Aniniŋ aq tiligi

0
1 012 ret oqıldı

Tšvänki Pänҗim — Yarkänt täväsidiki yeri munbät, süyi älväk, qut-bärikät yeğip turğan jut. Ahalisini uyğurlar bilän qazaqlar täşkil qilidu. İkki millät bolğini bilän, huddi başqa jutlardikidäk, bu yärdimu til ayrimçiliği yoq. Yättä yaştin yätmiş yaşqiçä ikki tilda birdäkla ravan sšzlişidu. Til yatliği bolmiğan yärdä dil yatliğiniŋmu bolmaydiğanliği muqärrär gäp. Bir ailiniŋ toy-tškünigä jut bolup şatlinip, musibät-qayğusiğa jut bolup matäm tutidiğanliği äynä şuniŋ roşän dälili.

Turğunlar arisidiki mana moşundaq iҗil-inaqliqniŋ saqlinip, qerindaşliq riştiliriniŋ üzülmäy kelivatqanliğida mštivär atilar bilän nuraniy anilarniŋ täsiri çoŋ. Çünki ular šz zamanisida җapa-mäşäqätlärni kšp tartqaçqa, bügünki hatirҗäm, paravän turmuş-tirikçilikniŋ qädir-qimmitigä yetip, yaşlarnimu şundaq rohta tärbiyiläşkä ülüşini qoşup kälmäktä. Şuŋlaşqimu jutta ularniŋ abroy-inaviti üstün, eytqan sšzi yärdä qalmaydu. Öziniŋ ibrätlik hayat yoli bilän jutdaşliriniŋ çoŋqur hšrmät-ehtiramiğa bšlängän Saadäthan Rozieva äynä şundaq anilar җümlisidin.

Aniniŋ šmri җapaliq ämgäk bilän štti. On toqquz yeşida moşu jutniŋ jigiti Һetahun bilän yultuzi qoşulup, Qorğastin kelin bolup käldi. Aridin az vaqit štä-štmäyla, yäni 1942-jili yoldişi aldinqi säpkä atlandi. Һetahun җäŋ mäydaniğa ketip, hoyla-aram çšldäräp, kšŋül җülmäräp qalğan çağlar. Kolhozniŋ barliq iş-oqiti belidin quvät, putidin mağdir kätkän qeri-çšrilär bilän qiz-җuganlarniŋ, süyigi qatmiğan balilarniŋ zimmisigä çüşti. Äşu jilliri Saadäthan kolhoz işläp çiqirişiniŋ aldinqi sepidä boldi. Qiş-yezi taŋ sähärdin ta qaraŋğu çüşüp, kšz bağlanğiçä iştin qoli boşimay, etiz-eriqta jürdi. Qiş künliri şaŋlarğa oğut çeçiş, ätiyazda yär haydap, aşliq teriş, suğirip, pärviş qiliş, andin oma, qisqisi, bir-birigä ulişip, novätlişip turidiğan işlar. Eğir ämgäktin taşqiri, aç-zerin, üst-äŋli җulum-җulum, här täräptin yoqsizçiliq hšküm sürüp turğan zaman. «Bügünki yaşlirimiz işänmäydu, ilahim, kšrmäyaq qoysun, yärdin kšk çiqqanda, bir az toyunğandäk bolup qalattuq. Mamkap terip, pšrä yegän vaqlirimiz az bolmidi. Bir küni juttiki bärikiti kätmigän bir šygä kirip qaldim. Dalanda ağzi oçuq, yerim mişkapçä kepäk turuptu. Sorivedim, ikki-üç oçumçä bärdi. Öygä elip kälsäm, apam bilän ukilirim tšgä soyğandäk hoşal boluşup kätti». Bu äşu bir künlärni äsligän Saadäthan aniniŋ sšzi. Bu uruş jilliri arqa säptä qalğanlar beşidin käçürgän azap-oqubätlärniŋ päqätla bir kšrünüşi. Ana birdä kätmän çepip, su tutti, birdä traktor ruliğa oltirip, yär haydidi. İşqa pişşiq, eytilğan sšzni yärdä qoymaydiğan aditi bolğaçqa, arida hesapçi bolupmu işlidi. Mal qoralirini arilap, çarviçilarğa un, kšktat, başqimu ozuq-tülüklärni vaqtida yätküzüp turdi.

Şundaq qilip, miŋ bir täşnaliq bilän zariqip kütkän Uluq Ğalibiyätniŋ hoşalliğini baştin käçürüş nesip boldi. Aŋğiçä Һetahunmu җäŋ mäydanidin aman-esän, Ğalibiyät bilän jutqa qaytip käldi. Amma keçä-kündüz bearam qilğan täşviş-tählikisi besilip, kšŋli orniğa çüşkändäk qilğini bilän, aniniŋ qoli iştin boşimidi. Uruş kasapitidin väyrançiliqqa uçriğan egilikni äsligä kältürüp, täräqqiy ätküzüş yolida ärlär bilän täŋ ämgäk qildi. Kolhoz rähbärligi işänçä bildürüp, kšmüqonaq šstärgüçilär zvenosini başquruşni tapşurğan edi. Taki hšrmätlik ämgäk däm elişiğa çiqqiçä moşu sahada işlidi.

Һetahun bilän üç oğul, ikki qiz kšrdi. Gärçä buniŋdin 22 jil ilgiri yoldişidin ayrilip qalğan bolsimu, balilirini «qanatliqqa qaqturmay, tumşuqluqqa çoqturmay» šstürüp, qatarğa qoşti. Bügünki kündä ularniŋ hämmisi šz aldiğa oy-otaqliq bolup, äl qatarida bir kişilik iş-oqiti bilän şuğullinivatidu. Toqquz nävrä häm on çävrä qeriğanda Alla äta qilğan kšŋül huşliği. Uzun jilliq җapaliq häm şäräplik ämgigi munasip bahalinip, ikki qetim «1941 — 1945-jilliridiki Uluq Vätän uruşi dävridiki zärbidar ämgigi üçün», Uluq Ğalibiyätniŋ 60 vä 65 jilliğiğa munasivätlik yubileyliq häm «Ämgäk veterani» medal'liri bilän täğdirländi.

Moşu yeqinda oğulliriniŋ otturançisi Tayirҗan Saadäthan anini maşinisiğa oltarğuzup, qatmu-qat qum barhanliri içidä qäd kštärgän «Altun kšl» stantsiyasini kšrsitip käldi. Bu «Jetigen — Qorğas» tšmür yoliniŋ Tšvänki Pänҗimniŋ җänubidiki tügünliriniŋ biri. Adäm ayaq basmaydiğan qumluqta çšçäklärdä täriplinidiğan mšҗüzidäk zamaniviy ülgidä selinğan bähäyvät stantsiya benalirini kšrüp, täsirlängän ana:

— Ätiki kün bügünkidinmu parlaq vä paravän. Hudayim, äşu künlärgä yetiş üçün asminimiz oçuq, zamanimiz teç bolğay, — däydu, hazirqi turmuşiğa şükri-sana oqup.

Bügün Häliq ara ayallar küni. Bu Saadäthan Rozieva üçün qoş mäyräm. Undaq bolğini, baharniŋ moşu bir huşvaq küni duniyağa kšz açqan. Biyil uni tohsininçi qetim nişanlaş nesip bolmaqta. Şu munasivät bilän bala-җaqa, uruq-tuqqanlarla ämäs, pütün jut bolup tävärük anini täbriklävatidu. Bizmu şular qatarida moşundaq hoşalliqlarniŋ buniŋdin keyinmu yüz berip turuverişini tiläymiz.

Nurähmät ÄHMÄTOV.

Panfilov nahiyäsi.

SÜRÄTTÄ: Saadäthan ROZİEVA.

 

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ