Noruz çäşmiliri

0
78 ret oqıldı

Bahar tuyğusi
Qiş jiğlaydu ägiz süyidä,
Yär emidu aptap nurini.
Elan berip yaŋraq küyidä,
Yetip käldi bahar soruni.

Ändi uyqa yattur hämmigä,
Oyğatqanda näpis puraqlar.
Giyalardin, çimdin här yärgä,
Tikilmäktä yeşil quraqlar.

Däräqlärniŋ nimҗan ğoliğa,
Yärdin quvät berär yiltizlar.
Täşäbbusni elip qoliğa,
Kškläm sazin çalar etizlar.

Zimistanda jürüp tätildä,
Quşlar çiqti yänä sähnigä.
Sayriğandäk yeŋi şäkildä,
Sir çekidu aläm ähligä.

Qapiğini qişta kšp türgän,
Külümsiräp turar kšk asman.
“Bahar qaçan kelär?” däp jürgän,
Zimin içi tolğan hayaҗan.

Sägip kätti çüşüp säkratqa,
Täbiätniŋ şerin uyqisi.
Aşiq qilip oyğaq hayatqa,
Ümüt berär Bahar tuyğusi!

Noruz
Qoşuluŋlar dostlirim,
Meniŋ şatliq külkämgä.
Gül baharniŋ ärkisi
Noruz käldi šlkämgä.

Nurğa toyup yär-җahan,
Yeŋilandi täbiät.
Elip kätmän-güҗäkni,
Qeni, dostlar ämgäk ät.
Taza bolsun ätraplar,
Gül uruğin çaçayli.
Kšçät tikip bağlarğa,
Eriqlarni açayli.
Bärikätniŋ bälgüsi
Noruz käldi alämgä.
Parlaq hayat bärgüsi
Noruz härbir adämgä.
Ata-bovam äzäldin,
Yeŋi künni toyliğan.
Täbiätkä dost bolup,
Keläçäkni oyliğan.
Nahşa eytip, şatlinip,
Şoh ussulğa dässäyli.
Teçliq sazin yaŋritip,
Mäŋgü inaq yaşayli!

Jürigimdä çeçäklär bahar
Qiş soğida muzlidi zimin,
Besivaldi zomigär qarlar.
Muz astidin toŋliğan qelin,
Purap kätti burnumğa bahar.

Qara niyät şuvurğan huvlap,
Zulumini ayimay çaçar.
Til qatalmay tursammu toŋlap,
Sezimlirim qetida bahar.

Däräqlärni qapliğan qiru,
Sirtidinla yaltirap turar.
Bir kün uniŋ kätmigi barğu,
Kirpiklärdä uhlaydu bahar.

Tuyuq pällä, yollarğa başlap,
Oravaldi heligär çaŋlar.
Kšzlirimni qalsammu yaşlap,
Ğuvalaşqan kšrinär bahar.

Yiltizlarni üşşüktä qiynap,
Toŋlatmaqçi beşäpqät soğlar.
Tavlandurup ğururni, sinap,
Jürigimdä çeçäklär bahar!

Soğa
Män tuğulup maŋa äs kirgändin beri 8-mart — Häliqara hanim-qizlar mäyrimi harpisida apamğa qandaq soğa qiliş häqqidä oylinattim. Aldin-ala kšŋülgä pükkän soğamni elip, 8-mart küni apamni täbriklättim. Bu kün qoş hoşalliq — apamniŋ häm tuğulğan küni edi.
Bügün 2-mart. Män yänä oylar ilkidä. Lekin bu qetimqi oylirim jürigimni äzdi…

Koçida turimän, dukan yenida,
Tämşilip, işigin açmaqçi bolup.
«Oçuq» däp tursimu tahtayçä unda,
Bu päläk istäkkä esiptu qulup.

Gšl jüräk armanğa aldinip yänä,
Rähimsiz realliq heli atar oq.
Һättaki meyämmu qilidu tänä,
Eyttim däp, näççä rät “anaŋ ändi yoq”.

Tälmürüp äynäktin buruldum, kättim,
Qol sozup qelişti mäyüs soğilar.
Miŋ äpsus, hämmini elip berättim,
Täğdirniŋ işigi bolmiğanda tar…

Barattim koçida qisilip demim,
Buruqtum bolğandäk nahşiniŋ sazi.
Ya, Alla, baqida qildimu ğemim?
Ğayiptin aŋlandi Anam avazi:

Sultiyip ketipsän, yälkäŋdä muŋlar,
Җan balam, šzäŋni ätmigin harap.
Tenim yoq, biraqta rohim mävҗut-bar,
Turimän silärgä asmandin qarap.

Beşimni kštirip samağa baqtim,
Kün bolup kšründi Anam simasi.
Mehridäk nuriğa üzümni yaqtim,
İçimni yorutti şola, ziyasi.

Çeçimni siypidi mäyin şamallar,
Anamniŋ qolidäk nazuk vä illiq.
Degändäk: «Oğlanim, män hayat, män bar»,
Sivirlar qulaqqa sšzlärni sirliq.

Şu dämdä oylirim qiniğa çüşüp,
Anamdäk çirayliq kšründi җahan.

Җan Anam kätsimu baqiğa kšçüp,
Yaşaydu mäŋgügä jüräktä haman!

Sšygü-baharim
Künniŋ nurida ärkiläp, yayrap,
Asav bulutlar kškni käzgändä.
Oltardim, dildar, bir seni oylap,
Yalpuzlar hidi — bahar kälgändä.

Uçraşqan eduq bahar päslidä,
Asmanda quyaş huş külgän çağda.
Aq çeçäk kiyip alma-šrüklär,
Quşlar nahşisi yaŋriğan bağda.

Şu esil çağlar yadimğa käldi,
Dilni yumşatti şerin äslimä.
Ötkän künlirim qayta qol bärdi,
Sšygüdäk gšzäl bahar päslidä.

Sšygü šzigä ohşaydu bahar,
Sehirliq sezim yaşnar kšŋüldä.
Yoruq alämdä taki quyaş bar,
Muhäbbätmu häm bolar šmürdä!

Miskin maysilär
Şum qarlar astida maysilär,
Jiğlaydu, kšrünmäs yaşliri.
Miskinlik quyaşqa zar etär,
Qäddi şük, egilgän başliri.

Pir bolup üstämlik, zorluqta,
Qar yağar küçiyip, tohtimay.
Maysilär täğdiri horluqta,
Özlügi šzigä ohşimay.

Qalsimu çeçäklär üşşüktä,
Yiltizi, ğolliri täŋ toŋlap.
Yadida, Ana yär bšşüktä,
Östürüp, baqqini arzulap.

Etidu yoşurun iltiҗa,
Qilğanğa çin dildin itaät.
Ämästur җahanğa qar ğoҗa,
Egä bol, bizgä däp Täbiät…

Vil'yam MOLOTOV.

Kälgin, bahar
Һäҗäp tatliq sezim oyğitip,
Gül açturup, bağlarğa kälgin.
Yeşil giläm yeyip alämgä,
Qar eritip, tağlarğa kälgin.

Käl, kšk boylap ärkin uçuşqan,
Türlük-tümän quşlarni elip.
Yaş jüräkni şatliqqa bšlä,
Pak muhäbbät otini selip.

Qäläm tutqan şair qälbigä,
Äta qilğin ilham, iҗtihat.
İssiğiŋğa intizar bolğan,
Säbilärni qilğin hoşal-şat.

Tävärrük җan bova-momiğa,
Sağlam-uzaq šmür siyliğin.
Bu zamanniŋ oyman dšŋini,
Täkşiläp käl, ala qoymiğin.

Qazaqstan äl makanimğa,
Hatirҗämlik, teçliq äkälgin.
Ömlük, birlik, dostluq küyini,
Jüräklärgä siŋdürüp kälgin.

Çimänlärdä
jürgüm kelidu
Baharda gül çeçäk açqanda,
Çimänlärdä jürgüm kelidu.
Çämbär yasap beşimğa qirlap,
Şu güllärdin kiygüm kelidu.

Kiçigimdin bahar päsligä,
Nemişkidu šzäm bäk amraq.
Täbiätniŋ bu gšzälligi
Kšz aldimdin kätmäydu jiraq.

Baharda gül çeçäk açqanda,
Çimänlärdä jürgüm kelidu.
Azat äldä dostlirim bilän
Hoşal yayrap, külgüm kelidu.

Täbiät lirikisi
Kün çiqişqa qarap turimän,
Taŋ sähärdä quyaşni kütüp.
Nurlirini çeçip çiqsekän,
Ana yärniŋ qoynin yorutup.

Äşu nurlar jüräk-bağrimni,
İssitidu anam mehridäk.
Äşu nurlar ilham beridu,
Täbiätniŋ yärgä zehnidäk.

Taŋ sähärdä taŋniŋ etişin
Täşnaliqqa çšküp kütimän.
Nurlar tšküp şäriqtin quyaş,
Çiqişini här kün kütimän.

İҗat işigi
Jiğilip qaptu biraz şeirlar,
Bar yoruq kšrgän, kšrmigini kšp.
Sunay mehnitim, äҗrimni älgä,
Oqusun uni süysinip, sšyüp.

Tünlärni talay billä štküzdüm,
Ärkiläp jürgän täy-täylirim bar.
Jürigim tolmay jirtilip kšygän,
Ätisi yenip yazğanlirim bar.

Һämmisi muqum yahşi demäymän,
Pişqanliriniŋ ham yärliri bar.
Dana äl-jutum berip näq baha,
Kšŋlini maŋa qilmas däymän tar.

Äl-jut, dostlarniŋ kšŋlidin çiqsam,
Meniŋ bähitlik künüm ämäsmu?
İlhamlirimğa qoş-qanat bolsa,
Mäşäqät yollar gülüm ämäsmu?

Birinçi meniŋ yaqqan gülhanim,
Tasqilip çiqqan esil qollarda.
Vätän, muhäbbät, tuğulğan šlkä,
Küç-mädät ilham bärgän yollarda.

Yaqturup jutum päpiläp qoysa,
Ğunçäm porigi ketär eçilip.
Aldimda talay štkällirim bar,
İҗat işigi qalmas yepilip.

Dost vä düşmän
Dostum bar qädinas mehri uluğvar,
Hataliq qilğanda jiğlitip sškti.
Düşminim putumniŋ uçiğa qarap,
Qaqahlap küldidä yenimdin štti.

Dostum bar pak niyät vijdani otluq,
Çin jüräk mehridin yahşiliq tškti.
Düşminim kšrälmäy qilip yamanliq,
Ävräzniŋ käynigä jügridi-mškti.

Dostum bar, dost üçün šlüp ketidu,
Barini dostqa däp tšküp ketidu.
Düşminim halimni sorap qoymastin,
Yolumğa topini çeçip ketidu.

Dostum bar işäşlik —
küç-quvitim bar,
Jiqilsam tüvrügüm yšläp ketidu.
Qorqimän düşminim aldimda külüp,
Käynimdin üz šrüp setip ketidu.

Zohra İSİDULLAEVA.

 

Jutdaşlirim mäşrivigäə

Ana juttin uçum bolup uçtuŋlar,
Bilim izdəp jiraqlarni quçtuŋlar.
Tirikçilik ğemi bilən çət jutta,
Şunda yaşap, šy-җaylarni tuttuŋlar.

Jutdarçiliq riştisini üzməstin,
Uçraşsaŋlar zadi yat dəp bšlməstin.
Yarişiptu başni qoşqan bu məşrəp,
Kšŋül açqan, yaman qiliq kšrməstin.

Akilar bar — şu mäşräpniŋ çoŋliri,
İnilar bar — şu mäşräpniŋ gülliri.
Sipayisi häҗäp ubdan yaraşqan
Şu inilar akilarniŋ izliri.

Salam eyttim ana juttin yalqunluq,
Aka-ini, təŋtuşlirim-qurdaşqa.
Nemə yətsun didarlaşqan künlərdə
Bağir yeqip kšrüşkən şu jutdaşqa.

Yamğurğa tazim
Yamğur yeğip besivətti topini,
Yumşap qaldi quruq çšpniŋ ğolliri.
Qaynaq kündə tumanlaşqan həttaki,
Səgip qaldi kšpçilikniŋ oyliri.

Yamğur yeğip juyuvətti həmmini,
Özgərtiptu hətta mevə təmini.
Kšp yaqqini yamğurniŋğu yahşidi,
Çünki yamğur kelər jilniŋ zəmini.

Yamğur yeğip yayrap qaldi giyalar,
Yeşil rəŋgə oriniptu qiyalar.
Taza hava, nəpəsiŋmu bək ərkin,
Һasan-hüsən kəbi rəŋdar hiyallar.

Yamğur yeğip ilhamimu kep qaldi,
Şair qolğa qälimini ep qaldi.
Kšptin kütkən şu yamğurni mədhiyiləp,
Aq varaqqa oylirini sep qaldi.

Güllär sunup kelimän
Bahar kelip eçiliptu güllirim,
Kəŋ hoylamğa huş puriğin çeçiptu.
Bəzi güllər hšsün berip eçilsa,
Bəziliri əndi porək eçiptu.

Qarap turup şu eçilğan güllərgə,
Yaşliq çeğim çüşüp kətti esimğa.
Qolumda gül, kütməktimən seğinip,
Mən yayrimni aşiqlarniŋ beğida.
Güllük kšynək bək yaraşqan šzigə,
Kirip kəldi aşiğimmu bir çağda.
Jürigimniŋ soqqinini aŋlatti,
Əgər bolsa šzgə biri şu bağda.

Gülni sunup, eytalmidim sšzümni,
Gül hšsnigə mən tikilip qaralmay.
İkki aşiq turuşattuq sezimniŋ
Җoşqun aqqan eriğidin atlalmay…

Vədimizgə şu keçidə biz bərgən,
Guva boldi asmandiki tolun ay.
Şu vədigə sadiq bolup kelimiz,
Һayattiki issiq-soqqa qarimay.

Sundum bügün yənə quçaq gülümni,
Şeirimniŋ yolliriğa mən tizip,
Qol tutuşup štəyli dəp bu yolni,
Şu keçidə qoyğan eduq biz sizip.

Gül sezim
Eçiliptu gülliriŋ qaça-qaçida,
Eçilidu güllərmu qoli yahşida.
Һayat kšrki gül ekən eçilip turğan,
Şuŋa gülni küyläymän şeir-nahşida.

Eçilğanda hoylaŋda seniŋ gülliriŋ,
Pärviş qilip sän kütüp štsun künliriŋ.
Huş puriği keçisi urup dimaqqa,
Şerin çüşlər ilkidə štsun tünliriŋ.

Süyin quyğin, qurutma yaŋza güllärni,
Gül kütkəndək sən kütkin sšygən yariŋni.
Pak sezimiŋ sinaqlarda çiŋdalğan
Çekip tursun dayim jürək tariŋni.

Kšrmidim başqa
Səndək insanni kšrmidim başqa,
Kšrsəmmu kündə yüzləp mən ana.
Ohşitay dəp mən qançə tirişsam,
Bilmidim häҗäp, ohşimas saŋa.

Yad etip seni eytimən nahşa,
Əskə çüşkəndə əlləy qoşiğiŋ,
Yšləp jürgəçkə rohliriŋ meni,
Alçu çüşkəndu bälkim oşuğim.

Esimda meniŋ ğəmkin kšzliriŋ,
Qulaqta tehi dana sšzliriŋ.
Çiraq tutup izdəp kšrsəmmu,
Səndək insanni tapmidim başqa.

Һasil ABDRİMOV.

Sšysäm män seni, yar, bolamdu?
Tuyğumda diliŋğa gül çekip,
Kšzlärni kšzlärgä gah, tikip.
Gül käbi boyumni säl egip,
Sšysäm män seni, yar, bolamdu?!

İssiq şu qoluŋni bäk tutup,
Bir mähäl uyatni untup.
Jüräkkä visalni tonutup,
Sšysäm män seni, yar, bolamdu?!

Sšygüdin esimdin tanğiçä,
Bu uzun keçidin taŋğiçä.
Mümkinmu..? Humarim qanğiçä,
Sšysäm män seni, yar, bolamdu?!

İntizarliq
Täğdirim qoymidi ärkimgä,
Uniŋğa meniŋdin nä keräk?
Gül bolup qonmidi bärgimgä,
Һättaki çimändä kepinäk.

Jürigim boldi zar divanä,
Täğdirgä tälmürüp küni-tün.
Bähtimgä män bügün beganä,
Yalğuzluq ilkigä män sürgün.

Keçilär ay boldi hämrayim,
Һärkimgä eytmiğan därdim kšp.
Yaşaştin qaytmidi yä rayim,
Bähtimni kütüştä kšzüm tšrt.

İssit…
Yenip-yenip kelivärdiŋ oyumğa,
Ränҗimigin, baralmidim toyuŋğa…
Aq libasni šzgä yarğa kiydürdüŋ,
Yaraşmaydu dediŋmu yä boyumğa?..

Näğmä-nava aŋlinidu jiraqtin,
Kšyüp kätti bu jürigim piraqtin.
Uhlatmidi bu keçidä hiyallar,
Toy nahşisi yaŋrar…
Naläm bir yaqtin.

Mäyli kšndüm, täğdir tärsa,
nä çarä?!
Sän bähitlik bolsaŋ maŋa kupayä.
İkki gülniŋ bir danisi eçildi,
İkkinçisi, issit, kätti gül zayä…
Qälbim bügün yänä sundi…

Qälbim bügün muŋğa patti, yänä sundi,
Muhäbbitim dil tegigä çškti, tindi.
Sšymäsmän degän edim šz-šzämgä,
Qandaqlarçä asav jüräk saŋa kšndi?!
Qälbim bügün muŋğa patti, yänä sundi,
Qizğinişniŋ jütkän güli qayta ündi.
Kalendar'din jitip elip taşlaymekin,
Yadiŋdimu, eytqin äşu qaysi kündi?!
Qälbim bügün muŋğa patti, yänä sundi…

Kürsündüm, oylirim qanaät tapmay,
«Häp» dedim, sirimniŋ işigin yapmay.
Pärvanä siyaqi qiynaldim şunçä,
Yä künlär patmaydu, taŋlirim atmay…
Һär keçä šzäŋni oylimay yatmay,
Tamaşä oyunğa kšŋlüm heç tartmay.
«Yat kšzi — düşmän kšz»
kšrsätmäy dedim,
Jiğlaymän yoşurun, ünümni qatmay…
Bir tenim şunçä käŋ alämgä patmay,
Җenimğa biräsi yä därman qatmay.
Nä toğra bilmidim yaki natoğra?!
Jürginim dilimni şäytanğa satmay…

Al'bina ÄMÄTOVA.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ