Roziğa munasivätlik ayrim soallarğa җavaplar

0
26 ret oqıldı

Biz tšvändä roziğa munasivätlik bäzibir soallarğa җavap bärmäkçimiz. Çünki här jili Ramzan eyida, bolupmu biyilqi karantin päytidä musulman qerindaşlirimizniŋ arisida kšpligän soallar päyda bolup, çüşänmäslik tuğdurmaqta.
Karantin päytidä bir yärgä jiğilip, iptar berişkä bolamdu?
Karantin päytidä toplişip jiğilişqa bolmaydu. Bu — «sovap izdigän adämgä tuyuqqa tiriliş degän» sšz ämäs. Baş mufti Naurızbay haҗi Tağanulı iptarğa ketidiğan maddiy çiqimni yaki ozuq-tülükni yardämgä muhtaҗ aililärgä taritip beriş lazimliğini eytidu.
Äslidä iptarğa tamaqqa zar bolğan adämlär täklip qilinidu. Mäsilän, on adämgä iptar bärgüŋiz käldi däyli. Uniŋğa ketidiğan pulni muhtaҗlarğa tarqitip bärsiŋizmu bolidu. Allaniŋ raziliği bilän on adämgä iptar bärgänniŋ sovavini alisiz. Һädistä eytilğinidäk, musulmanniŋ niyiti ämälidin häyirlik.
Roza vaqtida yeqin tuqqanlarniŋ šyigä
iptarğa berişqa bolamdu?
Biyil taҗsiman virus pandemiyasigä munasivätlik uniŋğa ruhsät yoq. Uruq-tuqqanlarniŋ, hoşnilarniŋ sağlam-amanliği üçün karantin täläplirigä ämäl qilğan ävzäl.

Antiseptik qollinişqa bolamdu?
Antiseptikniŋ tärkividä spirt bolsimu, pävquladdä ähval vaqtida paydilinişqa ruhsät qilinidu. Undaq çarilär adämniŋ salamätligini saqlaşqa qaritilğan. Şuŋlaşqa u rozini buzmaydu.
«Biz pävquladdä ähvaldimiz. Şuŋlaşqa moşundaq päyttä adämniŋ salamätligigä ziyan täkküzmäydiğan, äksiçä himayä qilidiğan närsilärni bizniŋ şäriitimiz qollaydu», däp çüşändürdi Naurızbay haҗi Tağanulı.

Uttur efir arqiliq җümä namizini oquşqa bolamdu?
Umumän, uttur efir arqiliq җümä, җamaät namazlirini šydä oltirip şuniŋğa ihtida qilip oquşqa kelidiğan bolsaq, ilim egiliri җümä namizimu, җamaät namizimu moşu yol bilän oqulsa, durus ämäsligini bayan qilğan. Ägär kimdu-kim bu yol bilän namaz oquğan bolsa, u namazni qayta oquşi keräk. Çünki bu yärdä җümäniŋ şärtliri toluq orunlinivatqini yoq.

Çiş julğuzsa, roza buzulamdu?
Çiş julğuzğan päyttä gälgä heçnärsä štmisä, roza buzulmaydu. Uniŋğa hänäfi mäzhibigä tegişlik «Raddul muhtar» namliq kitavidiki monu sšz dälil bolalaydu: «Çişliriniŋ arisidin qan çiqip, gälgä barsa, yäni içigä štmisä, roza buzulmaydu. Biraq gäldin štsimu, qan tükürüktin besim yaki birdäk bolsa, yaki qanniŋ tämini säzsä, roza buzulidu. Ägär qan tükürüktin az bolsa, roza buzulmaydu».

Pävquladdä ähval päytidä roza tutuşniŋ alahidiligi qandaq?
Qazaqstan Musulmanliri diniy başqarmisi Fesenkov namidiki milliy kosmos tätqiqatliri bilän tehnologiyalär märkiziniŋ mälumatiğa asaslinip vä hoşna Özbäkstan häm Qirğizstanniŋ diniy başqarmiliri bilän mäslihätlişip, Ramzan eyiniŋ başlinişini moşu küngä bälgülidi. Elimizniŋ baş muftii Naurızbay haҗi Tağanulı çamisi kälgän barçä musulman ählini roza tutuşqa dävät qildi. Biraq biyilqi asasiy šzgiçilik — meçitlarda tärävih namizi oqulmaydu.
Baş muftiniŋ qäyt qilişiçä, roza tutuş tärtivigä karantinğa munasivätlik heçqandaq šzgiriş kirgüzülmäydu. Şundimu, u häliqni kšpçilikni jiğip, iptar bärmäslikkä çaqirdi.
«Meçitta, aşhanida, umumän, җämiyätlik orunlarda jiğilip, iptar berişni tohtitiş haҗät. Roza tutquçilar šz šyidä, ailisi bilän billä iptar qilğini ävzäl», dedi Naurızbay haҗi Tağanulı.
QMDB roza tutqan adämgä iptar berip, sovap jiqqusi kälgän insanlarğa tšvändiki izgü ämällärni ämälgä aşuruşqa bolidiğanliğini eytti:
— Kafe, restoranlarğa buyrutma berip, rozidarlarniŋ šyigä yätküzüp beriş arqiliq tamaq tarqitiş;
— İҗtimaiy ähvali tšvän aililärgä ozuq-tülük tarqitiş arqiliq iptar beriş;
İptarğa häşlinidiğan mäbläğni roza tutqan adämlärgä beriş.

Pitir sädiqini meçitqa yaki muhtaҗlarğa bärgän ävzälmu?
Äŋ aval uruq-tuqqanlarniŋ arisidiki muhtaҗlarğa, jitim-yesirlarğa vä başqimu muhtaҗlarğa berilidu. Ägär undaq uruq-tuqqini bolmisa, holum-hoşna arisidiki muhtaҗlarğa berilidu. Ägär yeniŋizda, ätrapiŋizda undaq kişilär yoq bolsa, u çağda meçitqa berisiz. Mana bu – härbir adämniŋ šz tuqqanliri bilän hoşniliri vä dost-yaränliri aldida җavapkär ekänligini bildüridiğan adämgärçilik ämäli.

Sädiqigä nemä berişkä bolidu?
Adil ämgigi bilän tapqan tapavitidin ahçiliq yaki buyum retidä bärgini toğra. Mundaq eytqanda, ahça, tamaq, kiyim-keçäk, mal-mülük, yahşi sšz, bilim-hünär ügitiş, tärbiyä beriş — barliq paydiliq närsilär bilän izgü işlar türidä berişkä bolidu.

Sädiqigä nemä berişkä bolmaydu?
Salamätlikkä ziyan kältüridiğan haraq-şarap, tamaka, oğriliğan yaki tartivalğan paydisiz närsilärni — qisqiçä eytqanda җan bilän tänni azduridiğan närsilärni berişkä bolmaydu. Ayrim kişilär muhtaҗ insanlarğa irim qilip qoy, asqaq-çolaq mal bärgüsi kelidu. Һätta oqutulup-җoda qilğan malni beridu. Mundaq yaman niyät bilän berilgän «yardäm» sädiqigä yatmaydu.

Tutqan rozaŋlarni Alla qobul qilsun!

Bälüşüş

Javap qalduruŋ