Mähsus seminar štküzüldi

0
148 ret oqıldı

Mälumki, yeza egiligi elimiz ihtisadini täräqqiy ätküzüştiki muhim sahalarniŋ biri bolup hesaplinidu. Şuŋlaşqimu uşbu sahani tehimu täräqqiy ätküzüşkä qaritilğan «Agrobiznes-2020» programmisi, şundaqla “2017 – 2021-jillarğa bälgülängän Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ agro işläpçiqiriş kompleksini täräqqiy ätküzüşniŋ qoşumçä programmisi” ämälgä aşmaqta. Atalğan programmilar boyiçä yaritilğan mümkinçiliklärdin ünümlük paydilinip, paaliyät elip berivatqan egiliklärniŋ biri – Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ Kosmos yezisiğa җaylaşqan «Adal» agroişläpçiqiriş kompaniyasi» aktsionerliq җämiyiti. Yeqinda biz Qazaqstan Җumhuriyiti Yeza egiligi ministrligi Qazaq çarviçiliq vä mal ozuğini işläpçiqiriş ilmiy-tätqiqat institutiniŋ uyuşturuşi bilän «Adal» kompaniyasidä štkän «Yaş malni beqişniŋ yšnilişliri» mavzusidiki seminarğa qatnişip, kompaniyaniŋ paaliyiti bilän yeqindin tonuştuq. Seminar başliniştin aval kompaniya baş mudiriniŋ mäslihätçisi Kerimtay Abdrahmanov, ihtisat boyiçä orunbasari Medethan İgilikov vä yeza egiligi sahasi boyiçä orunbasari Suŋğat Toyşıbek bizniŋ şirkätniŋ bšlümlirini arilap kšrüşimizgä mümkinçilik yaratti.

Raşidäm RÄҺMANOVA,
«Uyğur avazi»

«Adal» agroişläpçiqiriş kompaniyasi» aktsionerlik җämiyiti 1999-jili quruldi. Keŋäş dävridä uniŋ ornida «Oktyabr'» süt vä kšktat sovhozi bolup, 500 adäm işligän. Mustäqillikniŋ däsläpki jilliri u «Asıl» işläpçiqiriş kooperativi bolup šzgärdi.
Һazir «Adal» kompaniyasi çoŋ ikki şirkätni šz içigä alidu. Uniŋ biri Kosmos yezisidiki megaferma bilän süt zavodi bolsa, ikkinçisi – Almuta şähiridiki mämuriy departamenti.
1999-jildin başlap şirkät süt mähsulatlirini işläpçiqiriş bilän şuğullinivatidu. Buniŋdin bäş jil burun mähsus layihä tüzülüp, «KazAgroFinans» aktsionerlik җämiyiti täripidin qollap-quvätläşkä egä boldi. Nätiҗidä barliq komplekslar rekonstruktsiya qilinip, işçilarniŋ ämgigini yeniklitiş vä işläpçiqirişniŋ süpitini aşuruş mähsitidä barliq tsehlar avtomatlaşturuldi.
Umumän, «Adal» şirkitiniŋ 5046,6 gektar yeri bar. Uniŋ 3150 gektarida kšmüqonaq, arpa vä soya šstürülidu. Ägär başta bir kšmüqonaqniŋ šzila 70 — 80 gektar bolğan bolsa, hazir uniŋ mäydani 1500 gektarğa yätti. Elinğan hosuldin silos, çšp, senaj vä başqimu mal ozuği täyyarlinidu. Şirkätniŋ šz yeza egiligi tehnika parki bar bolup, bu yärdiki tehnikiniŋ sani 100din aşidu. Ahirqi üç jilda şirkät kšmüqonaq gibridliriniŋ sortlirini tätqiqat qiliş bilänmu şuğullinivatidu. Jildin-jilğa bu iş šz nätiҗisini berip, selektsiya üçün elinğan hosul süpiti šsmäktä. Mäsilän, biyil kšmüqonaqtin 10000 tonna hosul elindi.
2013-jili Kosmos yezisida çoŋ kompleks selindi. Çätällik tehnologiyalär asasida eçilğan kompleksta malğa yäm beriş, uniŋ astini tazilaş häm siyirlarni seğiş avtomat vä komp'yuterniŋ yardimi bilän ämälgä aşidu. Mal qoraliridiki hava harariti җavapkär hizmätkarlar nazaritidä bolup turidu. Һazir «Adal» kompaniyasiniŋ italiyalik ilğar tehnologiyalar bilän täminlängän megafermisida 2667 qaramal, uniŋ içidä 1400 seğin siyiri bar. Burun «Alatau» vä «Qara-ala» qaramal türliri bolsa, štkän jili Ukrainidin golştin näsillik 66 ğunҗun setivelindi. Eytmaqçi, mal beqiştimu qiyinçiliqlar az ämäs. Bolupmu, yeŋidin tuğulğan mozaylar šz vaqtida keräklik vaktsinilarni almisa bolmaydu.
Şuni alahidä täkitläş lazimki, ilğar tehnologiyalärni paydilinişniŋ, mal näslini, mal qoraliridiki şaraitni yahşilaşniŋ, yäm-çšpniŋ süpitini aşuruşniŋ vä kadr mäsililirigä alahidä kšŋül bšlüşniŋ nätiҗisidä mal tšlini saqlap qeliş kšrsätküçi 95 — 97 payizğa yätti. Bügünki kündä fermida siyirlardin tävlügigä 18 tonna süt elinidu. Keläçäktä bu kšrsätküçni 30 tonniğa yätküzüş kšzdä tutulmaqta.
«ADAL SÜT» ҖÇY – bu 69 süt mähsulatini işläp çiqiridiğan süt zavodi. Zavodta künigä 200 tonna süt mähsulati täyyarlinidu. Bir alahidiligi – megaferma bilän süt zavodi yeqin җaylaşqanliqtin, seğilğan süt därhal zavod tsehliriğa ävätilidu. Süt qobul qiliştin başlap mähsulatni qaynitip, qaçilap çiqqiçä bolğan barliq işlar avtomatlaşturulğan. Tsehlardiki paaliyät addiy vä qolayliq tehnologiyalik programmilarni täminläydiğan logikiliq nazarät arqiliq ämälgä aşidu. Keyinki üç jilda süt zavodiğa җälip qilinğan investitsiya 3,5 milliard täŋgidin aşti. Җümlidin, zavod «Damu-Öndiris» programmisi boyiçä 300 million täŋgä mäbläğ elişqa muyässär boldi.
«Adal» agroişläpçiqiriş kompaniyasi» aktsionerliq җämiyitiniŋ Mähsulatni setiş departamenti Almuta şähiri vä Almuta vilayitiniŋ nahiyälirigä, Qazaqstanniŋ başqimu regionliri bilän çät ällärgä, umumän, 6000 yšniliş boyiçä süt mähsulatlirini ävätidu. Tovarni süpätlik yätküzüş – departamentniŋ asasiy mähsiti. Mähsätkä yetiş üçün kompaniya täripidin 45 refrijerator transporti setivelindi.
Kompaniya kadr täyyarlaş mäsilisigä alahidä kšŋül bšlüp kelidu. Çünki işläpçiqirilğan mähsulatniŋ süpiti šz işini puhta bilidiğan mutähässislärniŋ iş-täҗribisigä bağliq ekänligi talaşsiz. Bu yšniliştä kompaniyadä šz hadimlirini šy bilän täminläş, ularniŋ käspiy bilimini aşuruş üçün çät ällärdä vä elimizniŋ җay-җaylirida štidiğan mähsus seminarlarğa ävätiş qolğa elinğan.
Bügünki kündä kompaniyadä 220 adäm turaqliq iş bilän täminlängän. Mävsümdä qoşumçä 250 — 300 adäm işläydu. Ularniŋ härtäräplimä ämgäk qilişi üçün barliq şarait yaritilğan. Üç vaqitliq issiq tamiği, mähsus kiyim-keçigi berilidu. İşiktä şähirigiçä işçilarni toşuydiğan transportmu bar. İşçilarniŋ ottura ayliq maaşi – 140 – 150 miŋ täŋgigä yetidu. 2019-jili yaş hadimlar üçün 13 bšlmilik yataqhana selindi. Hadimlarni räğbätländürüş üçün äŋ ilğarlarni «Adal» kompaniyasiniŋ altun vä kümüç bälgüliri bilän täğdirläş än°änigä aylanğan. Şundaqla här jili 8 – 10 adäm kurort vä sanatoriylarğa ävätilip, ilğarlar bahaliq soğilar bilän mukapatlinidu.
«Adal» kompaniyasiniŋ Kosmostiki megafermisi bilän süt zavodi Almuta şähiridin – 50, Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ märkizi İşiktä şähiridin 15 – 20 çaqirim jiraqliqta җaylaşqan bolup, İnternetqa qoşuluş mümkinçiligi bolmiğan edi. Uşbu kamçiliqlarniŋ ornini tolturuş üçün kompaniya säkkiz radioliniyalik antennilarni ornatti. Uniŋğa 10 server vä 200din oşuq tehnika vasitiliri qoşuldi. Ularniŋ yardimi arqiliq hazir kompaniyaniŋ megafermisi, süt zavodi, mämuriy korpusi vä Almutidiki märkiziy mämuriyät benasi vä tovar setiş departamenti härdayim alaqida boluş imkaniyitigä egä boldi.
Täkitläş lazimki, hazir «Adal» kompaniyasi Qazaqstandiki süt vä süt mähsulatini işläp çiqiridiğan äŋ çoŋ karhaniliriniŋ birigä aylandi häm elimiz ihtisadiniŋ täräqqiyatiğa çoŋ hässä qoşup kälmäktä. «Adalniŋ» süpätlik mähsulatliri hazir җumhuriyät miqiyasida tonuldi vä riqabätkä qabil ekänligini ispatlavatidu. Taza mähsulat çiqiridiğan «Adal» dšlät täripidin qollap-quvätläşkä egä bolup, Prezidentniŋ «Altın sapa» bälgüsi bilän mukapatlandi.
Şundaq qilip, «Yaş malni beqişniŋ yšnilişliri» mavzusidiki seminar davamida mozaylarni sinhronlaş, yeŋi tuğulğan mozaylarni dorilaş, vä ozuqlanduruş, oğuz sütidin durus paydiliniş, mozayni mähsus apparat arqiliq ozuqlanduruş, malni sün°iy uruqlanduruş, zamaniviy äsvap — kolostometrni paydiliniş qaidiliri vä başqimu mäsililär ätrapida sšhbätlär bolup, tehnologiyalik yeŋiliqlar muhakimä qilindi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ