Pedagoglar märtivisi šsti

0
255 ret oqıldı

Yeŋi jildin tartip pedagog märtivisi šsti – štkän jilniŋ ahirida, yäni 27-dekabr'da Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Qasım-Jomart Toqaev “Pedagog märtivisi toğriliq” Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Qanunini imzalidi.

Şšhrät MÄSİMOV,
“Uyğur avazi”

Qanunda Elbası Nursultan Nazarbaevniŋ muällimlär şaraitini yahşilaş, ularni qäğäzvazliqtin, heçbir asassiz hesavatlar bilän täkşürüşlärdin vä pedagog paaliyitigä mas kälmäydiğan başqimu väzipilärdin azat qiliş boyiçä tapşurmilirini orunlaş kšzdä tutuluvatidu.
“Pedagog märtivisi toğriliq” qanun qazaqstanliqlar muällimlärniŋ iş şaraitini yahşilap, ularniŋ märtivisini aşuridiğan 21-maddidin ibarät bolup, bilim beriş sahasiniŋ barliq däriҗiliridä paaliyät elip berivatqan 500 miŋdin oşuq pedagogqa munasivätliktur. Qanunniŋ normilirini ämälgä aşuruş üçün 2024-jilğiçä byudjettin 5 trillion 3 milliard täŋgä bšlünüvatidu.
Umumän, hšҗҗät tšrt yšnilişni šz içigä alidu. Mäsilän, birinçi yšniliş muällimlärniŋ hoquqlirini käŋäytişkä munasivätlik bolup, ularni paaliyitigä mas kälmäydiğan väzipilärdin azat qilişqa vä jüklimini tšvänlitişkä qaritilğan. İkkinçi yšniliş pedagog paaliyitigä bolğan täläpni küçäytişni kšzdä tutidu. Üçinçi yšniliş maddiy ämäs räğbätlärni, tšrtinçisi bolsa, maddiy räğbätlärni täminläşkä qaritilğan.
Şundaq qilip, juqurida täkitlänginidäk, muällimlärgä bolğan jüklimini qisqartiş vä ularni paaliyitigä mas kälmäydiğan väzipilärni orunlaşqa җälip qiliş, qäğäzvazliqtin, asassiz täkşürüşlärdin qutulduruş äŋ uzaqtin kütülgän normilarniŋ biri bolup hesaplinidu. Bu hšҗҗätni täyyarliğuçilarniŋ pikriçä, muällimlärni šzliriniŋ uttur väzipisi, yäni rus şairi Nikolay Nekrasov tä°biri bilän eytqanda “Äqil, mehrivanliq, mäŋgülük uruğini sepiş” bilän toluq mäzmunluq şuğulliniş imkaniyitini beridu.
Qanunda şundaqla oqutuş jüklimisini 18 saattin 16 saatqiçä tšvänlitiş (bu täläp 2021-jildin tartip җariy qilinidu) kšzdä tutuldi. Uniŋdin taşqiri mäktäp muällimlirigä ilmiy-pedagogikiliq yšniliştiki magistr däriҗisi üçün här ayda 10 ayliq hesap kšrsätküçi mšlçäridä qoşumçä häq tšlinip, sinip rähbiri vä däptär täkşürüş üçün tšlinidiğan häq kšpiyidu.
Ändi muällimlärniŋ iş häqqigä kälsäk, ularniŋ maaşi jüklimigä qarap biyil 25 payiz vä aldimizdiki tšrt jilda ikki hässä šsidu. Uniŋdin taşqiri balilar bağçilirida, kolledjlarda işlävatqan pedagoglarğa kvalifikatsiyalik kategoriyasi üçün lavazimliq maaşiniŋ 30 – 50 payizi mšlçäridä qoşumçä häq tšlinidu.
Şundaqla muällimlärgä mälum iҗtimaiy kapalätlärmu kšzdä tutulğan. Mäsilän, Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ qanunliriğa muvapiq pedagoglarğa, җümlidin hizmät җayida šy yaki yataqhana, qanunda kšzdä tutulğan tärtiptä šy seliş üçün yär uçastkisi kapalätländürülidu.
Ändi yezilarda işlävatqan pedagoglarğa bolsa, qanunda kšzdä tutulğan imtiyazliq tärtiptä şähsiy šy seliş üçün yär uçastkiliri berilidu.
Muällimlärgä uzaqliği 56 kalendar'liq kün ämgäk otpuskisi berilip, novättiki ämgäk otpuskisiğa çiqqanda, jiliğa bir qetim bir lavazimliq maaşi mšlçäridä salamätligini yahşilaş üçün yardäm puli tšlinidu. Pedagoglarniŋ baliliriğa turuşluq җayi boyiçä mäktäp yeşiğiçä bolğan balilar mähkimiliridin orun birinçi novättä berilidu.
Yezilarda işlävatqan muällimlärgä yärlik vakalätlik organlarniŋ qarari boyiçä kam degändä 25 payiz mšlçäridä qoşumçä maaş bälgülinidu, kommunal hizmätlär üçün häq tšläştä vä otun-kšmür setivelişta iҗtimaiy yardäm kšrsitilidu. Yeziğa işläş üçün kälgän pedagogqa yärlik iҗraiy organlarniŋ qarari bilän qoşumçä yardäm puli berilidu vä šy setiveliş yaki seliş üçün iҗtimaiy yardäm kšrsitilidu.
“Pedagog märtivisi toğriliq” qanunda pedagoglarni pidakaranä ämgigi üçün vä käspiy väzipilirini ülgilik orunliğanliği üçün Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ qanunlirida, şundaqla täşkilatniŋ içki tärtivi qaidiliridä kšzdä tutulğan räğbätländürüş çarilirimu kšzdä tutulğan.
Mäsilän, pedagogniŋ alahidä utuqliri vä Qazaqstan Җumhuriyiti aldidiki alahidä hizmiti üçün uniŋğa “Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ dšlät mukapatliri toğriliq” Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Qanuniğa muvapiq dšlät mukapatliri, җümlidin “Qazaqstannıŋ eŋbek siŋirgen wstazı” pähriy unvani berilidu. Mundaq unvanğa sazavär bolğan pedagogqa 1000 ayliq hesap kšrsätküçi mšlçäridä bir vaqitliq yardäm puli berilidu.
Şundaqla häliqara olimpiadilar, konkurslar vä sport musabiqiliriniŋ ğaliplirini, mukapatliq orunğa erişkänlärni täyyarliğan pedagogqa üç lavazimliq maaş mšlçäridä bir vaqitliq yardäm puli berilidu.
Ulardin taşqiri yärlik iҗraiy organlar pedagoglarni räğbätländürüş üçün 300 ayliq hesap kšrsätküçi mšlçäridä qoşumçä mukapat pulini bälgülişi, başqimu qoşumçä räğbät çarilirini kšrüşi mümkin.
Uniŋdin taşqiri qanunda başqa mäsililärmu kšzdä tutuluvatidu. Mäsilän, pedagoglarni ularniŋ paaliyitigä mas kälmäydiğan işlarğa җälip qilişqa bolmaydu.
Şundaqla pedogogni haqarätligänligi üçün 30 ayliq hesap kšrsätküçi mšlçäridä җäriman tšläş kšzdä tutulmaqta. Ägär bir jil mabaynida yänä şundaq ähval täkrarlansa, tšlinidiğan җäriman mšlçäri 40 ayliq hesap kšrsätküçini täşkil qilidu yaki bäş künlük muddätkä mämuriy qamaqqa elinidu.
Ägär pedagogni balağätkä yätmigän bala haqarätlisä, u çağda ata-anisiğa yaki ularniŋ ornidiki adämgä 20 ayliq hesap kšrsätküçi mšlçäridä җäriman selinidu. İkkinçi qetim qaytilansa, selinidiğan җäriman mšlçäri 30 ayliq hesap kšrsätküçini täşkil qilidu.
Pedagoglarni ularniŋ paaliyitigä mas kälmäydiğan işlarğa җälip qilğanliği üçün däsläp agahlanduruş, ägär u täkrarlansa, 20din 120çä bolğan ayliq hesap kšrsätküçi mšlçäridä җäriman tšläş kšzdä tutuluvatidu.
Qanunda kšzdä tutulmiğan hesavatni täläp qilğanliği üçün däsläp agahlanduruş, ägär u täkrarlansa, 20din 120çä bolğan ayliq hesap kšrsätküçi mšlçäridä җäriman tšlinidu.
Şundaqla qanunda kšzdä tutulmiğan täkşürüşlärni jürgüzgänligi üçünmu däsläp agahlanduruş, ägär täkşürüş täkrar ämälgä aşurulsa, 20din 120çä bolğan ayliq hesap kšrsätküçi mšlçäridä җäriman tšläş kšzdä tutuluvatidu.
Mälumki, biyil bir ayliq hesap kšrsätküçi 2 651 täŋgini täşkil qilidu.
Qisqisi, Prezident imzaliğan qanunda äynä şundaq iҗtimaiy çarilär kšzdä tutuldi. Moşu barliq çarilär pedagogniŋ märtivisini vä abroyiniŋ häqiqiy türdä eşişiğa, ularni käspiy җähättin tehimu šsüşkä dävät qilişqa, umumän alğanda, mämlikättä bilim beriş süpitiniŋ aşuruluşiğa yardäm qilidu, däp oylaymiz.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ