Meniŋ tıvaliq qerindişim…

0
345 ret oqıldı

Qızıldin şum hävär käldi. Äҗayip yazğuçi, dramaturg, җämiyät vä dšlät ärbabi, Tıva Җumhuriyiti Yazğuçilar ittipaqiniŋ räisi, meniŋ «V Tuve, gde predkov drevniy rod…» namliq kitavim qährimanliriniŋ biri – Ondar Çılgıçı Çimit-Dorjueviç duniyadin štüptu. Taҗsiman virusi unimu ayimaptu. Bu hävärni aŋlap, jürigim mojup kätti. Meni «nemişkä tıvaliq dostlirim šziniŋ batur oğlanini saqlap qalalmidi?» degän soal qiynimaqta.
Män bu äҗayip insan bilän 2015-jili «İnayät» assotsiatsiyasiniŋ räisi, heli märhum Turğan Rozahunov uyuşturğan Por-Bajındiki qedimiy uyğur qäl°äsigä bolğan säyahät päytidä tonuşqan edim. U jili Ondar Çılgıçı Tıva Җumhuriyitiniŋ taşqi ihtisadiy munasivätliri boyiçä agentliğini başquratti. U šz elidiki ismi kšpçilikkä tonulğan insanlarniŋ biri bolup, Tıva hälqi uniŋ bilän mäğrurlinatti.
Ondar Çılgıçı 1955-jili tuğulğan. U härhil jillarda Rossiya Federatsiyasi üçinçi vä tšrtinçi qetim çaqirilğan Dšlät dumisiniŋ deputati, Tıva Җumhuriyiti rähbiriniŋ iҗtimaiy mäsililär boyiçä orunbasari, mädäniyät ministri bolğan.
Çılgıçı maŋa: «Män – Ondar, VIII-IX äsirlärdä yaşiğan qedimiy uyğurlarniŋ ävladimän. «On» tıva tilida – on, «onnar» onluqlar. Ötkän äsirniŋ otturiliriğiçä bizniŋ ävladimizni «Uyğur-onnar» däp atatti, amma, nemişkidu, bu sšzniŋ birinçi qismini elivättidä, ikkinçi qismini qaldurup qoydi. Äŋ asasi — biz silärgä ohşaşla uyğur, demäk, biz – qerindaş», degän edi.
Çılgıçı Qazaqstanni nahayiti yahşi kšrätti. U «Män Rossiyaniŋ Qazaqstandiki älçihanisiniŋ birinçi kativi bolup işläş bähtigä muyässär boldum. Җumhuriyätniŋ mädäniyiti, hälqi bilän tonuşup çiqtim, dostlarni taptim» däydiğan. Šukin namidiki Moskva aliy teatr uçiliöesini tamamliğan Ondar šz vätinidä, birinçi novättä, äҗayip yazğuçi, dramaturg, talantliq akter vä rejisser süpitidä yahşi tonulğan edi. Kšpligän ädäbiyatşunaslar uni uluq Çiŋğiz Aytmatovqa ohşitatti. U ikki tilda — rus vä ana tilida yazidiğan. Yazğuçi maŋa šziniŋ ana tilida näşir qilinğan «Musulmanskiy batal'on» namliq kitavini soğa qilğan. Mäzkür kitap 1979-jili dekabr' eyida Qabulda yüz bärgän vaqiälärgä beğişlanğan.
Miŋlarçä äpsus, bu ikkimizniŋ däsläpki vä ahirqi uçrişişimiz boldi. Amma moşu birqetimliq uçrişiş bizni dostlaşturdi, qerindaş qildi. U meniŋ Tıva toğriliq yazğan kitavimni nahayiti yahşi bahaliğan, kitap çiqqandin keyin birnäççä qetim telefon qildi, hätlär yazdi, Tıvağa, Por-Bajınğa täklip qildi. Mana ändi šzi duniyadin štüptu…
İsmayilҗan İMİNOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ