Dohturlar aldinqi säptä

0
39 ret oqıldı

Yoldaş MOLOTOV,
«Uyğur avazi»

Moşu küngä qädär duniyada taҗsiman virusini ikki yerim milliondin oşuq adäm juqturğan, uniŋdin yüz yätmiş miŋdin oşuq adäm vapat boldi. Ändi Qazaqstanda bolsa, virusni juqturğan 2025 adäm tirkäldi, 19 adäm bolsa, duniyadin štti. Äpsuslinarliği, bu räqämlär saat sanap šzgirip turuvatidu. Äynä şu ağriqni juqturğanlarniŋ arisida 583tin oşuq adäm meditsina hadimliri ekän. Çünki meditsina hadimliri kšzgä kšrünmäs düşmängä qarşi küräşniŋ aldinqi sepidä turuvatidu. Bolupmu, Almutidiki 12-märkiziy şähärlik klinikiliq ağriqhanisida yüz bärgän vaqiä hämmini tävrändürdi. Mälum bolğinidäk, bir vaqitta mäzkür ağriqhanida işlävatqan 110 adämdin virus eniqlanğan. Bu faktlar eniqlanğandin keyin ağriqhana karantinğa yepildi. Yäni şu küni ağriqhanida işlävatqan dohturlar, bemarlar karantin rejimiğa kšçti. Äynä şularniŋ arisida anestezist-dohtur Azat Abdurazaqovmu bar. Biz Azat bilän telefon arqiliq hävärläşkän eduq.
— Azat, däsläp gezithanlarğa šzäŋni tonuşturup štsäŋ?
— Män Ämgäkçiqazaq nahiyäsigä qaraşliq Bayseyit yezisida tuğulup šstüm. Çeläk yezisidiki Bijanov namidiki ottura mäktäpni tamamlidim. 2013-jili Asfendiyarov namidiki meditsina universitetiğa, «Umumiy meditsina» fakul'tetiğa oquşqa çüştüm. 2018-jili mäzkür universitetniŋ bakalavriatini pütärdim. Һazir İnternaturida «hirurgiya» fakul'tetida oquvatimän. Biyil oquşni tamamlaymän.
— Mäzkür ağriqhanida işlävatqiniŋğa qançilik vaqit boldi?
— Män bäşinçi kursni tamamliğandin keyin moşu yärgä işqa kirgän, işlävatqinimğa ikki jil boldi. Һazir ağriqhaniniŋ reanimatsiya bšlümidä anestezist bolup işläymän.
— Silärniŋ ağriqhanida virusni juqturğanlar qaçan eniqlandi?
— Däsläpki bemar 10-aprel' küni eniqlandi. Män şu küni işqa çiqqan edim. Uquşsaq keçisi saat üçlärdä bizdiki bir hirurg vä travmatolog dohturniŋ diagnozi tästiqliniptu. Ularni därhal Tez meditsiniliq yardäm ağriqhanisiğa elip ketiptu. 11-aprel' küni bolsa, saat onlarda ağriqhanini toluği bilän karantinğa yepivätti. İşta bolğan barliq dohturlar bilän ağriqhanidiki davalinivatqan bemarlarniŋ hämmisi karantinğa yatquzulduq. Bemarlarni qobul qiliş, iştin sirtqa çiqiş qät°iy män°iy qilindi. Şu künila barliğimiz virusqa analiz tapşurduq. Nemişkidu, analizlar yäkünliri ikki-üç kün boyi çiqmay qaldi. Älvättä, bizniŋ moşu vaqit içidiki ähvalimizni çüşändürüş artuq bolsa keräk. Һämmimiz täşviş, ändişä ilkidä bolduq. Analiz yäküni çiqqandimu bizdä guman päyda boldi. Sävävi, diagnozi tästiqlängän käsipdaşlirimizda ağriqniŋ eniq bälgüliri bolmidi. Qobul qiliş vä ginekologiya bšlümliriniŋ barliq dohturlirini «Kšktem» sanatoriyasigä elip kätti. Bu җäriyanda ayrim çüşänmäsliklär yüz bärdi. Uni iҗtimaiy torlarda kšrgän bolsaŋlar keräk. Ginekologiya bšlümidiki hamildar ayallar Tez meditsiniliq yardäm ağriqhanisiğa yštkäldi. Moşu ikki bšlüm toluği bilän dizenfektsiyaländi.
Keyin mälum bolğinidäk, 28-mart küni bizniŋ ağriqhaniğa bir adäm täkşürülüşkä kälgän ekän, yäni tomografiyagä çüşkän. 30-mart küni bolsa, uniŋdin taҗsiman virusi eniqliniptu. 10-aprel'ğiçä äynä şu bemar bilän alaqida bolğan dohturlar, hämşirilär işta bolğan. Demäk, moşu vaqit içidä biz heçqandaq ähbaratqa egä bolmiduq. Şuŋlaşqa ağriqhanimizda virus juqturğanlar sani birdinla kšpäydi däp oylaymän.
— Elimizdä Pävquladdä ähval elan qilinğandin keyin, Almutida karantin tärtivi җariy qilinğanda silärniŋ iş ornuŋlarda härikät qiliş qaidiliri šzgärmidimu? Buni deyişimniŋ sävävi, Almutiniŋ sabiq baş sanitarliq vraçi ağriqhana dohturlirini eräŋsizliktä äyiplidi..
— Bu, älvättä, hata. Bizniŋ ağriqhana taҗsiman virusi häqqidä däsläpki ähbaratlar kelişkä başliğandila niqap esiş tärtivigä šttuq. Yäni, niqapsiz, päläysiz işqa kirişiş ruhsät qilinmidi. Bizgä ağriq eniqlanğan ähvalda qandaq härikät qiliş protokoli, algoritmi käŋ çüşändürüldi. Mähsus bukletlar tarqitildi. Şuŋlaşqa şu tärtipkä muvapiq işliduq. Bu җäriyan nazarät astida boldi. Ändi Almutida virusni juqturğanlar päyda boluşqa başliğanda Tez meditsiniliq yardäm ağriqhanisi vä Qalqamandiki 1-ağriqhana karantinğa yepildi. Şuniŋdin keyin bizniŋ ağriqhaniğa barliq ağriqlar kelişkä başlidi. Tez yardäm bilän ağriqlar kältürüldi. Yäni, bizniŋ işimiz dairisimu häm kelivatqanlarmu kšpäydi. Ularniŋ hämmisini nazarät qiliş mümkin ämäsqu. Şuŋlaşqa juqurida täkitläp štkän yeqimsiz ähval yüz bärdi däp oylaymän. Uniŋdin taşqiri ayrim «äqilliqlär» «dohturlar dšlättin ahça eliş üçün ättäy virus juqturuvatidu» deyişmäktä. Buniŋdin artuq ahmaqliq bolmisa keräk. Äynä şundaq degüçilärgä bir kün bizniŋ ornimizda işläp kšrüş mäslihitini bärgän bolar edim. Һazir käsipdaşlirim häqiqätän qährimanliq kšrsitivatidu. Ayrimliriniŋ aililirini kšrmigini bir aydin aşti. Şähsän šzämniŋ apam hazir yalğuz šydä oltiridu. Mänmu apamni seğindim, teziraq moşu täşvişlik künlär tügisekän däp arman qilimän. Bu hätärlik virusni juqtursaŋ, ahçiniŋ nemä kerigi bar? Şuŋlaşqa biz härqandaq iğvalarğa berilmäy, päqät šz işimizni durus atquruşqa tirişivatimiz.
— Ağriqhana karantinğa yepilğandin keyin silär qandaq ähvalda qaldiŋlar?
Yoşuridiğini yoqki, däsläp biz ähvalniŋ җiddiyliğini toluq his qilmiduq. Analizlar yäkünliri kälgändin keyin virus juqturğanlarniŋ hämmisini ayrim davalaşqa elip kätti. Qalğanlirimiz yänila nazarät astida bolduq. Şu җäriyandimu bir minutmu işimizni tohtatmiduq. Çünki, bizdä davalinivatqan bemarlarmu barğu. Ularmu analiz tapşurup turdi. Äŋ yamini, ayrim bšlümlärdä bemarlarğa qaraydiğan hadimlar yetişmidi. Bäzi bšlümlärdä päqät hämşirilärla qaldi. Ularğa dohtur, hämşirä, sanitarka väzipilirini qatar atquruşqa toğra käldi. Ularğa yardäm beriş imkaniyitimiz yoq. Biz šz bšlümimizdin çiqalmaymiz. Reanimatsiya bšlümidä eğir ağriqlar yatidu. Ularni kütüş, davalaş haҗät. Bähitkä yarişa, bizniŋ bšlümimizdin virus juqturğan heçkim bolmidi. Һazir on tšrt küngä yapimiz degän. Keyin tapşurğan analizlar yäkünliri yänila virus juqturğanlarni eniqlidi. Şuŋlaşqa ändi ağriqhanimizda karantinniŋ qaçanğiçä sozulidiğanliğini eniq eytiş täs.
— Һazir silär üçün qandaq imkaniyätlär yaritilğan?
— Birinçi künliri işni uyuşturuşta ayrim çüşänmäsliklär boldi. Bemarlarni, bizni issiq tamaq bilän täminläş mäsilisi qiyin boldi. Çünki ağriqhanida nurğun adämgä tamaq täyyarlaş şaraiti yoq. Uniŋdin taşqiri ağriqhaniniŋ rähbiri hizmitidin elindi. Moşularniŋ hämmisi bizni gaŋgiritip qoydi. Reanimatsiya bšlüminiŋ başliği Gülnara Berdalina — täҗribilik mutähässis vä mahir täşkilatçi. U qisqa vaqit içidä bizgä barliq şaraitlarni yaritişqa muyässär bolalidi. Һamiylarni tepip issiq tamaqlarni kältürdi. Һazir biz vaqtida ğizalinimiz, vaqtida däm alimiz. Älvättä, «däm alimiz» deginim şärtlik närsä. Çünki reanimatsiyadä eğir ağriqlar yatidu. Ularğa alahidä kütüm keräk. Yeşi bir yärgä yetip qalğan hämşirä hädilirimiz işlävatsa, bizniŋ däm elip yetişimiz qolaysiz. Şuŋlaşqa biz keçä-kündüz säptä desäm, mubaliğä bolmas. Täkitläş lazimki, bšlüm başliği diagnozi tästiqlänmigänlärgä «Meniŋ silärni bu yärdä mäҗbur tutuşqa hoququm yoq. Halisaŋlar, sanatoriyagä berip yetiŋlar, silärdin ränҗimäymän» degän edi. Amma hämmimiz iş ornimizda qelişni qarariğa kälduq.
— Azat, moşundaq ähvallardin keyin käspiŋni yštkäş, dohturluqni taşlap ketiş oyuŋ bolmidimu?
— Yaq, undaq oy meniŋda heçqaçan bolmidi häm bolmaydu, däp oylaymän. Çünki dohtur boluşni kiçigimdin arman qildim, näççä jillar oqudum. Käspimni yahşi kšrimän. Şuŋlaşqa, işäşlik eytalaymänki, moşu käsipni talliğinimğa heç škünmäymän. Bu pävquladdä ähval hämmimizni tavlidi, kšp närsini ügänduq. Uniŋdin taşqiri, insaniy munasivätlärniŋ näqädär muhimliğini his qildim. Qiyin päyttä säptä qalidiğanlarnimu, җavapkärliktin qaçqanlarnimu kšrduq. Uşbu sinaq җäriyanida meniŋ hayatqa bolğan kšzqarişimmu šzgärdi. İlgiri šzäm bepärva bolğan ayrim çüşänçilärniŋ mahiyitigä yättim. Älvättä, bu qiyin ähvalmu štüp ketidu. Keläçäktä җämiyät dohturlarniŋ ämgiginiŋ qiyin vä haҗät ekänligini çüşinidu, bizniŋ käspimizniŋ märtivisi tehimu aşidu, däp ümüt qilimän.
— Sšhbitiŋgä rähmät, salamät bol.

İLAVÄ: gezitimizniŋ bu sani sähipilinivatqanda Almutidiki märkiziy klinikiliq ağriqhanida yänä 104 adämdin taҗsiman virusiniŋ eniqlanğanliği mälum boldi. Bähitkä yarişa, Azatniŋ diagnozi tästiqlänmäptu. Azat hizmät qilivatqan reanimatsiya bšlümi toluği bilän yepildi. U yärdä işlävatqan barliq meditsina hadimliri yänä on tšrt kün nazarät astida bolidu.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ