Äläs kšzni çaqqan çağ

0
135 ret oqıldı

Ähmätҗan İSRAPİLOV

(Һekayä)

Tohtimay helä uzun җiriŋliğan telefonni çidimay, ahiri, kštärdim. Terikivatimän. Kimdu bu, yerim keçidä adämgä uyqa bärmäy? Birtäräptin, änsiräpmu qaldim. Yä uruq-tuqqanlarniŋ biräsi… Mundaq çağda oyuŋğa kälmäydiğini yoqkän.
– Barmisänuy, adaş? – säl içivalğan adämniŋ avazi aŋlandi. Täsliktä tonudum. Alimҗan ekän. Hävärläşmiginigä kšp boluvedi. Häqtin: «Vay, Alimҗan haraqniŋ anisini qoyuvetiptu» degän gäplärnimu aŋlivedim.
– Bar, bar, adaş. Özäŋçu? Yoqapla kättiŋğu?
– Yoqapla kätkinim durusti. Biraq seniŋdäk qädinasni qandaq qiyimän? Vaqtiŋ bolsa, ätä uçraşsaq. Saŋa ikki eğiz gepim bar.
U çaqçaq arilaş şundaq dedi. Mänmu uniŋdin tez qutuluşni oylavatimän.
– Bolidu. Qaçan, qäyärdä?
Ätisi biz şähär sirtidiki çaqqanğinä qävhähanilarniŋ biridä baş qoştuq. Helä bir närsilärgä buyrutma berip, u-bu gäplär bilän hal soraştuq. Andin tolturup bir qädäh içkändin keyin, u keçiçä oma orup herip kätkän kişidäk, «uh» däp bir tinivaldi. Tamakisini tutaşturup, boluq-boluq şoravalğandin keyin, «maŋa eytidiğan gepini» başlidi…
***
Televizordin «Meni küt» programmisini kšrsitivatatti. Bu härhil, bäzän paҗiälik täğdirlär häqqidä hekayä qilidiğan kšrsitiş keyinki vaqlarda kšŋlümgä yeqip qalğan edi. Bälkim, kšpiräk bähitlik ayaqlaşqini üçünmekin. Һär halda, šydä bolup qalsam, җäzmän bu kšrsitişni diqqättin sirt qoymaymän. Bu häväsimgimu helä zaman boldi. Һazir oylisam, meniŋ tamamän yat, šmrümdä kšrmigän adämlärniŋ täğdirigä bolğan qiziqişim bekar ämäs ekän. Män, šzäm säzmigän halda, qälbimniŋ qatlamliri içidä ügdäp yatqan bir sezim bilän šzämgä tonuş birsini izdigän ekänmän.
Programmini jürgüzgüçi qiz zalda oltarğanlarniŋ aldiğa novät bilän berivatidu. Qolida mikrofon.
– Siz kimni izdäysiz?
– Sizçu?
Qollirida räsimlärni tutuvalğan adämlär šzliriniŋ tarihini eytişip, räsimdiki yeqinliridin qandaq vä qaçan ayrilip qalğanliği häqqidä bayan qilişmaqta. Bir çağda… Män kšzlirimgä işänmäy, sinçilap qaraşqa başlidim. Sšzlävatqan ayalniŋ qolidiki räsimdin tonuş sima kšrüvatimän. Tonuş bolğanda šzämni! Tovva! Oŋummu, çüşümmu? Bu mänğu! Һä, män. Һärbiy formida 19-20 yaşlarda çüşkän räsmim.
“İsmi – Aleşa. Qazaqstanliq. Milliti uyğur. Almutiniŋ ätrapida yaşaymän devidi”… Räsim tutqan ayal şundaq dävatidu. Şu çağdila kšzümni šzämniŋ räsmidin elip, sšzlävatqan ayalğa qaridim. Şu… Däl šzi. Tolup, salapätlik ayalğa aylanğan bolsimu, därhal tonudum. Lena! Bayaqi meni otqimu, suğimu salğan seriq çaçliq ältäk qiz. Başta ümütländürüp, küldürüp, andin jiğlatqan qiz. Däsläpki vä adaqqi muhäbbitim…
Arida baqqandäk 30 jil štüp ketiptu. Aŋlavatamsän, ottuz jil! Jillar štüp, bu sezim šçüp qaldiğu, däp oylivedim. Nädin! Qaytidin lapla yandi. Tovva! Balilar är yetip, nävrä kšrgändä. “Muhäbbät qerimaydu”, degini moşukändä, adaş. Mana yerim jildin aşti. Yatsam, tursam oyumda şu. Çüşlirimdä kšrimän. Tiniq kšldäk kšp-kšk, süzük kšzlirini sšyüp çiqimän. Sap-seriq çaçlirini tinmay siypaymän. Keçiliri ohinip ketip, uniŋğa hät yazimän. Yazimändä, jirtip taşlaymän. Ätisi yänä. Meniŋ bu hetim tügimäsla bir hät boldi. Andin içimän. Bäzidä kiçik balidäk maçildap jiğlaymän. Öydikilär sezip qalmisun däp, bšlmämni içidin ilivalidiğan boldum. Tamakinimu qayta çekivaldim. Mana, meniŋ künüm şu, adaş.
U yänä tamaka tutaşturdi. Män qädählärni yänä tolturdim. Ändi u külüp kätti.
– Alimҗan içip ketiptu, degän sšz seniŋmu quliğiŋğa yätkändu, adaş? – däp soridi.
Män beşimni eğittim.
– İçivatqinim rast. Biraq bu häqniŋ ağzini basqili bolamdu. Öŋkäy meräz. İçmäy, šydä oqät qilsaŋ: «Tapqinini besip yetivaldi bu päs», däp sšz tarqitidu. İçip qoysaŋ, huddi šzi quyup bärgändäk, här sšz qilidu. Meniŋzä, ular bilän qilçä karim yoq. Һazir män štmüştä qalğan äşu bir jitim sezimniŋ därdini tartivatimän. Yaq, yaq. Därt desäm, bolmas. “Һšzürlük vä çüçük hatirä” degän toğrimekin. Çünki män qaytidin yaşliğim qalğan künlärniŋ qoyniğa kirip kättim. Һä, u künlär bäkmu şerin, bäkmu şatliq.
– Sän şu tatliq yerini eytsaŋçu. Mämpäzni kšrsitip qoyup bärmigändäk iş qilmay, – mänmu ändi ağinämniŋ štmüşigä qiziqişqa başlidim. Çünki ilgiri maŋa uniŋ hayati bir hil štüvatqandäk sezilätti. Ändi uştumtutla šzgirip kätkinigä häyran boluvatattim.
– Öpkäŋni bas. Eytip berimän. Һämmini eytip berimän. Eytmisam, içim šrtinip ketidiğan türi bar. Һärbiy hizmitimni Moskva yenidiki kiçik bir şähärçidä štidim. “Soldat” degän etimiz bolmisa, näq quruluşçiniŋ šzi bolduq. Avtomatni birla qetim, qäsämyad qobul qilğanda, tutuptimiz. Uniŋ üstigä bu orus deginiŋ biz häqni adäm qatari kšrmäydekän, qara. Uniŋğa kšzüm ubdan yätti. Һä desila, «Kšzi bar kštäk» däp mäshirä qilişidu. Bizmu boş kälmäymiz. Päytini tepip, rasa dumbalap, šçimizni elivalimiz.
Bizniŋ kazarmidin ançä jiraq ämäs yärdä bäşqävätlik ofitserlar yaşaydiğan šy bar edi. Biz selivatqan bena egizligänsiri, äşu šyniŋ qorasi oçuq kšrünüşkä başlidi. Kelip-ketivatqan maşinilar, yaş ayal-qizlar, hoylida oynap jürgän balilar… Navan-navanda bu tirikçilik qaynimiğa uzaqtin-uzaq qarap, šyni, baliliq çağlirimni äsläp ketimän. Birdä şu šyniŋ ikkinçi qävitidiki balkonda hiyal sürüp oltarğan qizğa kšzüm çüşti. Başta ançä etivar berip kätmidim. Ätisi yänä, šgüni yänä. Tohta. Kündä balkonda oltarğini nemisi? Män sinçilap qaraşqa başlidim. U qizmu maŋa qaravatqandäk bilindi. Barğansiri meniŋ bu kšz säpirim häväs-adätkä aylinip, här küni degidäk äşu balkonğa qaraydiğan boldum. Balkonni — qäpäz, qizni bolsa, uniŋ tutquni däp päräz qilimän. Yaşliq degän bir tosun at ekänğu! Hiyalimda — män goya çšçäklärdiki bir batur. Däriya-tağliriŋ meniŋ üçün oyunçuq. Birla atlap štüp ketimän. Bir tepäktila gumran qilivetimän. Bäzidä aq boz atni çapturup berip, balkon-qäpäzdin şu qizni çiqirivalimändä, çšl-җäzirilärni kšz jumğiçä besip štüp, hurbağlarğa yetimän. Andin biz qol tutuşup, şu gšzäl җaylarda säylä qilimiz. Qoysaŋçu, çüşkä yeqin balilar: «Һäy, çüş mayaqqa. Kšzüŋ teşilip ketidu. Tamaqqa barimiz» däp çaqirğanda, birla esimğa kelimän.
Ularniŋ külkisiçu! Mšşükkä oyun, çaşqanğa qiyin. Һär sšzlärni qilip, çişimğa tegişidu.
“Һoy, u orusniŋ seriq äpçisigä aşiq bop qalmiğansän? İndäkkä kep qalar, zuvaniŋni qandaq uhturisän? Qarniŋni yarsa «a» çiqmaydu”, däp külidu biri.
“U, sšzsiz, bir ofitserniŋ qizi. Ätä-šgün, läş tartip jürginiŋni sezip qalsa, bizni qip-qizil balağa qoyisän. Һelimu, šydä qilmiğan oqätni qilip, qulğa aylinip kättuq. Üç vaq tamaq bilän kiyim-keçäkkä häqsiz işlävatimiz”, däp ğuŋşuydu yänä biri.
Ularniŋ sšzi quliğimğa kirip-çiqmatti. Kšz aldimda — balkondiki seriq çaçliq qiz. Şu tapta bu duniyada meniŋ üçün uniŋdäk gšzäl, uniŋdäk pak җanan yoq edi. Ağinilirimniŋ zaŋliq qilişliri otqa su ämäs, yağ quyğandäk boldi. «Һässinä, män silärgä muhäbbätniŋ küçini bir kšrsitip qoyay” dedimdä, şu kündin başlap u qiz bilän uçrişişqa, uniŋğa sšygümni izhar qilişqa mäkkäm bäl bağlidim.
Kitaphanidiki kitaplarni çetidin oquşqa başlidim. Meniŋ bu «ğäliti» qiliğimğa kitaphaniçi ayal başta häyran boldi. Çünki addiy soldatlar bu haniğa ançä baş tiqip kätmäydu. Kitaplar päqät rus tilida. Payansiz älniŋ buluŋ-puşqaqliridiki säralardin kälgän balilarğa qiziq ämäs. Şuŋlaşqa qaçanla kirsäŋ, kitaphaniçi ayal qaş-kirpigini boyap, tiymaqlirini täkşiläp, zerikip oltarğan. Bäzidä birär ofitser bilän çay içivatqanniŋ üstigä kirip qalimän. Ular maŋa pärvamu qilişmaydu. Uzun kätkän kitap täkçiliri arisiğa kirip ketimän. Kšzüm kitaplarda, quliğim ävularda. Sivirlap, bir närsilärni däp külüşidu. “Tayliq, meni zaŋliq qilivatsa keräk” däp oylaymän.
Birdä män kitaphanida batal'onimizniŋ säyasiy işlar boyiçä muavini mayor Fedorovni uçritip qaldim. Һärbiylärçä salam berip, täkçilär arisiğa kirip kättim. Ular çay içişip, šzara sšhbätlişip oltirişidu. Kitaphana helä yoğan bšlmigä җaylaşqan. Moşu ätraptiki 4-5 härbiy qisimdiki äskärlärgä, ofitserlar bilän ularniŋ aililirigä molҗalanğan. Täkçilärmu, kitapmu nurğun.
U buluŋda oltirip sšzlişivatqanlarni bu buluŋdikilär aŋlimaydu. Lekin män şu qetim kitaphaniçi ayal bilän zampolitniŋ sšhbitigä ihtiyarsiz guvaçi bolup qaldim.
– Sergey Petroviç, sizniŋ qisimda milliti orus ämäs soldatlar qançäräk? – däp soridi kitaphaniçi.
– Yüzdin aşidu, Vera. Uni nemişkä soravatisän?
– Äynä şularniŋ birila, baya siz kšrgän soldatla, meniŋ heridarim. Qalğanlirini nemişkä kitap oquşqa dävät qilmaysiz? Siz degän säyasiy rähbärğu?
– Qiziq ekän. Äzbirayi, bu häqtä oylimaptimän.
– Bilämsiz, Sergey Petroviç, sizniŋ bu җäŋçiŋiz päqät muhäbbät häqqidä yezilğan äsärlärgila amraq.
– Bu degän yaşliq, Veroçka, yaşliq, – dedi zampolit kitaphaniçi ayalniŋ qolini mänilik qisip. Bayqisam, ularniŋ arisidimu tutuşalmay turğan bir sezim bardäk tuyulidu. Män tiviş çiqarmay, asta šzämni nerigä aldim.
Azdin keyin mayor meni yeniğa çaqirdi. Män qaysi rota, qaysi vzvodtin ekänligimni härbiylärçä qisqa bayan qilğandin keyin u: “Otkuda u vas takaya tyaga k çteniyu?” däp soridi. Män duduqlap jürüp, kiçigimdin kitap oquşni yahşi kšridiğinimni, ändi rus tilini, ädäbiyatini üginişni halaydiğinimni eyttim. Yampaşqa urupla, qip-qizil yalğan eytivatimän. U tegi-täktimni sürüştä qildi. Bu qetim rastimni eyttim. «Almuta degän şähärniŋ yenida turimän. Bilimim – bari-yoqi säkkiz sinip. SPTUni pütärdim. Käspim – quruluşçi».
U biraz oylinip turdidä, andin: “Sän tärҗimihaliŋni yezip, Vera Aleksandrovnağa taşlap qoyğin. Män keyin tonuşup çiqimän”, däp kitaphanidin çiqip kätti.
Vera Aleksandrovna maŋa şu yärdila qäğäz-qäläm tutquzup qoydi. Abla, ändi qandaq qilarmän? Ömrümdä hät yezişqa kayäk adämmän. Ağinilirim ohşaş kündä degidäk hätmu almaymän. Bäzidä qeri anamniŋ tatlaşturup «šzäŋgä bäk bol» degän mänadiki arilap kelidiğan hätlirigä şu mänadila «šzäŋni küt» däp җavap hät yazğinim bolmisa, meniŋdäk bir dšttin nemä çiqidu däysän? Kitaphaniçi ayal ähvalimni çüşängän bolsa keräk.
– Molodoy çelovek, ne nado volnovat'sya. Pişite kak est'. Esli çto, ne stesnyaytes', ya pomogu, – däp rohlandurup qoydi.
Tärläp-pişip, bir saatçä oltirip, bir bät yazdim. Qäğäzni ävu ayalğa tutquzuvedim, huddi diktant täkşürgän muällimdäk, bit-çitini çiqardi. Andin: “Niçego. İdite, perepişite”, däp taza qäğäzni tutquzup, kšzini qisip qoydi.
Män şu qetim bar hünirimni işqa saldim. Һäriplärni bir hilda, huddi hiş tizğandäk, çirayliq tizip, hätni kšçärdim. Ävu hotun «molodets!» däp mahtidi. Män novättiki tallavalğan kitavimni qoltuğumğa qisip, kitaphanidin hoşal çiqip kättim.
Arida altä aymu štüp kätti. Män u künlärniŋ birini zayä kätküzmidim. Balkondiki qiz bilän kündä degidäk «sšzlişimän». Meniŋ tilim äynäk boldi. Һä, qädimki äynäk. Kün çiqişiğila äynäkni balkonğa çüşirimän. Äläs-şola derizisidin çüşüşi bilänla, qiz balkonğa çiqip, maŋa qolini pulaŋlitip salam beridu. Män äläsni çšgilitimän. Bu hoşalliğimniŋ nişani. Andin şu äläs bilän jüräkniŋ süritini salimän. Qiz kšrsätküç barmiği bilän җonuydu. «Şohluq qilma» degini. Çüşkiçä biz äynä şundaq «sšhbätlişimiz». Çüştin keyin, kün bu yaqqa štkändä, biz «kekäç» bolup qalimiz. Keyin uniŋmu yolini taptim. Şärätkä štüvaldim. Asmanni kšrsitimän. «Sän meniŋ yoruq yultuzum» deginim. Jürigimni tutup, andin kšrsätküç barmiğimni qiz täräpkä qadaymän. «Kšŋlüm seni halaydu».
Künigä äynä şundaq ikki-üç qetim sirlişimiz. Ağinilirimniŋ külkisiçu! İsmimni untup, «indeets» dävelişti. Meniŋ iş-härikätlirim kinolardiki indeetslarğa ohşap ketidiğinimu rast.
“Һäy, indeets, çüş mayaqqa. Kesäk toşi. Beton tügäp qaldi”, däp vaqirap qoyişidu.
Başta «Nemigä ahmaq bop armiyagä sorandim» däp puşman qilivedim. Çünki meni «Qeri anisiniŋ yalğuz baqquçisi» däp bu mäҗburiyättin boşitişimu mümkin edi. Lekin män täŋtuşlirim aldida «negodnıy» bolup qeliştin qorqupla, härbiy komissariatqa šzäm štünüş yazdim ämäsmu! Mana ändi meniŋdin bähitlik adäm yoq. Sšyginimni jiraqtin bolsima kšrimän. Kündä degidäk «sšzlişimän». Huda halisa, az kündä uni uçrişişqa täklip qilip, rus tilida bemalal, meni zaŋliq qilivatqan ağinilirimniŋ zirtiğa, zuvanimni yätküzimän. Ägär qarşi bolmisa, härbiy hizmitim pütkändä, Almutiğa billila elip ketimän. Män äynä şundaq tatliq hiyallar bilän künlärniŋ štkinini säzmäydiğan boldum. Uniŋ üstigä rusçämni pişşiqdaş üçün kitap oqup, vaqitmu nahayiti tez štidiğan boldi.
– Qara, adaş, bu kitap degän äҗayip bir sehirliq duniya ekän, deginä. Biridin biri qiziq. Oquvetip, šzämniŋ äşu sirliq vaqiälärniŋ içigä kirip kätkinimnimu säzmäy qalimän. «Bu soday bop qalğan ohşaydu», däp baş çayqişidu ağinilirim. «Yaq, häqiqiy aşiq, mäҗnun», däydu säl esi barliri. «Qaraŋlara, bu ağinimizniŋ šzgirip kätkinini. Bu uluq muhäbbätniŋ qudriti» degän sšz biräsiniŋ ağzidin çiqay demäydu.
Män paŋşiŋ. Duniyada ikkila adäm bar. Män vä u. «Һäy, nadanlar, – däymän içimdä, – silär duniyada munçivala pak, şerin, küçlük bir sezimniŋ barliğini nädin bilisilär. Ävularniŋ bizni kštäkkä ohşitip, şaŋho qilişi bekar ämäs».
Һärbiy hizmitimniŋ däsläpki altä eyi şundaq štüp kätti. Ağinilirim kün sanap, kalendar'ni jiŋnä bilän teşip jüridu. Män bolsam, balkondiki gšzälniŋ väsligä yetidiğan künni taqätsizlik bilän kütmäktä edim.
Novättiki säyasiy däristin keyin, zampolit meni elip qaldi.
– Ştabtiki hättat soldatniŋ hizmät mudditi pütüvatidu. Orniğa seniŋ namzitiŋni sunsam, işänçini aqlalamsän? – däp soridi mayor.
Bu — män oylisam, çüşümgä kirmäydiğan täklip edi. Nemä därimni bilmäy, taştäk qetip turup qaldim.
– Hetiŋmu yaman ämäs. Tiliŋ başqilarğa qariğanda helä pişşiq. Andin yoşurup nemä qilay, seniŋ bäzi jutdaşliriŋ bilän sšzlişiş üçün tilmaşmu keräk.
Män şu çağdila uniŋ heliqi qetim «tärҗimihal» banisi bilän hetimni täkşürmäkçi bolğanliğini çüşändim. Uniŋ üstigä, keyinki künliri u meni härhil җügi-jitim işlar bilän ştabqa ävätidiğan bolup qelivedi. Rastla, män birdä quruluşta šküzdäk işlävatqan bizniŋ vzvodniŋ balilirini mahtap, «Boevoy listok» tam gezitiğa parçä-purät bir närsilärni yazğan edim. Bu šzämni sinaş üçünla qilğan işlar bolup, keläçäktä balkondiki qizğa yazidiğan hätlirim aldidiki mäşiqla edi, halas.
Şundaq qilip, balkondiki qizğa bolğan muhäbbät meni tamamän šzgärtivätti. Män ändi başqilar ohşaş ätidin käç kirgiçä hiş, beton toşumaymän. Һärbiy formammu adättiki soldatlardin säl šzgiçä. İkki qävätlik ştabta komandirniŋ säyasiy işlar boyiçä orunbasari mayor Fedorovniŋ kabineti yenidiki çaqqan bšlmidä paŋşiŋ oltirip, hšҗҗätlärni kšçirimän. Äŋ muhimi, män oltarğan bšlminiŋ derizisi seriq çaçliq qiz yaşaydiğan balkonğa uttur qarap turidu. Ariliqmu yeqin. Mana bähit degän! Qiz meni šzi, goya magnittäk tartip, kündin-küngä yeqinlaşturuvatqandäk bilinivatidu. Mana, ändi azla çidisam, uniŋ bilän didarlişimän. Däqämdä oltirip, här küni içimdä qaytilaydiğan sšzlirimni eytimän.
Män kütkän kün qançä yeqinliğansiri, ändişämmu kšpiyip, arisalda ähvalda qaldim. Ägär u meni ahmaq qilip oyniğan bolsiçu? Yaki šyidin jiraqta jürgän soldatniŋ kšŋlini bäzläş üçünla iltipat bildürgän bolsiçu? Һä, män bolsam, huddi uni kšptin beri bilidiğandäk, “sävzidin hävär yoq, polu däm yäptu” degängä ohşaş «šzämniŋ» sanap jürimän. Nemä qiliş keräk? Şundaq qalaymiqan oylar bilän yänä bir taŋ atti. Meniŋ jürigimniŋ älçisi – äläs kündikidäk qiz mäŋzidä yänä oynidi. Umu adättikidäk qol şiltip salamlaşti. U bügün şola-äläsniŋ kündikidäk quruluştin ämäs, yeqinla yärdiki ştabtin çüşüvatqiniğa häyran boluvatidu. Alaqzadä bolup qaraydu.
Kšp štmäy, män u qiz toğriliq helä närsilärni bilivaldim. Yenimizdiki härbiy qisim komandiriniŋ qizi ekän. Ötkän jili yol apitigä uçrap, naka bolup qaptu. Qoltuq tayaq bilän maŋidiğan ohşaydu. İsmi – Lena.
Bu gäplärni aŋlap, sultiyipla qaldim.
Käçqurun ağinilirim bu halimni kšrüp, yänä külüşti.
– Vuy, nemä boldi? Beşiŋ saŋgilap ketiptiğu. Bizdin qeçip ştabqa berivaldiŋ. Eğir iştin qutulduŋ. Yänä nemä keräk saŋa? Yä qäläm kesäktin eğirmekän? – şetil ağinäm Һämra külkä astiğa aldi.
– Tar kabinetqa üginälmäyvatimän. Käŋ yärdä jürüp…
– Һä, toğra. Tar yärdä aş yegiçä, käŋ yärdä muş yä degän, ha-ha-ha…
Män asta yeŋidin tartip, uni çätkä başlidim. Balkondiki qiz häqqidä eytip bärdim.
– Ändi nemä qilmaqçisän?
– Bilmäymän. Biraq kšŋlüm bäribir şu balkonda.
– Undaqta, äynigiŋni çüşirip jürivär. Bäribir uniŋğa šylänmigändin keyin…
Män rohsizlinip kättim.
– Dedimğu, – җemiläşkä başlidi ağinäm, äşu äynäk oyuniŋ saŋa yahşiliq äkälmäydu däp.
Ätisi yänä kšp oylinip, ahiri uniŋğa hät yezişqa qarar qildim. Һayatimda däsläpki qetim qizğa hät yezişim edi. Kitaplardin oquvalğan çirayliq sšzlärni qoşup, bir ubdanla yazdim. Özäm tuğulğan jutum häqqidä yazdim. Ahirida yeqin tonuşuş arminim barliğini alahidä qäyt qildim.
“Hättat vä tilmaş” degän sehirliq hšҗҗät arqiliq bemalal sirtqa çiqtimdä, šyniŋ aldida oynap jürgän bir top balilarniŋ birini çaqirivaldim.
– Baliqay, ismiŋ kim seniŋ?
– Vova.
– Ävu ikkinçi qävättä yaşaydiğan Lena hädäŋni tonamsän?
– U meniŋ hädäm ämäs. Kolyaniŋ hädisi, – bala şundaq dedidä, top içidiki yänä bir balini çaqirdi.
Şundaq qilip, män Lenaniŋ 4 yaşliq inisi Kolya bilänmu tonuşuvaldim. Uniŋ qoliğa bir oçum seğizni tutquzup: “Buni ağiniliriŋgä tarqitip bär. Hätni bolsa, hädäŋgä berisän, җumu. Ätä yänä seğiz äkelip berimän”, dedim.
Kiçikkinä Kolya hoşal šyigä jügräp kätti. Ätisi bala meni ştabniŋ aldida kütüp turuptu. Män uniŋğa bir oçum seğiz bärdim. Tšrt püklängän qäğäzni eçişqa petinalmay, helä uzaq oltardim. Jürigim tepçäkläp, orğup, ğälitila ähvalğa çüşüp qaldim. Ahiri, qäğäzgä qaridim. Telefon nomerini yezip qoyuptu. O, sadiğan ketäy täğdir! Rähmät saŋa. Monu sehirliq sanlar üçün saŋa šmürboyi tazim qilip štimän. Män bu altä sanni top-toğra altä ay küttüm. O, adämlär qälbigä sšygü otini yaqquçi Periştä! Saŋimu rähmät. Sän meni šmri kšrmigän kitaphaniğa başlap bardiŋ. Andin qizğa yeqiniraq bolsun däp, ştabqa äkäldiŋ. Tovva! Ahirida inisini uçrattiŋ. Demäk, buniŋ hämmisi seniŋ ğämhorluğuŋ bilän yüz berivatqan mšҗüzilär. Rähmät saŋa!
Şu künila Lenağa qoŋğuraq qildim.
– Salam, Lena. Bu män.
– Salam. Hetiŋiz üçün çoŋ rähmät. Bu meniŋ birinçi qetim jigitlärdin hät elişim.
– Meniŋmu qizlarğa däsläp hät yezişim.
– Däsläpki ämästäk kšrünidu. Helä täҗribiŋiz bardäk turidiğu, – küldi qiz.
– Rast sšzüm, Lena.
– Һäqiqätänmu, äҗayip çirayliq hät ekän.
– Şuniŋğa mäҗburliğan šziŋizğu.
– Siz qizlarni kšrmäy, tonumay turupla hät yaziverämsiz?
– Nemişkä tonumay. Meniŋçä, štkän hayatimdimu biz billä bolğan bolsaq keräk. Bolmisa, 4 miŋ çaqirim yärdin nemä üçün bu yärgä kelip qaldim.
– Rastla, män Özbäkstanda tuğulğan. Dadamniŋ hizmiti şu yärdä edi. Һazir bu yärniŋ soğiğa aran üginivatimän.
– Һeçqisi yoq. Yänä biraz çidaŋ. Һärbiy hizmitim pütişi bilänla, sizni issiq җaylarğa elip ketimän.
Lena külüp kätti. Uniŋ külkisimu äҗayip çirayliq vä җaraŋliq edi.
Biz däsläpki kündin başlapla, kona tonuşlardäk sirlişip kättuq. Һämmisi äşu qutluq Quyaşniŋ, uniŋ kiçikkinä äynäk arqiliq çüşkän äksi – äläs nurniŋ iltipati bilän kälgän edi. Şu äläs här qetim jüräk sirimni qizğa yätküzüp turatti.
Biz asta-asta «sizdin» «sängä» šttuq. Qiz bir küni beşidin štkän paҗiä häqqidimu eytip bärdi. İkki rät operatsiya yasaptu. Yänä bir rät yasisa, saqiyip ketidekän. Bu hävärni aŋlap, mänmu hoşal bolup kättim.
“Änsirimä, Lena. Biz täräptä şipaliq sular kšp. Һavasimu taza” däp qoyimän keläçäkkä işarä qilip.
U yänä külidu.
– Ägär bizni täğdir qoşmisimu, җäzmän seni yoqlap barimän, – däydu Lena.
– Yoqliğiniŋ nemisi sap-saq adämni. Kälsäŋ, meniŋ bilän yaşiğini käl. Һeç škünmäysän. Sän bizniŋ juttiki äŋ gšzäl qiz bolisän. Män bolsam, äŋ bähitlik jigit bolimän.
Novättiki qetim qoŋğuraq qilğanda män uni kšrüşni halaydiğinimni eytip, qät°iy turuvaldim.
– Moşu yäkşänbidä dadamlar ağinisiniŋ daçisiğa mehmanğa baridu. Menimu billä elip barmaqçi. Biraq män bir banä tepip, šydä qelişqa tirişay. Şu küni uçrişayli, – dedi Lena.
Gäp şu yärgä kälgändä Alimҗan şük bolup kätti. Qolidiki alliqaçan kšyüp tügigän tamakisiniŋ qalduğini küldanğa taşlaşnimu untup, šziniŋ duniyasiğa kirip kätti. Mänmu uniŋ hiyallirini buzğum kälmäy, ünsiz oltardim. Sirttin qariğanlarğa domsiyip oltarğan bu ikkimiz uruşup qalğan ağinilärdäk kšrünüşimizmu mümkin. Ahiri, taqitim tügäp, haraqni qädählärgä ättäy buluqlitip quyuşqa başlidim. Şu çağdila Alimҗan beşini kštärdi.
– Seni zeriktürüp qoymiğandimän, adaş?
– Yaq, u nemä deginiŋ? Päqät häyran boluvatimän. Şunçä arilişip jürüp, seniŋ munçivala hekayivän ekänligiŋni bilmigän ekänmän.
– Män saŋa beşimdin štkänlärni sšzläp berivatimän. Sän bolsaŋ, adämni zaŋliq qilip….

(Davami bar).

Bälüşüş

Javap qalduruŋ