«Һarvuniŋ aldi çeqi nägä maŋsa…»

0
29 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV,
«Uyğur avazi»

Milliy maaripimizniŋ peşivaliri bolğan Һakim Mäşürov bilän alimä Büvihan Älahunovani tonumaydiğanlar kamdin-kam. Amma ular hazir arimizda yoq. Һär ikkilisi uyğur maaripida šçmäs iz qaldurdi. Ularniŋ pärzäntliriçu? Ata-anisi hälqimizgä tonulğan ziyalilardin bolğanliqtin, ularniŋ pärzäntliriniŋ täğdiri häqqidä bizdin gezithanlirimiz pat-pat soraydu. «Alma däriğidin jiraq çüşmäydu» demäkçi, ularniŋ pärzäntliri hälqi üçün paydiliq iş qilivatqandu» degüçilärmu boldi. Şundaq qilip, bu ataqliq alimlarniŋ pärzäntliri kimlär?
Rizvangül, Qähriman, Bähitҗan vä Roşängül. Biz bularniŋ känҗisi bilänla uçrişiş pursitigä egä bolduq. Üçiniŋ šmri atisiniŋkigä ohşaş bäk qisqa boptu. Mäşürovlarniŋ tunҗisidin başqisi ata-ana izi bilän meŋip, maarip sahasini tallavalğan ekän. Qerindaşliri häqqidä Roşängül hädä bizgä kšz yeşini yoşuralmay sšzläp bärdi. Moşuniŋdin ikki ay burun Rizvangül hädimiz hayattin štüptu. Mäşürovlar ailisiniŋ kona yarisini qozğiğum kälmidi. Amma Roşängül hädä unimiğinimğa qarimay, tehi yeqindila baqiliq bolğan hädisi häqqidä sšzläşkä başlidi.
– Һädäm bizgä häm ata, häm ana edi, – däydu u kšz yeşini sürtüp. –Dadam bilän apam oquvetip šylängän ekän. Roza hädäm (uni kšpçilik şundaq ataydu — B.S.) 1952-jili Almuta şähiridä tuğulidu. Keyin biz käyni-käynidin duniyağa kälduq. Ata-animiz işiğa beşi bilän kirişip kätkäçkä, šyniŋ işi, ukiliriniŋ tärbiyisi bilän kšpiräk hädäm şuğullinatti. Һelimu yadimda, biz hädämniŋ mäktäptin kelişini taqätsizlik bilän kütättuq. Bir küni u tuhumpoşkal selivetip, qolini kšydürüvaldi. Amma bizniŋ jiğimizni besiş üçün ağriğiğa qarimay, uniŋ ahirini çiqarğini helimu yadimda. U nahayiti kšyümçan vä çidamliq edi. Uniŋğa qarap biz šstuq. Һädäm mäktäpni tamamlap, meditsiniliq universitetqa oquşqa çüşkändä dadamniŋ monu bir eytqini yadimda qaptu: harvuniŋ aldi çeqi nägä maŋsa, käyni şu yaqqa maŋidu» degän edi. Һäqiqätänmu şundaq boldi. Uniŋ käynidin bizmu aliy oquş orunliriğa çüştuq.
Roza Һakimqizi institutni tamamlap, Uyğur nahiyälik ağriqhanidiki terapevt bšlümidin šz paaliyitini başlidi. Aŋliq hayatini meditsina sahasiğa beğişlidi. Uniŋ nahiyälik ağriqhanida kardiologiya bšlümini açqinini kšpçilik yahşi bilidu.
– Bir küni Çonҗiğa kälsäm, hädäm käypiyati yoq jürüptu, turupla jiğlap ketidu, – däydu Roşängül hädä. – Nemä boldi? degän soalimğa «bir bemarniŋ hayatini saqlap qalalmidim» degän edi. U äynä şundaq mehrivan bolidiğan. Һätta Türkiyadä däm elivetip, tonumaydiğan bir adämgä šziniŋ dohturluq mäslihitini berip, u sällimaza saqiyip kätkän ekän. Şuŋlaşqa bolsa keräk, uniŋ kollektivtimu hšrmiti nahayiti üstün edi. 16-aprel' küni uniŋ šyigä barliq aq halatliq ävzäl җanlar jiğilatti. Bu künni biz Mäşürovlar «meditsina hadimliri küni» däp qoyattuq. Äsli hädämniŋ tuğulğan küni. Qerindişim nahayiti mehmandost bolidiğan.
Sšhbätdişim yänä kšz yaş qildi.
Roza hädiniŋ mehmandostluği toğrisida šzämmu qoşumçä qilmaqçi edim. U Uyğur nahiyäsiniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyatiğa çoŋ hässä qoşqan, nahiyäniŋ ahirqi birinçi kativi vä birinçi hakim bolğan Muratbäg Nasirovniŋ šmürlük җüpti boldi. Nahiyä rähbiriniŋ šyi här küni mehmanlardin hali ämäs. Ävu bir jili Roza hädiniŋ meyizlik milliy taamliridin yeyilğan mol dästihandin Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Tunҗa Prezidenti – Elbası Nursultan Nazarbaevmu eğiz täkkän edi. U küni dästihan tšridä oltarğan Elbası Nasirovlar ailisi arqiliq pütkül uyğur hälqigä šziniŋ illiq inkaslarni izhar qildi.
– U ailidimu ülgilik anilardin boldi, – dedi Roşängül hädä šzini besip. – Akam ikkisi Muhäbbät vä Äzizbäg isimliq ikki pärzänt tepip qatarğa qoşti. Ularmu huddi atisi ohşaş işlämçan, anisi ohşaş kšyümçan. Äsli şundaq boluşi keräk. «Һarvuniŋ aldi çeqi nägä maŋsa, käyni şu yaqqa maŋidu». Bu rämiti dadamniŋ gepi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ