Tilsim küç

0
48 ret oqıldı

(Näsir)

Uzaq yolğa maŋidiğan işimiz çiqip qelip, hädäm ikkimiz poezdğa bilet alduq. Yolğa çiqidiğan vaqitmu käldi. İkki tävlük yol, u yollarniŋ uzaqliğiçu… Kupediki hämralirimiz bilän tonuşupmu ülgärduq. Biz bilän 70 yaşlar çamisidiki Gülsüm isimliq apay ottuz yaşlar çamisidiki Aray isimliq qizi bilän billä maŋğan ekän. Yol uzaq bolğaçqa, yenimizdiki hämralirimizdin hal-ähval sorişip, kim nemä bilän şuğullinidiğanliğini biraz bilipmu qalduq. Gülsüm apay šzi sšzmälliräk bolğaçqimu, ikkimiz çapsan til tepişip kättuq. Uni-buni sšzläp kelip, «moşu poezda maŋsam bir vaqiä esimğa çüşidu», däp nurğun jil burun çoŋ bir momaydin aŋliğan, yadiğa miqtäk orunlişip qalğan monu bir vaqiäni sšzläp bärdi:
– Poezd yoliğa yeqin orunlaşqan yezilarniŋ biridä bir kişiniŋ ayali ikkinçi oğlini duniyağa elip kelip, šzi tuğuttin kšz jumuptu. Uniŋ käynidä ikki balisi qaptu. Ömürlük җüptidin ayrilğan balilarniŋ dadisi qayğu jutup, hayattin hapa bolup, balilirini anisiz qandaq qatarğa qoşuşni oylap, heliğiçä šzigä kelälmäy jürüptu. Künlär aylarni, aylar bolsa, jillarni qoğlap štüp, kiçik oğlimu üç yaşqa kirip qaptu. Bova-momisi vä dadisi ikki oğulniŋ anisiniŋ ornini tolturalmaptu. Kiçik oğli anisini nurğun izdäydiğan, tinimsiz bala boptu.
Künlär štkänsiri balilarğa äs kirip, anisini soraydiğan bolup, «başqa balilarniŋ anisi bar, bizniŋ nemişkä yoq?» degän soalni pat-pat qoyidekän.
Ayalsiz tutqan šyiniŋ bärikitimu qeçip, ahiri ikki oğliğa ana bolidiğan ayalni tonuşliri arqiliq tepip, şuniŋğa šyliniptu.
Yeŋi kälgän kelin qeyinata bilän qeyinaniğa, tuqqanliri bilän hoşna-holumğa yeqiptu. Kamsšzlük, šyniŋ oqitiğa pişşiq, çaqqan kelin yoldişiniŋmu kšŋlidin çiqiptu. Balilarniŋ dadisiniŋ kšŋli orniğa çüşüp, bu ayalniŋ ikki oğliğa ana bolalaydiğiniğa kšzi yetiptu. Biraq kiçik oğli šgäy aniğa zadila üginälmäy nurğun jiğlaydiğan qiliq çiqiriptu.
– Asta-asta üginip ketidu, bala tehi kiçikqu, – däp ata-anisi bäzläp, yoldişi quvätläp kelinigä täsälla beriptu. Şundaq qilip, künlär asta-asta štiveriptu.
Qeyinata bilän qeyinanisi «biz bolmisaq balilar «šgäy anisiğa» çapsan üginip qalar», däp kiçik oğliniŋ qoliğa ketiptu. Bu ailä «yeŋi» apisi bilän šzliri yalğuz qalidu. Kündilik turmuş bilän künlär štüveriptu. Balilarniŋ dadisi tšmüryolda maşinist bolup işligänliktin, bäzi çağlarda ikki-üç künläp šygä kälmäydekän.
Balilar šgäy ana bilän šydä qalidu. Kiçik oğli bayaqi şu çatiğini taşlimaptu. Dadisi uzaq yolğa maŋğanda käynidin ägişip zar qahşap jiğlaydekän. Ögäy ana bala šziniŋ içidin çiqmiğan üçünmu jiğlaŋğu balini šzigä yeqin tartmaptu. Şundaq künlärniŋ biridä dadisi işqa maŋğanda käynidin ägişip jiğlavatqan balini šgäy ana kštirip šygä elip kirip ketidudä, içigä şäytan kirip, yoldişi kälgiçä balidin qutuluşniŋ amalini izdäydu. Uyaq-bu yaqni oylap, ahiri poezdniŋ astiğa taşlap šltürüş oyiğa kelidu. U šziçä «äl-jut balilar dadisiniŋ käynidin ägişip meŋip, poezdniŋ astiğa çüşüp šlüptu», däp oylap qalidu” degän ham hiyalni beşidin štküzidudä, ikki balini aldap, šydin elip çiqip rel'sqa bağlaydu.
– Apa nemişkä bizni bağlavatisiz? – däp çoŋ oğli jiğlamsirap soraydu.
– Moşu yärdä yatsaŋlar poezd kelidu, şuni kšrisilär. Apaŋlar poezd bilän kelip, silärni elip ketidu, qozğalmay teç yetiŋlar, bolmisa apaŋlar silärgä ränҗip kälmäy qalidu, – däydu balilarni aldap.
«Apaŋ kelidu», degän sšzni aŋliğan ikki gšdäk hoşalliğidin tep-teç boluşup qalidu. Ögäy ana bolsa, balilardin tez qutulğiniğa hoşal bolup, šygä ketip qalidu. Balilar bir-birigä:
– Apam qaçan kelidu? Bizni qaçan elip ketidu? – däp u yaq-bu yeqiğa vä kšk asmanğa qadilip uzaq yetişidu. Aridin helä vaqit štüp, zogal çüşüp, kšz bağlanğan päyttä jiraqtin gükirigän parovozniŋ avazi aŋlinidu.
Paravozniŋ avazini aŋliğan balilar hoşalliğidin «apam kelivatidu!» däp vaqirişip, u yan-bu yeniğa qarişip qollirini yäşmäkçi boluşidu. Poezd yeqinlaşqansiri uniŋ ünidin qorquşup vaqirap jiğlaşqa başlaydu…
Moşu päyttä balilarğa yeqinlişip qalğan poezd çipla tohtap qalidu. İçidin maşinist bilän yardämçisi çüşüp, ikki baliniŋ vaqirişip jiğlavatqinini kšridu. İkkisi çapsan balilarniŋ ayaq-qollirini yeşip «tez yardämgä» vä politsiyagä hävärläydu. Ularmu tez arida vaqiä bolğan җayğa yetip kelidu. Kälgän politsiya hadimliri maşinisttin:
– Balilarniŋ yol üstidä bağlaqliq yatqinini qandaqlarçä bayqap qaldiŋlar? – däp soraydu. Maşinist:
– Şundaq iştiklik bilän kelivatsam, kšz aldimğa aq kiyingän bir ayal qizil yağliğini şiltigä halda poezdni tohtitişimni täläp qildi. Qorqqinim şunçilikki, poezdni aran tohtattim. şu mähäl bayiqi ayalniŋ qarisi šçti. “Çüşümmu, oŋummu” däp yärgä çüşsäm, monu ikki bala bağlaqliq yetiptu, – däydu.
– Qol kštirip poezdni tohtatqan ayalniŋ kim ekänligi maŋa bälgüsiz. Һär halda u duniyağa kätkän bir ayalniŋ balilarni qutuldurup qalğini häq. Bumu bir Allaniŋ qudriti boluşi keräk, däp eğir «uh» tartidu maşinist.
–Ana degän bala üçün otqimu, suğimu çüşidu. «Dadamni alsaŋ al, Alla, biraq anamni alma» degän ekän konilar.
— Uzaq yolğa çiqip, poezdğa oltarsamla moşu vaqiä yadimğa çüşidu vä ikki baliniŋ šmrini elip qalğan anisiniŋ rohi kšz aldimda namayän bolidu. Şuniŋ üçün uhlaşniŋ aldida anaŋlarğa uzaq šmür tiläp yetiŋlar, — däp hekayisini ayaqlaşturdi Gülsüm apay.
Bu vaqiäni aŋliğandin keyin hayatta bir tilsim küçniŋ barliğiğa yänä bir qetim kšz yätküzgändäk boldum.
Rumiläm ҖÄRİPOVA.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ