Kšyümçan qerindişim

0
656 ret oqıldı

Vaqit nemä degän aldiraŋğu däymiz. Biraq här künimizniŋ qançilik hoşalliqlarni, qançilik sävdalarni beşimizğa selip, bäzi künlirimizni “tügimisekän” däp tilisäk, bäzi künlärni “qaçanmu bu kün tügär” däp štküzüvatqinimizni kšz aldimizğa kältürsäk, goya šzimizni bir äsir yaşiğandäk his qilimiz. Mana meniŋ hädäm Roshan Җämşitqizi moşu aldiraŋğu hayatniŋ bir minutinimu boşqa štküzmäy, härbir atqurğan işini “män qildim “ däp uyalmay eytqidäk ämgäk qilip, 80 yaşliq tävälludini štküzüvatqanlarniŋ sepidin caq-salamät orun alğiniğa hursänmän .
Ändila bir yaşqa tolğan hädämniŋ tilini “dada” deyişkä buyrutmiğan Uluq Vätän uruşi, dadisini yalğuz qizidin, sšyümlük yaridin ayrivätti. Ändila 23 yaşqa kirgän җapakäş ana Ayşäm, yoldişiniŋ «qara qäğizini» tapşuruvalsimu, uniŋ qaza bolğiniğa işänmäy, qiş-yaz, keçä- kündüz etiz-eriq işliri bilän bänt bolğanliğidin, hädäm momamniŋ qolida tärbiyä elip, çoŋ boldi. Kiçigidinla zeräk, äqillik bolup šskän hädäm, mäktäpni äla bahalar bilän tamamlap, bizni hoşal qildi.
Һeli esimda, momam Helipäm oquğan adämlärgä intayin çoŋ hšrmät bilän qaraydiğan insan bolğaçqa, biznimu härqaçan yahşi oquşqa dävät qilatti. Uzaqni kšzligän momam 1960-jili tamçilitip jiqqan ahçisini hädämniŋ qoliğa tutquzup, aq yol tiläp, Almutiğa oquşqa ävätidu. U çağlarda oquşqa çüşälmäy qalğanlarni “ğulap ketiptu” degäçkä, on yaşliq maŋa bu sšz intayin qorqunuçluq aŋlinatti. Şuŋlaşqa hädämniŋmu “ğulap ketişidin” nahayiti änsirättim. Degän bilän meniŋ tirişçan hädäm u qorqunuçluq sšzdin bizni azat qilip, Almuta Qizlar pedagogika institutiğa oquşqa çüşti. Oquşni tügätkändin keyin, Qazaq mal çarviçiliği institutiniŋ ilmiy-tehnikiliq kitaphanisiğa yollanma bilän bardi. Mäzkür bilim därgahida isim-şäripi duniyağa tonulğan V.Bal'mont, A.Elemanov, M.Ermekov, D.Pak käbi kšrnäklik alim- akademiklar ämgäk qilatti. Ularniŋ arisida işläş, älvättä, yaş mutähässiskä däsläp yenik bolğini yoq. Öziniŋ tirişçanliği tüpäyli barliq eğirçiliqlarni yeŋip, institutniŋ hšrmätlik hadimiğa aylandi. Çünki meniŋ hädäm institut kitaphanisidiki šzi tüzüp çiqqan kitap fondiniŋ alfavitliq vä sistemiliq katalogliridiki härbir ämgäkni bilätti. İlmiy hadimlarniŋ, ataqliq alimlarniŋ ämgäkliriniŋ biobibliografiyasini täyyarlap, uniŋ ottuzdin oşuğini näşirdin çiqardi.
Bevasitä Roshan Җämşitqiziniŋ rähbärligidä 1933 — 1977-jilliri Qazaqstandiki barliq çarviçiliq ilmiy-tätqiqat institutlirida yezilğan 8500 ilmiy ämgäk җämlängän ikki kitap, andin şu kitapniŋ 1978 — 1988- jillarni šz içigä alğan üçinçi qisimi näşir qilindi. Uniŋda 3682 ilmiy mänbä bar. Saha alimliriniŋ qäyt qilişiçä, Qazaqstanda çarviçiliq täräqqiyati toğriliq materiallar padişa dävridimu elan qilinğan ekän. Һädäm äynä şu 1799 – 1913-jillarni šz içigä alğan ämgäklärni jiğip, 585 ilmiy mänbädin ibarät bibliografiyalik kšrsätküç täyyarlidi vä näşir qildurdi. İnstitutniŋ qurulğanliğiniŋ 60 jilliği munasiviti bilän, şu institutta namzatliq vä doktorluq dissertatsiyasini yaqliğan barliq alimlarniŋ avtoreferatliq kšrsätküçini täyyarlap, 327 ilmiy mänbä kšlämidä näşirdin çiqardi.
Qazaqstandiki çarviçiliq sahasida yetäkçi egilik tšgä meli bolup hesaplinidu. Şundaq bolsimu tšgä egiligi toğriliq ilmiy ämgäklärni jiğiş vä ularni rätläşni heçbir dšlät qolğa almiğan ekän. Roshan Җämşitqizi institut rähbärliginiŋ iltimasiğa benaän moşu işnimu zimmisigä elip, uniŋ hšddisidin şäräp bilän çiqti vä 1870 — 2001- jillar ariliğida Qazaqstanda tšgä meli toğriliq yezilğan barliq ilmiy ämgäklärni jiğip, näşirdin çiqardi. 1230 ilmiy ämgäkni šz içigä alğan «Tšgä çarviçiliği — kirim mänbäsi” degän nam bilän kitap yoruq kšrdi.
“Bibliografiya — kitap toğriliq ilim”, “Bibliografiya — alimniŋ “açquçi” degän çüşänçini yahşi his qilğan hädäm, dayim izdiniş üstidä bir orunda qiriq jil işläp, Ämgäk veterani medali, Qazaq mal çarviçiliği ilmiy-tätqiqat instituti bilän җumhuriyätlik Yeza egiligi kitaphanisi rähbärliginiŋ “Äŋ yahşi bibliograf” däp etirap qilğanliğini tästiqläydiğan hšҗҗätlär, härhil däriҗidiki pähriy yarliqlar bilän täşäkkürnamilärni adil ämgiginiŋ bahasi däp hesaplaşqa bolidu. Nurğun jillar davamida institut başlanğuç partiya täşkilatiniŋ byuro äzasi süpitidä җämiyätlik işlarğa aktiv arilişip käldi.
«Yalğan eytqanni oğriliq bilän täŋ kšridiğan, horunluqni täyyartap», däp hesaplaydiğan hädäm, šz ailisiniŋmu mustähkäm boluşiğa kšp äҗir siŋdürdi. Şu tüpäyli yoldişi Mähämätҗan Abdullaev elimizgä tonulğan alim, pän doktori, akademik. Duniyağa äkälgän üç pärzändi mäktäpni «Altun medal'lar» bilän tamamlap, ata-anisiniŋ äҗrini aqlidi. Çoŋ qizi Mehrivan Moskvadiki M.Lomonosov namidiki universitetni äla bahalar bilän tügitip, hazir şu universitetta hizmät qilivatidu, dotsent, psihologiya pänliriniŋ namziti. Kiçik qizi Gülban Asfendiyarov namidiki meditsina institutini tamamliğan, pediator-neonotolog, meditsina pänliriniŋ namziti, dotsent. Oğli Ähmätҗan Äl-Farabi namidiki QazMUniŋ ädliyä fakul'tetini tamamliğan. Bu künlärdä «GRATTA» yuridikiliq şirkitiniŋ vitse-prezidenti. Nävirlirimu aliy oquşlarda tähsil kšrüvatidu. Qerindaşliriniŋmu aliy bilim elişiğa yardimini ayimiğan hädäm bilän akamğa šz minnätdarliğimni izhar qilğaç, ularğa hatirҗämlik, mustähkäm salamätlik, ailisigä bähit-saadät vä duniyadiki barliq yahşiliqlarni tiläymän.
Rabiläm MÄHSÜTOVA,
peşqädäm ustaz.
Almuta şähiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ