Pidaiy bolmaq – yahşiliq qilmaq

0
48 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROVA,
«Uyğur avazi»

2020-jil – Qazaqstanda pidaiylar jili bolup elan qilindi. Yäni, may eyida Qostanay şähiridä bolup štkän Qazaqstan-Rossiya yaşliriniŋ forumida «Milliy volonterlar sistemisi» täşkilatiniŋ räisi Vera Kim 2020-jilni “Pidaiylar jili” däp ataş täklivini otturiğa qoyğan edi. Prezidentimiz Qasım-Jomart Toqaev bolsa, bu täklipni qollaydiğanliğini yätküzüp, biyilqi jilni “Pidaiylar jili” däp elan qildi. «… Pidaiylar – jürigi taza adämlär. Ular – älniŋ häqiqiy vätänpärväri, şuniŋ üçünmu ularğa hšrmitim çäksiz» däp täkitligän Dšlät rähbiri 2019-jilniŋ 26-avgust küni räsmiy türdä 2020-jilni “Pidaiylar jili däp ataş toğriliq” Pärmanini imzalidi.
Umumän, bügünki kündä duniya hälqiniŋ 970 millioni pidaiylar. Därväqä, elimizdä pidaiyliq bilän şuğullinivatqan, şundaqla bu sšzni ançä çüşinip kätmäydiğan insanlarmu yetärlik. Bir sšz bilän eytqanda, pidaiyliq – insanniŋ šz ihtiyari bilän häqsiz yardäm kšrsitişi.
Hoş, nemişkidu, pidaiyliq desä, hämmimiz birdin yaşlarni oylaymiz. Lekin heç äldä «pidaiyliq bilän päqät yaşlarla şuğullinişi keräk» degän qanun yoq. Demäk, «җämiyätkä yardimim tägsun» degän härqandaq adäm pidaiyliq bilän şuğullinalaydu. Җümlidin AQŞta 24 yaşqiçä bolğan pidaiylar 22,6 payizni, 25 – 44 yaş ariliğidiki pidaiylar 26,7 payizni täşkil qilsa, 45 – 65 yaşqiçä häm 65 yaştin juquri bolğan pidaiylarniŋ sani 51 payizğa yetidekän.
Ändi šz elimizgä qaytip kelidiğan bolsaq, bizdä çoŋlar turmaq, pidaiy bolğusi kelidiğan yaşlarmu eğizğa tolturup eytqidäk kšp ämäs. Çünki «Jastar» ilmiy-tätqiqat märkiziniŋ 2018-jildiki tätqiqatliriğa asaslansaq, elimizdä 82,6 payiz yaş qazaqstanliqniŋ pidaiyliq bilän şuğullanmaydiğanliği eniqlanğan. Demäk, mämlikitimizdiki här bäşinçi yaş pidaiyliq toğriliq tamamän bilmäydu degän sšz. Vahalänki, biyilqi jil uşbu boşluqniŋ orni tolidiğanliğiğa işänçimiz kamil.
Elimizdä 2016-jili 22-dekabr'da ”Pidaiylar hizmiti toğriliq» Qanun qobul qilinğan. Qanun boyiçä pidaiylarniŋ hizmiti – ayrim şähslärgä, karhana-şirkätlärgä, iҗtimaiy toplarğa yardäm kšrsitiş, ätrap muhitni himayä qiliş, grajdanliq mävqäni şäkilländürüş, šzini-šzi uyuşturuş, iҗtimaiy җavapkärlik, šzara yardäm kšrsitiş vä җämiyättä häyrihahliq kšrsitiş däp atap kšrsitilgän.
Pidaiyliq – kişiniŋ šz ihtiyari bilän җämiyätlik mäsililärniŋ häl qilinişiğa iqbal qilişi. Şuniŋğa qarimastin, elimizdä pidaiy studentlarniŋ qatarini kšpäytiş üçün biyil pidaiyliq bilän şuğullinişini halaydiğan studentlarniŋ stipendiyasi 30 payizğa šsidiğan boldi.
Pidaiy boluş üçün adämniŋ yeşi, җinsi, bilimi yaki maddiy ähvali heçqandaq rol' oynimaydu. Muhimi – niyät. Çünki yahşiliq qilişni niyät qilğan härqandaq yaştiki adäm pidaiy süpitidä elimizniŋ täräqqiyatiğa šz hässisini qoşalaydu. Bügünki kündä elimizniŋ җay-җaylirida 200 pidaiyliq täşkilat hizmät qilidekän. Şularniŋ biri – «Eriktiler ligası» җämiyätlik fondi. 2014-jili qurulğan fondniŋ tärkividä bügün 2860 pidaiy bar.
Salamätlik, bilim, iҗtimaiy sahada, ekologiyalik yšniliştä vä šz-šzini rivaҗlanduruş sahaliri boyiçä elimizdä on miŋdin oşuq pidaiy paaliyät jürgüzüvetiptu. Därhäqiqät, 2017-jili elimizdiki EKSPO kšrgäzmisini uyuşturuştimu pidaiylarniŋ tilğa alğidäk ämgigi siŋdi. Räqämlärgä muraҗiät qilsaq, «Astana EKSPO – 2017» kšrgäzmisi bilän Qişliq Universiada oyunlirida 8000din oşuq yaş pidaiy hizmät qiptu. Huş qilidiğini, keyinki jillarda elimizniŋ här täväsidä yaşanğanlarğa, jitim-yesirlarğa, turmuş şaraiti naçar aililärgä, härhil apätlärdin zärdap çäkkänlärgä, umumän, җämiyitimizdiki yardämgä muhtaҗ insanlarğa yardäm kšrsitidiğan birläşmilärniŋ sani kšpiyivatidu.
Qisqisi, bügünki Qazaqstandiki hämmä pidaiylarniŋ beşini qoşidiğan «Milliy pidaiylar sistemisi» moҗut. Şuniŋ bilän billä pidaiylar jiliğa bağliq elimizdä «Qazvolunteer.kz» sayti işqa qoşuldi. «Qazvolunteer.kz» pidaiylar birtutaş platformisiğa bügünki kündä 800 pidaiy bilän 70 täşkilat tirkiliptu.
Hoşal qilidiğini, štkän Yaşlar jilida elimizdä kšpligän yeqimliq yeŋiliqlar yüz bärdi. Hulläs, biyilqi jildinmu kütär ümütimiz zor. Pidaiylar jilida elimizdä nurğunliğan iҗabiy šzgirişlärniŋ yüz beridiğanliği sšzsiz. Çünki pidaiy bolmaq – yahşiliq qilmaq demäktur. Yaşlar jili yaşlirimizğa kšpligän mümkinçiliklärni yaritip bärdi. Ändiliktä, pidaiylar jilini yaşlirimiz üçün dšlätniŋ ğämhorluğiğa җavap qayturidiğan päyt däp çüşänsäkmu bolidu. Qayturimi yoq yahşiliq bolmaydu. Hulasiläp kälgändä, pidaiy boluş – härqaysimizniŋ qolidin kelidiğan izgü iştur.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ