Şähsiy kollektsiyadin — Milliy kitaphana fondiğa

0
912 ret oqıldı

Moşu häptiniŋ seşänbä küni Qazaqstan Җumhuriyiti Milliy kitaphanisiniŋ kšrgäzmilär zalida mäzkür kitaphaniniŋ fondidin vä kšrnäklik kollektsioner, Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän sän°ät ärbabi, İİ däriҗilik «Barıs» ordeniniŋ kavaleri  Azat Һekimbäkniŋ şähsiy kollektsiyasidin tallavelinğan qolyazmilardin ibarät «Hİİ — HİH äsirlärdiki Märkiziy Aziyadiki qolyazma kitaplar» mavzusida kšrgäzmä eçildi.

Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ paytähti — Astananiŋ 15 jilliğiğa beğişlanğan mäzkür kšrgäzminiŋ eçiliş täntänisidä sšzgä çiqqan Milliy kitaphaniniŋ baş mudiri Gülisa Balabekovaniŋ täkitliginidäk, kitaphanida pat-pat uyuşturuluvatqan mundaq kšrgäzmilärniŋ asasiy mähsiti dšlätlik kitaphanilarniŋ fondlirida, şundaqla şähsiy kollektsiyalärdä saqlinivatqan  Şäriq qolyazmiliriniŋ bay ğäznisini kšpçilik diqqitigä havalä qiliştin ibarättur.

Märkiziy Aziyadä äräp grafikisidiki qolyazma kitaplarniŋ qeliplişişi bilän täräqqiyati moşu regiondiki häliqlärniŋ islam dinini qobul qilişi vä äräp elipbäsi häm äräp tiliniŋ tarilişi bilän munasivätliktur. Bizgä yetip kälgän yazma yadikarliqlar asasän üç tilda — äräp, pars vä türk tillirida yezilğan. Ularniŋ Märkiziy Aziyaniŋ mädäniy hayatida qollinilişiniŋ šzigä has alahidilikliri bar. Mäsilän, Märkiziy Aziyaniŋ uluq namayändiliri Äl-Farabi, İbn Sina, Beruniy, Mahmut Qäşqäriy ohşaş nurğunliğan alimlar šz ämgäklirini äräp tilida yazğan. Bügünki küngä qädär saqlanğan äräp grafikisidiki qolyazmilar, җümlidin birnäççä äsir ilgiri yezilğan nadir tüp nushilar äynä şuniŋ yarqin ispatidur.

Bu kšrgäzmigä Qazaqstan Җumhuriyiti Milliy kitaphanisi fondidin vä Azat Һekimbäkniŋ kollektsiyasidin tallavelinğan qolyazmilar däsläpki qetim namayiş qilinivatidu. Ularniŋ arisida kitaphana fondidin elinğan Hİİ — HVİİİ äsirlärgä täälluq «Qur°an Kärimniŋ» birqatar nushiliri, Yassaviyniŋ «Һekmätliri» (HİH äsir), «Risalä» (HVİİ äsir), şäriq namayändiliri Nizamiy, Navaiy, Sä°diy, Җamiy, Fezuliyniŋ islam dini boyiçä vä poetikiliq janrdiki çağatay, äräp, pars tilliridiki qolyazmiliri bar. Ändi Azat Һekimbäkniŋ qolyazmilar kollektsiyasi Märkiziy Aziyaniŋ barliq dšlätliridin degidäk jiğilğan äsärlärdin ibarät bolup, җämi 200 kitapni täşkil qilidu. Ularniŋ arisida uluq Umma-äl-Kitabi — Qur°andin başlap, Şäriqniŋ mäşhur şairliriniŋ äsärliri, tarihçilarniŋ, matematiklar bilän astronomlarniŋ ämgäkliri bar. Şuniŋ bilän billä mäzkür kšrgäzmä eksponatliri arisida Azat Һekimbäkniŋ kollektsiyasidin elinğan HVİİİ — HİH äsirlärgä täälluq bolğan Märkiziy Aziya häliqliriniŋ kona zenätlik buyumliri, ottura äsirlik sapal, bädiiy näqişlängän tšmürlär, yağaçqa oyulğan näqişlär türkümi vä zamaniviy ikki rässamniŋ — Älijan Amantaev («Altun Adämniŋ tuğuluşi. Saklar. Tomiris.» triptihi) bilän Dias Östemirovniŋ («Aŋıraqay jeŋi») äsärlirimu bar.

Kšrgäzminiŋ tarihiy-mädäniy ähmiyitiniŋ zor ekänligi şuniŋdin ibarätki, ändi alimlar bilän tätqiqatçilarniŋ azla qismiğa mälum bolğan bu bebaha qolyazmilar bilän haliğuçilarniŋ hämmisi tonuşuş mümkinçiligigä egä boldi. Bu toğriliq mäzkür kšrgäzminiŋ eçiliş täntänisidä sšzgä çiqqan natiqlar, җümlidin R.Süleymenov namidiki Şäriqşunasliq institutiniŋ mudiri, filologiya pänliriniŋ doktori, professor, akademik Äbsattar Derbisäli, Almuta şähärlik mäslihätniŋ deputati Ähmätҗan Şardinov, Äl-Farabi namidiki Qazaq milliy universitetiniŋ professori, mänbäşunas Qambar Atabaev, «Nwr —Mwbarak» Misir islam mädäniyiti universitetiniŋ prorektori, filologiya pänliriniŋ doktori, professor Şämşädin Kerim, Süleyman Demirel universitetiniŋ professori, filologiya pänliriniŋ doktori İslam Jemeney vä başqilar härtäräplimä eytip štti.

— Bu meniŋ 60-kšrgäzmäm bolup hesaplinidu, — dedi täntänidä sšz alğan Azat Һekimbäk. — Däsläpki kšrgäzmäm buniŋdin 40 jil ilgiri A.Qasteev namidiki dšlät sän°ät mirasgahida štkän edi. Şuniŋdin bu yan meniŋ kollektsiyamdiki äsär-ätiqilär duniyaniŋ onliğan dšlätliridä uyuşturulğan kšrgäzmilärdä namayiş qilindi. Şundaq bolsimu, män Milliy kitaphana bilän birlişip, Märkiziy Aziya häliqliriniŋ bebaha mirasi vä rohiy bayliği bolup hesaplinidiğan qolyazma kitaplarni kšpçilikkä tonuşturuvatqanliğimni Dšlät rähbiriniŋ qollap-quvätlişi bilän işlängän vä utuqluq ämälgä aşuruluvatqan «Mädäniy miras» programmisiniŋ tehimu muvappäqiyätlik boluşiğa qoşqan hässäm däp hesaplaymän.

Andin Azat Һekimbäk Milliy kitaphana fondiğa šz kollektsiyasidin birnäççä kitapni soğa qildi.

İvrayim BARATOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ