«Darimastin şu virus, tüp yiltizdin yoqalğay»

0
44 ret oqıldı

Abdumanap ABLİZOV

Karantinniŋ «paydisi»

«On külkiniŋ bir jiğisi,
Bir yamanniŋ bir yahşisi»
Bar degändäk karantinniŋ,
Tägdi biraz näp-paydisi.

Ağrip qaldi bir qançisi,
Juqqaç virus ziq zärrisi.
Padişalar kiyivalar,
Müŋgüzlükkän taҗ tähtisi.

Tildin çüşmäs Allarimiz,
Ozuq dukan bararimiz.
Esil kiyim kiyiş yoqap,
Yemäk boldi alarimiz.

Aram aldi ayaq, qollar,
Qisqiridi jiraq yollar.
Yatlarnimu täklip qilar,
Ötmäs boldi näzir, toylar.

Ayrimçiliq qalmiğandi,
İsrapçiliq yayliğandi.
Bank atliq çuşaq selip,
Qäriz pulğa bağliğandi.

Käçmişlärdin savaq alduq,
«Gšşlük qordaq,
tavaq» alduq.
Täŋrimizgä iltiҗa qip,
Teçliq, saqliq sorap qalduq.

Һämmä җämmiz šyümizdä,
«Nädidu u?» deyişmäymiz.
Käç kep qalsa qizğinişip,
Är atliqqa tegişmäymiz.

Ärlärmu häm mäzlum bilän
Dättalaşqa kirişmäydu.
Yasinişsa, «tügimigän
Nemä çay u?», deyişmäydu.

Nä iş qiliş, etiş, yetiş,
Mäyliŋizdä-ärkiŋizdä.
Öydin jiraq beriş, ketiş,
«Ştraf» salar şilliŋizgä.

Öy kšrmästin işligänniŋ,
Çiqti biraz haduqliri.
Yatmaq bolsa täyyar turar,
Orun-kšrpä, yastuqliri.

Küç çiqirip işlimigäç,
Buqidäk küç toplavalduq.
Bäygä alar tulpar käbi,
Tän җisimni baplavalduq.

Pahlanlardäk tolup qalduq,
Paşimizni qorup qalduq.
Katigidin neri çiqmas,
Kürük tohu bolup qalduq.

Halisaŋ yä, halisaŋ maŋ,
Dästihiniŋ jiğilmaydu.
«Taҗvirusi» däp çaqirsaŋ,
Nävriliriŋ jiğlimaydu.

İşqa barsaŋ säl keçikip,
Başliğiŋ yoq tillaydiğan.
Qisqartimän däp, ayliqni,
Malihiyini qirlaydiğan.

Hoşalliqni täbriklişip,
Ağinä yoq «juy» däydiğan.
Ğumutlişip, ğitildişip,
Yüz grammni «quy» däydiğan.

Sšlitimu bilinmäydu
Adäm hali koçilarniŋ.
İçi puşup ketiptäkmiş
Noçi, poçi, oçilarniŋ.

Һämmä җanniŋ qayğusida,
Tän saqliqqa qarimaqta.
«Çiqmaŋlar»
däp šyüŋlardin,
Dohtur, saqçi «sayrimaqta».

Yepilğini bağçilarniŋ,
Soğa boldi gšdäklärgä.
Çatiğin qip ahçilarniŋ,
Qol selişti çšntäklärgä.

Däris štär ustaz ähli,
Şagirtlarni kšrmästinla.
Oquğuçi bilim alar,
Mäktivigä barmastinla.

Ata-ana galvaŋ bolup,
İlim-bilim sürüştürdi.
Billä däris täyyarlişip,
Ustaz käspin šzläştürdi.

Kšzüŋ çüşmäs çeçi savaş,
Tar yubkiliq ältäklärgä.
Taҗsiman virus qähri
Savaq boldi täntäklärgä.

Uruq-tuqqan, qerindaştin,
Bolduq kšp hal soraydiğan.

Һärhil soğa-salamlarni,
Vattsap bilän yollaydiğan.

Däm almastin herip qaptuq,
Tohtalmiğa berip qaptuq.
Taҗvirusi täsir qilğaç,
Şükürlüktin imin taptuq.

Kam uçratti qädirsimaq,
Arman edi yaşaş inaq.
Däymiz «Alla yaratquçi,
Virus degän — u bir sinaq».

Kelip bizlär tovvimizğa,
Qur°an alduq qolimizğa.
Täŋrimizgä säҗdä qilğaç,
İman qondi tolimizğa.

Adaşlarni yoqlimaymiz,
Һaraq selip qoynimizğa.
Ölüm küni polu besiş,
Kirmäs boldi oyimizğa.

Ämgäk qilip beğimizğa,
Terivättuq uruqlarni.
Mevilärgä oğut berip,
Kesivättuq quruqlarni.

Һäykäl käbi jillap turğan,
Yoq qiliştuq mäynätlärni.
Juyup çiqtuq juğuç bilän,
Qardap kätkän äynäklärni.

Ay henimlar šstürmäktä,
Pärviş qilip güllirini.
Çetidinla šzläştürdi,
Maska tikiş hünirini.

Qatar çayni oynimaydu,
Kafelarni boylimaydu.
Ala qanat quşlar käbi,
Çaçlirini boyimaydu.

Öz šyidä tärbiyilängäç,
Ana tilda sšzlär säbi.
Bilmäs ular aldaşlarni,
Çünki süttäk paktur qälbi.

Ümütlärni yoqatmayli,
Kimlärgidu doq atmayli.
Ämäl qilmay karantinğa,
Özimizgä «oq atmayli!».

Җan tatliqkän bilivalduq,
Һardin neri jürivalduq.
Bilip turup küpürlükni,
Qilğuluqni qilivalduq.

Alla bilip turğuçekän,
Panayiğa alğuçekän.
Sovap tegär ämällärçün,
Җännät äta qilğuçekän.

Paydisi bar bolsimu gär,
Viruslarni taratmayli.
Derizidin qarap sirtqa,
Tala-tüzgä җan atmayli!

Aŋlayliçu şu vabaniŋ
Yoqiğan huş hävirini.
Qollinayli dšlät sunğan
Uҗuqturuş tädbirini!
Pävquladdä ähval
Taҗsiman virus çiqti
Devirqaydäk juqidiğan.
İsriq selip, maska taqap,
Bolduq çšçüp jüridiğan.

Pävquladdä ähval däp Äl,
Buyruq-pärman elan qildi.
Öydin sirtqa barmasliqni,
Saqçi, dohtur plan qildi.

Karantinniŋ tälivini,
Väzipimiz orunlimaq.
Salğuzidu җärimanni,
Qaidini burmilimaq.

Bağ, meli yoq şäliklärgä,
Öydä jürüş eğir boldi.
Virus kirip, juqmisun däp,
İşigigä ilğir boldi.

Taza hava jutmaq bolsa,
Balkoniğa çiqivalar.
Koçilarda säylä qilsa,
Saqçi därhal tutuvalar.
Jügräp berip, jügräp kelär,
Ozuq-tülük, dorilarğa.
Meŋiş-turuş, härikiti,
Ohşap ketär oğrilarğa.

Yezidimu äşu ähval,
Öydä boluş qät'iy qarar.
Oyniğan toy, qatar çaylar,
Bäzän çüşkä kirip qalar.

Pulimizniŋ yetişiçä,
Elivalduq yemäk-içmäk.
Qosaq toysa —
kšŋlimiz huş,
Yoqap kätti oynap-külmäk.

Oyda yoqtur esil kiymäk,
Bolar uni yamiğili.
Ändişigä çüşkän häliq
Oylap qaldi tamiğini.

Ätiyazniŋ härbir küni
Jilğa ozuq ämäsmedi.
Dehan, çarva kündüz-tüni
Bağ-dalada jürmäsmedi.

Ämgäk sšygän märdanilär
Çiqti etiz, dalalarğa.
Qamça — qiliç,
kätmän — qalqan,
Apät bala-qazalarğa.

Karantin bäk ubdan boldi,
Һaramtamaq, horunlarğa.
Yardäm sorap barar tehi
Vakalätlik orunlarğa.

Tädbirçanlar, işlämçanlar
Vaqtin boşqa štküzmäydu.
Paydiliq iş atquruşup,
Qoldin pursät kätküzmäydu.

Tazilişip hoylisini,
Kšçät, gülni tikişmäktä.
Bağçä yepiq, nävriliri
Su quyup, yär qezişmaqta.

Çüşängändäk väziyätni,
Çüşärmästin käypiyatni.
Viruslarni šltürmäkkä,
Oylap jürär käşpiyatni.

Jutdaşlirim händäk kolap,
Kšktat uruq terişmäktä.
Tuhum qoşup, hemir äyläp,
Bedä çšşürä tügüşmäktä.

Çaqqaq, yalpuz unimu häm,
Çšşürä qip yeyişimiz.
Һoluq nan qip tağ piyizin,
«Vitaminğu!» deyişimiz.

İmmunitet päyda qilduq
Juqar ağriq viruslarğa.
Bizdä äsla yetiş yoqtur
Qarap asman, toruslarğa.

Buyrutmini berip qoysaŋ,
Kelär tuhum, qaymiğiŋmu.
Päyda bolar şu zamanla,
Gril', kavap tamiğiŋmu.

Yäp-içişip qosaqçilar,
Oşuq salmaq jiğivaldi.
Qazan başqa çepilğaqlar,
Bälgä pärtuq teqivaldi.
Qiş ğemin qip bedä, җüsäy,
Toŋlatquğa selivalduq.
«Suharik» qip bulkilarni,
Qattiq nanni soquvalduq.

Gülläp kätti alma, šrük,
Bağni pürkäp aq çeçäkkä.
Gšzälliktin mährum bolduq,
Virus salğaç paypetäkkä.

Jürgän kšp җan qayğusida
Arida bar çüşänmäslär.
Eytilğan häm yezilğanğa
Qulaq selip işänmäslär.

İçi puşup zerikişti,
Öy qamaqqa çidalmaslar.
«Qädrimizgä yetiŋlar» där,
Tala-tüzgä çiqalmaslar.

Oquş orni yepilğaçqa,
Һämmä šygä qayturuldi.
Savaq štüş, җavap beriş
İnternetta tapşuruldi.

Aläm torlar çirmap aldi,
Bäzän herip qetip qaldi.
Ustaz turmaq, ata-ana
Һağdadiğa yetip qaldi.

Satraşhana işlimigäç,
Çaçlar šsüp «sumbul» boldi.
Bank, poçta ätrapida,
Novät kütkän ğul-ğul boldi.

Һškümitim yardäm pulni,
Ahaliğa taratmaqta.
Tegişliklär elip uni,
Һaҗitigä yaratmaqta.

Mehman kütüş,
beriş-keliş,
Oyğa kirip çiqmas boldi.
Hoşnilarmu yoqni sorap,
Başlirini tiqmas boldi.

Nävrilärmu koça kezip,
Dostlirini jiğmas boldi.
Äl-jut «virus juqidu» däp,
Toy-näzirni qilmas boldi.

Kšŋliniŋ heç arami yoq,
Ändişilik avğan bolduq.
Ugisidin bir rät çiqip,
Qarap qoyar davğan bolduq.

Һämmä tilär teçliq zaman,
Karantin tez bolsa tamam.
Ağrimastin ärkinliktä,
Bähit ekän jürsäk aman!

«Öydin çiqmayli»
Juquridin buyruq käldi
«Çegarilar taqalsun» däp.
Häliq birdin işik ildi,
«Kesäl virus yoqalsun» däp.

Bir mämlikät mänbä bolup,
Çät jutlarğa tarqap kätti.
Kündin-küngä küçkä tolup,
Äl arilap ädäp kätti.

Bizgimu u yetip käldi,
Atap tavaq tartilğandäk.
Käç säyligä jigit-qizni,
Aşiq bolup çaqirğandäk.

Dšlitimiz җaka qildi,
Şähär, äldä karantin däp.
Jut içidä ovҗ aldi,
Çüşänmäslik här yaŋza gäp.

İtaliya hälqi däsläp
İşänmästin jürgän ekän.
Koça, šydä tamaşä qip,
Kšŋül eçip külgän ekän.

Saqliq tädbir kšrülmäptu,
Virus käptu kšrünmäptu.
Miŋlap kişi šmrin yalmap,
Җäsätliri kšmülmäptu…

Bizdä çarä kšrülmisä,
Ağriq hšküm ätmättimu.
Qät'iy täläp qoyulmisa,
Qoydäk yamrap kätmättimu.

Bu kesälniŋ hazirğiçä
Vaktsinisi tepilmidi.
Tunҗuqturar šz gšridä
Ayaqliri çepilmidi.
Virus qonğan, turğan җayda
Һäptä boyi yaşaydekän.
Şu җäriyan juqturmisaq,
Ölüşkä u başlaydekän.

«Şuŋa šydin çiqmas keräk»,
Degän täläp qoyulmaqta.
«Kšpçilikni jiğmas keräk»,
Däp çüşänçä berilmäktä.

Tohtap qaldi bazarlarniŋ
Qaynap turğan sodiliri.
Җülmäridi yeza, şäniŋ
Adämsirap koçiliri.

Ozuq-tülük dukanliri
Sodisini qizitmaqta.
Tiҗarätniŋ haqanliri,
Pul degänni qiritmaqta.

Uniŋizniŋ bahaliri,
Näççä hässä šrläp kätti.
Dora-därmäk qalamdiğan,
Çoqqilarğa «tšrläp» kätti.

Kšp yüzidä bilinmäydu,
Hoşalliqniŋ alamiti.
Qosaqniŋla qilar ğemin,
Tšvän üçün tapaviti.

Şuni bilgäç Һškümätmu,
Ğämhorluğin kšrsätmäktä.
Täminati naçarlarğa
Mäbläğlärni kšp bšlmäktä.

Bu vaqitliq qiyinçiliq,
Sinap kšrär iradini.
Kšrsitäyli ittipaqliq,
Äl birligi – muradini.

Väziyätkä šzlişäyli,
Tärtip saqlap jürişäyli.
«Vattsap» bilän salam yollap,
Telefonda sšzlişäyli.

Mehmanğimu baralmaysän,
Top boluşup maŋalmaysän.
Burunqidäk maşinaŋni
Oŋğa-solğa haydalmaysän.

Näzär salsaŋ ätrapiŋğa,
Һämmä җiddiy qiyapättä.
İlgärkidäk mäşräp oynap,
Baş qoşmaysän ziyapättä.

Quluplandi kafelarniŋ
İşigi häm därvazisi.
Aŋlanmaydu sazändiniŋ
Dilğa yeqin saz-näğmisi.

Ätläs kiyip maŋmas boldi
Henimlar çay oyniğili.
İçi puşup kšŋli soldi,
Tizip qoyup boyiğini.

Jigit-qizmu bearamdur,
Ämäl bolmay oyliğini.
Nesip ätmäy bir yastuqqa,
Baş qoşqinin toyliğili.

Qisqiridi näzirlärmu,
Yoqap oşuq israpçiliq.
Märhumlarni uzitişta
Topaq soyuş — qasapçiliq.

Qaçar bolduq yštälgändin,
Küçäp qattiq çüşkürgändin.
Äyminimiz niqap kiyip,
Kepkisini çškürgändin.

Tärtip buzsaŋ salar ekän
Keliştürüp җärimanni.
Karantindin hšzürlängän
Kšrälmiduq bährimänni.

Eğizduruq selinğandäk,
Sšzmäl «natiq» kaskilarğa.
Һäptiyäktä yoq bolğaçqa,
Äl muhtaҗdur maskilarğa.

Atqan taŋlar yänä atar,
Kün orniğa qayta patar.
Taҗsiman virus biraz,
Öpkimizgä oqin atar.

Qur°an kitap oquşayli,
Sürilärni yadlişayli.
Täŋrimizgä yeqinlişip,
Yamanliqtin yatlişayli.

Nä hataliq ävätiştuq,
Qaysilarni kamsitiştuq.
Kimlärgidu muş etişip,
Kimlär bilän qol eliştuq…

Şu häqtä baş qaturayli,
Kšzümizni açurayli.
İnsapsizliq, illätlärdin
Özimizni qaçurayli.

Neri bolduq şükürlüktin,
Sšz başlaymiz küpürlüktin.
İmanliqtin jiraqlişip,
Qalduq nomus, säzgürlüktin.

Şuŋa Alla häҗäplinip,
Qaldimekin ğäzäplinip.
Türlük kesäl, külpätlärdin
Jürimizğu azaplinip.

Tovva qilip ätmişlärgä,
Sävirlik qip käçmişlärgä.

Karantinni saq štküzüp,
Yol qoymayli kätmişlärgä!

Tepilarmu
dorisi?
Näştiridäk kirpiniŋ
Barkän uçluq taҗisi.
Tarap hava arqiliq,
Ağrip qaldi qançisi.

Bardur härhil çüşänçä
Äşu kesäl häqqidä.
Däm alalmay špkiŋiz,
Җan çiqqidäk ğiqqidä.

Quruq yštäl ädäp bäk,
Çüşkürgidäk bemarlar.
Juqturuptäk hä uni
Ehtiyatsiz adämlär.

Uhän namliq şähärdin,
Uşbu ağriq çiqiptäk.
Hovupluq däp häliqni,
Öylirigä tiqiptäk.

İşikliri qeqilip,
Koçiliri boş qaptäk.
Tala-tüzgä çiqqanlar
Niqaplarni taqaptäk.

Hätärlik şu ağriqniŋ
Tepilmaptäk dorisi.
Ekänğu u hätärlik,
Viruslarniŋ yorğisi.

Çät ällärgä yol aptu,
Jut bar җayğa tohtaptu.
Yalmap ketär šmürni,
Äzrayilğa ohşaptu.

Yollatmasçün dšlätlär,
Düşminidäk qaraptu.
Qatnaş işin tohtitip,
Çegarisin toraptu.

Karantin elan qilip,
Tän saqliqqa qaraptu.
Başlanğandäk uruş-җäŋ,
Ändişilär taraptu.

Qisqiridi toylarmu,
Käplänmisiz yollarmu.
Kir sovunlar sürkilip,
Juyulmaqta qollarmu.

Virus häqtä kšp sšz bop,
Pişşip kätti toŋlarmu.
Tovar närqi šsüptäk,
Kštirilgäç dollarmu.

Niqaplarniŋ bahasi
Һässä-hässä šrläptu.
Yemäk-içmäk häm sovun,
Öyümizdä tšrläptu.

Açarçiliq kälgändäk,
Dukanğa jut jügräptäk.
Vaqti štüp kätkänniŋ,
Sodisimu tügäptäk.

Nä bir işlar bolarkän
Päylimizgä yarişa.
Deginigä kšndürär
Virus boldi padişa!

Җekiläydu «Minzdrav»,
Taziliqni saqlaŋ däp.
Kšp jiğilğan, toplaşqan
Җayğa härgiz barmaŋ däp.
Kštirilsä hararät,
Dohturlarğa kšrünüŋ.
Һeç kişini ayimas
Virus degän sšrünüŋ.

Bir danisin samsaqniŋ,
Esiveliŋ tumar qip.
Teniŋizni ügitiŋ,
Piyazğimu humar qip.

Bu vabadin saqliniŋ,
Öyüŋizgä isriq sep.
Qaynaq suni kšp içiŋ,
Muzlatqudin neri qip.

Noruzdimu näğmä yoq,
Bolmiğidäk täntänä.
Virus šlüp kätkändä,
Qaytilinar än°änä.

Saqlinayli kürişip,
Taҗsiman virustin.
Bäk juqumluq u däҗal,
Yaman ekän «juliktin»!

Gunasini käçürüp,
Adimizat hatasin.
Betap bolğan bändämgä,
Alla bärgäy şipasin!

Ätiyazliq
kesällär
Kelip päsil ätiyaz,
Sular aqsa uluqlap.
Ähvalimiz naçarlap,
Qalarkänmiz oruqlap.

Qişta štkän soğlarniŋ
Tartimizkän därdini.
Aniy tapqan ağriqlar
Salar ekän zärdini.

Qeniŋ räŋgi šzgirip,
Ketär ekän suyuqlap.
Tonur nan, qoy may selip,
Çay içimiz qeriqlap.

Qişta maŋsaq muzlişip,
Qarni besip giçildap.
Һä, hazirzä tumuqap,
Jürüşimiz miçildap.

Azavidin kesälniŋ
Qalarkänmiz mükçiyip.
Ağriqhana täräpkä
Maŋimizkän dümçiyip.

Täkşürtüşkä mäҗburmiz,
Qolumizda analiz.
Arami yoq kšŋliniŋ,
Elivatqan dealez.

Demi qisip birsiniŋ,
Maŋalmaydu dikkidä.
Öz җismini bäzilär,
Kštirälmäs likkidä.

Jüräkliri pokuldap,
Һasa tayaq tokuldap.
Salamätlik koyida,
Һär kün maŋar sokuldap.

Qayğu-häsrät çekisän,
Çirayiŋdin ketisän.
Ağriğiŋni yoşurmay,
Dohturlarğa eytisän.

Birdin aŋa kiriş täs,
Nomer eliş haҗätkän.
Komp'yuterda dohturniŋ
Tolturğini hšҗҗätkän.

Kšzin almay ekrandin,
«Klavişni» basarkän.
Eytqiniŋni bir-birläp,
Zehin qoyup yazarkän.

Katiplardäk vaqtini
Ötküzärkän şu җanlar.
Novät kütkän täräptin
Avaz çiqar «vay җanlar!».

Taqiti-taq bemarniŋ
Örlär ekän qan qismi.
İçi puşup, terikip,
Tipirlarkän tän-җismi.

Bir yamini komp'yuter,
«Zaviset'» qip qalarkän.
Homäylärdäk gäp uqmay,
Vaqtiŋni kšp alarkän.

Ätiyazda şular häm,
Kesäldarap qalarkän.
«Taҗvirusi kät!» däp häq,
Niqap taqap jürärkän.

Ağriqlarniŋ bu virus
Äŋ hätärlik vabasi.
İzdisimu alimlar,
Tepilmidi davasi.

Darimastin şu virus
Tüp yiltizdin yoqalğay.
Yahşilinip tän saqliq,
Salamätlik oŋşalğay!

Yäyli piyaz, samsaqni,
Ädrasmanni isriğdap.
Çüşkürgändin qaçayli,
Qolni juyup sovundap.

Künniŋ issiq täptidin,
Virus šlüp kätkidäk.
Tomuz ayniŋ aptivi
Kšydürgidäk, täpkidäk.

Ätiyazniŋ şamili
Qaraytsimu çirayni.
Bu vaqitliq azapqa
Sävir qilip, çidayli!

Bälüşüş

Javap qalduruŋ