Jigitbeşi — dayim häliq hizmitidä

0
539 ret oqıldı

1-noyabr' küni Uyğur teatri benasida jigitbaşliri ikkinçi qetim šzliriniŋ «käspiy» mäyrimi — Jigitbaşliri künini atap štidu. Moşu munasivät bilän Almuta şähiriniŋ çoŋ jigitbeşi İnämҗan HUDAYBÄRDİEVni sšhbätkä җälip qilduq.

— İnämҗan, uyğur җamaätçiligi sizni «Dostluq» mähällisiniŋ çoŋ jigitbeşi, şundaqla Almuta şähiriniŋ baş jigitbeşi süpitidä tonuydu. Ägär jigit beşini «lavazim» däp eytsaq, siz uniŋğa qandaq eriştiŋiz?

— Mümkin bolsa, aldi bilän šzäm toğriliq ikki eğiz sšz eytip štäy. Mälimizdiki mäktäpni tamamlap, politehnika institutiğa oquşqa çüştüm. Amma, ailä şaraitiğa bola, üçinçi kurstin keyin oquşni taşlaşqa mäҗbur boldum. Ailämni asraş üçün taksi haydaşqa, kšktat bazisida, çay zavodida işläşkä toğra käldi. Şu җäriyanda җamaätçilik işliriğa, jigitbaşliri kštärgän täşäbbuslarğa qoyuq arilaştim. 1992-jili mähällimizdä meçit seliş mäsilisi päyda bolğanda, jut meni moşu işqa җavapkär qilip saylidi. 2002-jili mähällimizgä yeŋi baş jigitbeşini saylaş mäsilisi päyda bolğanda, başqilar qatarida, šzämni sinaş üçün namzitimni kšrsitivedim, üç adämniŋ arisidin ahali meni saylidi. Ändi şähärlik baş jigitbeşi lavazimiğa kälsäk, rastliğini eytqanda, däsläp biz şähärdiki çoŋ mähällilär jigitbaşliri u yaki bu mäsililär boyiçä šz ara mäslihätlişiş üçün baş qoşuşqa җavapkär süpitidä Gornıy Gigantniŋ jigitbeşi Abdureşit Mähsütovni sayliğan eduq. Keyin bu mäsilä räsmiylişip, şähärlik statusqa egä bolğanda, şähärdiki mähällilärniŋ jigitbaşliri meni baş jigitbeşi qilip saylidi.

— Ötkän vaqit içidä jutuŋlarda šzliri toğriliq yahşi hatirilärni qaldurğan jigitbaşliri hizmät qilğan. Şularniŋ täҗribisidin siz nemilärni qobul qildiŋiz vä, šz novitidä, jigitbeşi paaliyitigä qandaq yeŋiliqlarni kirgüzdiŋiz?

— Toğra däysiz. Jutdaşlirim moşu kämgiçä ilgiri hizmät qilğan jigitbaşliriniŋ isimlirini  mämnuniyät bilän tilğa alidu. Ular šz juti üçün, häqiqätänmu, ästä qalarliq işlarni ämälgä aşurğan. Bolupmu bu җähättin, birinçi novättä, Rehimҗan aka Zakirov vä Abduväli aka Ahunovni tilğa alğum kelidu. Ular jigitbaşliriniŋ än°äniviy paaliyitini toğra yolğa seliş bilän bir qatarda, toy-tškün, näzir-çiraq vä başqimu sorunlarda jutqa munasivätlik muämmalar bilän balilirimizni ana tilida oqutuş, gezitlirimizğa muştiri toplaş qatarliq mäsililärni kün tärtivigä elip çiqatti. Ulardäk abroy-izzät qaziniş qiyin, älvättä. Amma biz, ularniŋ işlirini davam qilğuçilar, šz paaliyitimiz dairisini käŋäytişkä häm buni zaman täläplirigä muvapiq elip berişqa tirişivatimiz. Biz här bir koçiğa ayrim jigitbaşlirini sayliduq. Mähällimizdä hanim-qizlar, yaşlar vä aqsaqallar keŋäşliri moҗut. Bizniŋ Ävezov nahiyälik mädäniyät märkiziniŋ räisi, A.Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp-gimnaziyaniŋ mudiri, meçitimizniŋ baş imami, yärlik šzini šzi başquruş komitetiniŋ räisi bilän munasivitimiz yeqin vä jutumizğa bağliq härqandaq işni biz birliktä ämälgä aşuruvatimiz. Bizniŋ täşäbbuslirimizni nahiyälik hakimiyätmu qollap-quvätläydu. Pursättin paydilinip, jutimiz üçün, җämiyätlik işlar üçün alahidä kšyünidiğan millätpärvär insan, šzämniŋ orunbasarim Ärkin İmrämzievniŋ hizmitini alahidä täkitläp štmäkçimän.

­— Uyğur jigitbaşliriniŋ җumhuriyätlik institutini quruştin ilgiri silär, şähärdiki çoŋ uyğur mähälliliriniŋ jigitbaşliri, şähärlik statusqa egä bolğan šzäŋlarniŋ mähsus täşkilatini qurduŋlar. Buniŋğa nemä säväp boldi?

— Biz, «Dostluq» mähällisidikilär, u yaki bu çarä-tädbirni štküzgändä, ularğa hoşna «Aqsay», «Jetisu», «Mamır» mikrorayonliridin şundaqla Qalqaman mähällisidin väkillär qatnişatti. Ändi šlüm-jitim işliri bolup qalsa, şu yärdikilär, birinçi novättä, bizgä muraҗiät qilatti. Moşu ähvallarni hesapqa alğan halda, mäzkür jutlarniŋ jigitbaşliriniŋ iltimasiğa benaän, biz Ävezov nahiyälik uyğur jigitbaşliriniŋ keŋişini qurduq. Bu baş qoşuş helila işlarda iҗadiy nätiҗilärni bärgänliktin, şähärdiki çoŋ mähällilärniŋ jigitbaşlirini birläştürüşniŋ nahayiti muhim ekänligi šz-šzidin çüşinişlik boldi. Şundaq qilip, şähärlik uyğur jigitbaşliri җämiyätlik instituti quruldi vä män uniŋ räisi bolup saylandim.

— Milliy näşirlirimizniŋ sähipiliridä toy-tškün vä tävälludlarni başquruvatqan tamadilarniŋ paaliyiti, çaqçaqlirimizniŋ mäzmuni, šrümlär häqqidä helila qattiq tänqidiy pikirlär eytildi. Älvättä, kšp närsilär štküzülüvatqan sorunlarniŋ egilirigä bağliq. Biraq silär, jigitbaşliri, jutni başquruvatisilär. Demäk, bu işlarda silärmu çoŋ rol' oynişiŋlar keräk. Şundaq ämäsmu?

— Uğu şundaq. Biraq bu intayin inçikä vä muräkkäp mäsilä ekän. Siz degändäk, «Uyğur avazi» gezitiniŋ sähipiliridä milliy än°änilirimizdiki sälbiy ähvallarğa bağliq tänqidiy pikirlärni šz içigä alğan bir näççä maqalä yoruq kšrdi. Toy-tškünlärgä mehmanlar, häqiqätänmu, yaşlarni, ularniŋ ata-anilirini täbrikläş üçün, saz-nahşilarni tiŋşap, tamadiniŋ mahariti bilän çaqçaqçiniŋ häzil-lätipiliridin bähirmän boluşqa kelidu. Biraq hämmila toylarda şundaq bolidu, däp eytalmaymiz. Bäzidä hiҗalätçiliktä qalidiğan ähvallarmu uçrişidu. Һär halda gezitimizdiki maqalilarniŋ mälum däriҗidä iҗabiy täsiri boldi. Biz märasim sahiphanliriğa mätbuatta eytilğan pikirlärgä riayä qilişni dayim yadiğa selip turimiz. Şundaqla ayrim sazändilär vä tamadilar bilän uçrişip, sšhbätläştuq. Şuniŋ nätiҗisidä keyinki vaqitlarda iҗabiy šzgirişlärniŋ orun elivatqanliğini kšpçilikmu bayqavatsa keräk. Bu mäsilä yeqinda Uyğur teatrida bolup štkän jigitbaşliriniŋ novättiki baş qoşuşida muhakimigä selinip, mähsus qararlar qobul qilindi. Ändi šrümlärgä kelidiğan bolsaq, buni birdinla tohtitişqa bolmaydekän. Ayrim toy egiliri vä birär-yerim sazändä çüşängini bilän, ularniŋ asasiy qismi tarihiy vätinimizdiki sazändä-nahşiçilarniŋ ülgisi bilän meŋişni halimayvatidu.

— Buniŋdin ikki jil aval, siz  1-sentyabr' küni 5 nävriŋizni başlap, uyğur mäktivigä aparğiniŋiz, rastliğini eytqanda, barliq jigitbaşliri üçün ülgä boldi. Moşu toğriliq täpsiliy sšzläp bärsiŋiz.

— Ägär äşu vaqiä toğriliq gezitta elan qilinğan sürätkä diqqät selip qaraydiğan bolsaq, nävrilirimniŋ härhil yaşta ekänligini bayqaveliş täs ämäs. İkkinçi täräptin, bir ailidä birdinla birinçi sinipqa baridiğan 5 nävriniŋ boluşi mümkin ämäs. Sürättiki bäş nävrämniŋ birila birinçi sinipqa bardi. Rus mäktividä oquydiğan 2 nävräm 4-sinipqa, yänä ikki nävräm 5-sinipqa berişi lazim edi. Balilirim vä nävrilirim bilän sšzlişip, ularniŋ hämmisini uyğur mäktivigä berişqa kšndürdüm. Birinçi jili helila qiynaldi, hämmimiz ularğa yardäm qilduq. İkkinçi jili nävrilirim sinipdaşliridin qelişmay oqudi. Baliniŋ yahşi bilim elişi tilğa bağliq ämäs, bälki uniŋ intilişiğa, uniŋğa bilim, tärbiyä berivatqan ustazğa bağliq, däp oylaymän. Biyil altinçi nävräm — Dilnazmu uyğur gimnaziyasiniŋ 1-sinipiğa oquşqa bardi.

— «Dostluq» — uyğur ahalisi ziç yaşaydiğan çoŋ mähällä. U yärdä här küni degidäk toy-tškün, näzir-çiraq vä başqimu çarä-tädbirlär bolup turidu. Bularniŋ hämmisigä jigitbeşiniŋ iştrak qilişi şärt. Şuŋlaşqa, hätta tamaqlinişqimu vaqit bolmay qalsa keräk?

— Jutumizda 30 — 35 miŋ adäm istaqamät qilidu. Demäk, här küni bir näççä sorunniŋ boluşi adättiki iş. Män, sšzsizki, hämmisigä baralmaymän, orunbasarim bar. Lekin toy-tškün vä näzir-çiraqniŋ boluş vaqtidin qät°iy näzär, meniŋ üçün ätigänlik tamaq — bu qaymaqliq ätkän çay vä nepiz nan — uzaqtin beri än°änigä aylanğan.

 Jigitbaşlirida, dšlät hizmitidikilärgä ohşaş, däm eliş ayliri — otpuskilar bolmaydu. Şuniŋğa qarimay, boş vaqit, älvättä, tepilidu. Uniŋdin ünümlük paydilinişqa tirişimän.

— Bizniŋ sšhbitimiz Uyğur jigitbaşliri küni harpisida štüvatidu. Öz käsipdaşliriŋizğa qandaq tiläklärni eytqan bolar ediŋiz?

—   Kšpçilik bizgä işänçä bildürüp, muhim mäsililärni zimmimizgä artti. Kim nemä demisun, biz mana şu işänçini aqlişimiz keräk, millitimiz mänpiyiti yolida meŋip, zaman җämiyät aldiğa qoyuvatqan väzipilär hšddisidin çiqişimiz lazim. Jigitbaşliri küni — bizniŋ yeŋidin päyda bolğan «käspiy» mäyrimimiz, yäni bir jil mabaynida ämälgä aşurğan işlirimizniŋ yäkünini çiqirip, yeŋi reҗilärni bälgüläydiğan kün.

Pursättin paydilinip, barliq jigitbaşlirini moşu märikigä täklip qilimän.

Sšhbätläşkän

Rabik İSMAYİLOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ