Şanliq äҗdatliriniŋ izi bilän

0
748 ret oqıldı

Tel'man aka Abdusemätovni kšptin beri yahşi bilimän. Arimizni bari-yoqi bir koça bšlüp turğaçqa, pat-patla uçrişip, hämsšhbättä bolup qalimiz. Bayqaydiğinim, gäp-sšziniŋ orunluq häm salmaqliqliği, biriniŋ arqisidin sšzlimäy, bar gäpni üzigä toğra eytidiğanliği bilän päriqlinidu. Uni  bu hislätlirigä bola alahidä qädirläymän. Yänä bir ihlasimni qozğap, zoqumni kältüridiğan yeri, kitaphumarliği. Şähsiy kitaphanisi ançä çoŋ bolmisimu, juquri dit-talğam bilän täşkillängän. Pütkül aŋliq hayatini beğişliğan meditsiniğa ait ilmiy ädäbiyatlardin taşqiri, rus vä duniya ädäbiyati klassikliriniŋ tom-tom bolup tizilğan nayap äsärlirini kšrgän kişi häväslänmäy qalmaydu. Bizniŋ vaqti-vaqtida uçrişişimizğa äşu kitaplarmu säväpçi. Çünki män äşu kitaplardin šzämdä yoqlirini elip, oqup turimän.

Yeqinda Tel'man akiniŋ šyigä kirip bardim. Mähsitim: biyil yazda büyük rus yazğuçisi F.Dostoevskiyniŋ on ikki tomluq äsärlär topliminiŋ däsläpki altä tomini elivedim. Ularni berivätkäç, qalğanlirini oqup çiqiş edi.

Akimiz bilän räpiqisi Mahinur hädimiz šydä ekän. Һär ikkisiniŋ kirgän kişini quruq çiqarmaydiğan aditi bolğaçqa, unimiğinimğa qoymastin, dästihanğa täklip qilip turuvaldi. Qol-qolçä raslanğan dästihan ätrapidiki sšhbitimiz däsläp, bardi-kätti paraŋlar bilän başlinip, andin Mahinur hädimizniŋ: «Akiŋiz moşu 2-dekabr' küni 75 yaşqa toldi» degän sšzliri bilän tamamän başqa qinğa yüzländi. «Nemisini soraysän, ällik jil meditsina sahasida hizmät qiptimän», däp sšz başliğan Tel'man akiniŋ hekayilirini tiŋşap, uniŋ besip štkän šmür davanliriniŋ hiyalän şahidi boldum.

Abdusemätovlar sulalisiniŋ tarihimizda šzigä has orni bar. Buniŋğa sulalidin aldinqi qatarliq, ilğar pikirlik adämlärniŋ yetilip çiqqanliği dälil bolalaydu. Bolupmu hälqimizniŋ şanliq pärzändi, iҗadiy häm ilmiy paaliyitini millitini oyğitip, başqilar ohşaş bähit-saadätkä eriştürüşkä beğişlap štkän Näzärğoҗa Abdusemätovniŋ — «Uyğur balisiniŋ» orni alahidä. Ändi şu tävärrük zatniŋ tärbiyisini alğan җiyänliri Ziyar bilän Räpiqmu aŋ-säviyälik ziyalilardin bolğan. Ulardin Ziyar šz hayatini märipätkä beğişlap, šsüvatqan ävlatni tärbiyiläştäk şäräplik sahada hizmät qilip štkän. Räpiq bolsa, Qazaqstandiki meditsina pänini täräqqiy ätküzüşkä munasip hässä qoşqan salahiyätlik mutähässis edi. Mäsilän, millitimiz väkilliridin däsläpkilärdin bolup meditsina pänliriniŋ namziti ilmiy däriҗisigä erişkän, Şämäy meditsina institutida uzun jillar işläş җäriyanida dotsent, professor namlirini elişqa muyässär bolup, kafedra başliği, ilmiy işlar boyiçä prorektor qatarliq lavazimlarni egiligän.

Tel'man akiniŋ baliliq çağliridin tartipla oqup, bilim elişqa bolğan iştiyaqi äynä şulardin qalğan udum, älvättä. U Çuluqay yezisidiki yättä vä Yarkänt şähiridiki İ.Altınsarin namidiki ottura mäktäplärni äla bahalar bilän tamamlap, heç bir ikkilänmästin, Almutidiki җumhuriyätlik meditsina uçiliöesiğa oquşqa çüşidu. 1959-jili uni pütirip, salamätlik saqlaş sahasidiki ämgäk paaliyitini başlaydu. Arida armiya sepigä çaqirtilip, üç jil härbiy fel'dşer bolup hizmät qilidu. Biraz täҗribigä egä bolğandin keyin, näzäriyäviy bilimni mukämmälläştürüş keräkligini çüşinidudä, Şämäy şähiridiki meditsina institutida tähsil kšridu. U yärdä juqurida ismi qäyt qilinğan kiçik dadisi oqutquçi bolup işlätti. Uniŋdin taşqiri akisi, heli märhum Marsmu mäzkür bilim därgahida juqarqi kurslarda oquvatatti. Şundaq qilip, altä jilni tinimsiz oqup, üginiş, adäm salamätligini saqlaştäk җavapkärçiligi üstün sahaniŋ qir-sirliriğa çšküş vä ämäliyatta җariy qiliş usullirini šzläştürüş bilän štküzidu. İnstitutni muvappäqiyätlik tamamlap, üç jil Taldiqorğan vilayätlik terä ağriqliri dispanserida vraç bolup işläydu. 1971-jildin tartip tuğulup šskän jutiğa qaytip kelip, nahiyälik terä ağriqliri dispanseriğa işqa orunlişidu. Yaş mutähässis az vaqit içidila šziniŋ bilim-säviyäsi bilän tallavalğan käspigä bolğan sadaqitini iş yüzidä namayiş qilip, hizmätdaşliriniŋ diqqät-etivarini җälip qilidu. Mäyli käsipdaşliri bilän bolsun, mäyli bemarlar bilän bolsun, mädäniyätlik, oçuq-yoruq muamilä qilişni bilidiğanliği bilän abroy-inavätkä bšlünidu. Dispanserda uzun jillar davamida bšlüm başliği, baş vraç ohşaş hizmätlärni atquruşiğa vuҗudidiki mana moşundaq päzilätliri asasiy säväp bolğan desäk, hatalaşmaymiz. Uniŋğa ämgäk däm elişiğa çiqqandin keyinmu bir näççä jil baş vraç lavazimida hizmät qilişqa toğra käldi. Çünki kollektiv bilän nahiyä rähbärliginiŋ iltimas-täklivi şundaq bolğan edi.

İlgiri-keyin bolup, yerim äsir mabaynida qilğan adil hizmiti härqaçan munasip bahalinip käldi. Vilayätlik salamätlikni saqlaş başqarmisi bilän saha ministrliginiŋ kšpligän Pähriy yarliqliri vä täşäkkürnamilirini elişqa sazavär bolğanliği pikrimizni dälilläydu. Şuniŋ bilän billä, nahiyädä meditsina hizmitini yahşilaşqa qoşqan hässisi üçün Panfilov nahiyäsiniŋ Pähriy grajdani ataldi.

— Qolumdin kelişiçä bemarlarniŋ därdigä dava izdäp štüptimän. Jut aldida heçqandaq til qisinçiliğim yoq. Kšŋlümniŋ hatirҗämligi, bügünki yaşqa kelip, kšrüvatqan halavitim äynä şundaq, — dedi Tel'man aka hazirqi hatirҗäm turmuş-tirikçiligigä şükri-sana eytip.

Öz novitidä, jut qädirligän akimizni mänmu tävälludiniŋ 75 jilliği bilän täbrikläp, izgü tiläk-istäklirimni bildürdüm.

Nurähmät ÄHMÄTOV.

Yarkänt şähiri.

 

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ