa kälgänligini yahşi bilidu. Keçisi uyqimizni, kündüzi oyun-külkimizni untup, bir qoşuq talqan bilän zağra nan üçün işliduq. Anilar bilän momilar keçisi şamniŋ yoruğida päläy-paypaq toqusa, biz kündüzi etizda harvu bilän aşliq toşiğan, hamanda tuluq täpkän künlirimiz, miŋlarçä şükriki, Ğalibiyätkä ulaşti. Äşu 1945-jilniŋ 9-may künini untuğinim yoq, häm untalmaymän. Pütkül Yarkänt hälqi toylap kättuq. U kün jiğa-zerä bilän başlinip, ahiri näğmä-navağa ulaşti. Esiŋlarda bolsunki, biz nemis- faşistlarni kšpmillätlik keŋäş hälqiniŋ dostluği bilän birliginiŋ arqisida yättuq. Läniti uruş degän ikkinçi bolmisun däp tiläymän, —dedi ana štkän künlärni äsläp.
Patigül İdilova 1948-jili yarkäntlik Һakimҗan Musaev bilän ailä qurdi. Lekin kšp štmäyla uni üç jilliq armiya sepigä elip kätti. Patigül anisi bilän şähärdiki haraq-şarap zovodiniŋ limonad tsehiğa kirip işlidi. Tirişçanliğini, härqandaq oqättin qaçmaydiğanliğini bayqiğan zavod rähbärliri uniŋğa iştin keyin edän juyuşnimu tapşurdi. Patigül käynidin šsüp kelivatqan qerindaşlirini qatarğa qoşuş üçün härqandaq işqa täyyar edi. Şundaq qilip, šmürlük җüpti härbiy säptin kälgiçä härhil işlarda jürüp, anisiğa yar-yšläk boldi.
— Zavod rähbärligi meniŋ ämgigimni bahalap, ilgärki Keŋäşlär Elidiki birqançä şähärlärni vä çät ällärni ziyarät qilişqa vä sanatoriylarğa yollanmilarni bärdi. Män işläşnimu häm däm elişnimu bildim. Ändi yaşlarğa eytarim, ämgäk – adämniŋ qaniti. Uniŋ misalini eytay, män on ikki yaşta ämgäkkä arilişivedim, yaman bolmidim. Taşkänt, Suhumi, Kislovodsk vä başqimu yärlärni kšrüşkä muvappäq boldum. U päqät adil ämgäkniŋ äҗri. Һeli märhum, šmürlük җüptüm bilän altä bala tepip qatarğa qoşuptimän. Ularni heçqaçan mahtimaymän. Äl mahtisun.
Adämgä päqät җismaniy ämgäk bilän rohiy taziliq keräk. Män kšpbaliliq ana süpitidä «Kümis alqa» egisi ataldim. Män undaq, män mundaq däp oltarmaymän. Sähär turup, ta kün patqiçä ämgäk qiliş – meniŋ hayatiy şiarim. Bağ-varandiki güllärni kütüp pärviş qiliş meniŋ väzipäm, šy işlirini män tehi heçkimgä štküzüp bärmidim. Küç- quvitimdin ayrimisun. Nävrä-çävrilirim kelip, halimni sorap turidu. Ular meniŋ dšlitim. Ularğa härdayim “yahşi adäm bolimän desäŋlar, adil ämgäk qiliŋlar” däp nesihät qilimän.
Arqa säpniŋ qährimani altä balidin 24 nävrä, 56 çävrä, 13 ävrä sšydi. Ular aniniŋ qutluq šyigä җäm bolup, yeqinda uniŋ 90 yaşliq tävälludini nişanlaptu.
Sšhbitimiz mana moşundaq davamlişivatqanda nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkizi yenidiki anilar keŋişiniŋ bir top äzaliri –Һüriyät Semätova, Tilaqiz Mäŋsürova vä Hatäm Hudaybärdieva bilän kšktalliq Hurşidäm Bağaeva kirip käldi. Ular aniğa güllirini soğa qilip, qälbidiki tiläklirini izhar qilişip: “Yüz yaşaŋ, ana!” – deyişti.
Bizmu bu tiläklärgä qoşulup, jut anisiğa salamätlik tiläp, hoşlaştuq.
Panfilov nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ