• Замандаш
  • 18 Маусым, 2018

Яхшилиқ унтулмайду

Иврайим БАРАТОВ, “Уйғур авази” Кеңәш дәвридә чегариниң у тәрипидики даңлиқ сәнъәткар қериндашлиримизниң исим-нәсибини сеғиниш илкидә әсләп, уларниң жүрәкләрни зедә қилидиған нахша-сазлири билән бирдинла көңүл-күйүңни көтириветидиған әвришим һәм нәпис уссуллирини бир қетим болсиму тамашә қилишни арман қилмиған уйғур болмиса керәк. Өткән әсирниң 90-жиллири заман өзгәргәндә, хәлқимизниң бу арзу-арминини рояпқа чиқириш мүмкинчилиги пәйда болди, лекин униңдин пайдилиниш бәзи тосалғулуқларни елип кәлди. Буниңға, һәммимизгә мәлум кеңәш һакимийитиниң “қуйруғи” болуп қалған сәясий вәзийәтниң тәсир қилғанлиғи ениқ.Бирақ мустәқил Қазақстан Җумһурийитиниң мустәқил сәясити түпәйли қандаш-қериндашлиримиз билән турақлиқ мунасивәт бағлашқа кәң йол ечилдидә, һәммимиз арман қилған вә тәқәзалиқ билән күткән Паша Ишан билән Турсунай Иврайим, Өмәрҗан Талип билән Ғалип Ғопур кәби миллий сәнъитимизниң йоруқ юлтузлирини өз көзүмиз билән көрүш пурсити кәлгәнлигини сезишкә башлидуқ. Һәқиқәтәнму шундақ болди. 1993-жили “Ихсан” дәп аталған туристик ширкәт тарихий Вәтинимиздики нә-нә атақлиқ артистларниң Қазақстанға болған гастролини уюштуруш, пәқәт елимиздикила әмәс, шундақла хошна Қирғизстан билән Өзбәкстандики уйғурларниң бешини көккә йәткүзди вә шу туристик ширкәтниң тәсисчиси Асимҗан Злавдиновқа миңларчә тәшәккүрини изһар қилип, йеңидин башлиған тиҗарәтчилик паалийитигә ақ йол тиләп, дуасини бәргән еди. “Дуа билән әр көкирәр” демәкчи, әйнә шу Асимҗан бүгүн – көрнәклик тиҗарәтчи, исим-шәрипи чоң-кичиккә кәң мәлум шәхс. Әлвәттә, у биз жуқурида тәрипләп өткән бир паалийәт биләнла әшундақ аммибап яки аброй-инавәтликболуп кәткини йоқ. Хош, шундақ екән, Асимҗан Абубәкри оғли йәнә қандақ ишлири билән бүгүнки дәриҗигә йәтти? Асимҗан Абубәкир оғли 1958-жили Алмута вилайитиниң Панфилов (һазирқи Яркәнт) шәһиридә ишчилар аилисидә туғулған. 1981-жили Алмута Хәлиқ егилиги институтиниң Ихтисат факультетини тамамлиғандин кейин, әмгәк паалийитини Панфилов наһийәлик йеза егилиги башқармисида ихтисатчи болуштин башлиди. 1985 — 1991-жиллири партия, кеңәш вә комсомол органлирида хизмәт қилди: “Октябрьниң 40 жиллиғи” колхозидики башланғуч комсомол комитетиниң кативи, Панфилов наһийәлик комсомол комитетиниң тәшкилий бөлүминиң башлиғи, Әмгәкчиқазақ наһийәлик партия комитетида инструктор, мошу наһийәдики “Ават” қуш фабрикиси башланғуч партия комитетиниң кативи лавазимлирини егилиди. Ейтиш керәкки, Асимҗанниң һаятида мошу жиллар өзигә хас из қалдурди. Издиниш, үгиниш, адәмләр билән тил тепишип ишләшни адәткә айландурди, ишни уюштурушни билиш, иҗтимаий-ихтисадий проблемиларни һәл қилиш охшаш мәсилиләрдә бай тәҗрибә топлиди. “Әгәр әшу лавазимларда ишлимигән болсам, мүмкин, мән бүгүн башқа бир кәсипни егилигән болар едим” дегән еди Асимҗан аримизда болған бир сөһбәттә. “Мән у хизмәтләрни егиләп жүрүп, өз ишиға җан дили билән берилгән адәмләрниң тәлим-тәрбийисини алдим. Әң муһими, һазир маңа хелила әсқетиватқан бай тәҗрибини топлидим”. Асимҗанниң бу сөзидә һечқандақ ясалмилиқ йоқ, һәқиқитини ейтиватиду. Чүнки заман өзгирип, пәқәт ихтисатла әмәс, шундақла партияниң идеологиясиму касатлиққа учрап, дәвир тәләп қилған базар ихтисади тосаттин кирип, турмушимизниң аҗралмас бир қисмиға айланғанда, сөз йоқ, Асимҗанға әшу көпни көргән устаз-акилириниң әтики күнни пәмләшни билидиған бай һаятий тәҗрибиси әсқатти. Униң үстигә өзи алий билимлик ихтисатчи болғанлиқтин, аддий пухраға һеч мәлум әмәс базар мунасивәтлириниң немә екәнлигидин, униң қир-сирлиридин азду-тола хәвәрдар еди. Әнди илгәркидәк “бир адәм ишләп, униң маашини он адәм бөлүшидиған” дәвирниң кәткәнлигини, һәқиқәтәнму “ишлигән чишләйдиған» заманниң кәлгәнлигини яхши һис қилатти. Шуңлашқа у 1991-жили “Zaair” җавапкәрлиги чәкләнгән йолдашлиғини қуруп, тиҗарәтчилик паапийитини башлиди. Дәсләпки жиллири “Zaair” тәркивидә пәқәт “Ихсан» дәп аталған туристик ширкәт болған болса, кейинирәк чоң қурулуш материаллири заводини, ‘Vір Lіbе” ичимлик сүйини қачилаш цехини қурди, “ASC Company” ҖЧЙни тәшкил қилди. Етирап қилишимиз керәкки, Асимҗанниң атақ-даңқиңи чиқарған “Zaair” җавапкәрлиги чәкләнгән йолдашлиғи әмәс (жуқурида ейтқинимиздәк, у ширкәтниң қол йәткүзүватқан утуқлири хелила нурғун), бәлки “Метрополь” оюн-тамашә комплекси билән “Қәшқәр” этноресторани болди. Асимҗан бу һәр икки дәргаһниң әсли мәхсәт-маһийитини бир-бири билән мәккәм бағлаштурған һалда вә башқурушниң заманивий усуллирини қоллиниш арқилиқ чоң утуқларни қолға кәлтүрмәктә. ІІІуңлашқа болса керәк, “Метрополь” оюн-тамашә комплекси саһа бойичә Алмута шәһиридики әң яхши мәһкимиләрниң қатаридин турақлиқ орун елип келиватиду. Асимҗанниң кәң хәйрихаһлиқ паалийәткә 1991-жили, техи “хәйрихаһлиқ” дегән уқум әндила сәвийәмизгә сиңишкә башлиғанда, алаһидә көңүл бөлгәнлиги диққәткә сазавәрдур. Көпчилигимизниң ядида болса керәк, қазақстанлиқ уйғурлар арисида дәсләпкиләрдин болуп туристик ширкәт тәшкил қилип, тарихий Вәтинимизни зиярәт қилишни халиғучиларға имтиязлиқ асаста кәң имканийәт вә мүмкинчиликләрни яритип бәрди — Турпандики әнъәнивий “Үзүм мәйримигә”, Қәшқәр билән Хотәнгә “йол ачқан» нәқ әйнә шу Асимҗан болди. Аридин икки жил өтүп, йәни 1993-жили тәркивидә оттуз йәттә адәм бар вә пәқәт қазақстанлиқ уйғурлар арисидин йетилип чиққан хәлиқ талантлиридин тәркип тапқан сәньәтчиләр делегацияси ШУАРда гастрольлуқ сәпәрдә болуп, онлиған шәһәр вә йезиларда концерт көрсәтти. Бу гастрольни уюштурған вә униңға толуғи билән һамийлиқ қилған нәқ биз гәп қиливатқан Асимҗан Абубәкир оғли болғанлиғини техи унтумидуқ. Һә, сәньәтхумар хәлқимиз униң һәммигә бир өмүр унтулмас дәмләрни һәдийә қилған мону соғисиниму әстин чиқиришқа қадир әмәс дәп ойлаймиз. Мақалимизниң бешида тәрипләп өткән атақлиқ сәнъәткарлардин ибарәт Үрүмчи нахша-уссул өмиги артистлириниң Яркәнт, Чонҗа, Алмута, Бишкек вә Ташкәнт бойичә гастрольлирини уюштуруп, көпчиликниң иззәт-икрамиға бөләнгән мошу Асимҗан екәнлигини йәнә бир қетим әсләп өтүшкә тоғра келиватиду. Чүнки, шу кәмдики өлчәм турғусидин елип қарисақ, мундақ кәң көләмдики хәйрихаһлиққа җүръәт қилиш һәқиқий милләтпәрвәр инсанларғила хас хисләт еди. Хәйрихаһлиқ паалийитини әйнә шундақ әстә қапарлиқ вақиәдин башлиған Асимҗан Абубәкир оғлиға қарита “Жүргән йери бәрикәт вә яхшилиқ”, дәп ейтиватқанларниң пикирлиригә қошулмай мүмкин әмәс. Әгәр униң әшу өткән әсирниң 90-жиллириниң бешида башланған хәйрихаһлиқ вә һамийлиқ иш-һәрикәтлирини бир-бирләп санап чиқидиған болсақ, у тизим гезитимизниң бир әмәс, бирнәччә сәһиписини егилигән болар еди. Шуңлашқа пәқәт әң муһимлирини (әслидиғу пак нийәт билән әмәлгә ашурулған ишниң чоң-кичиги болмайду) әсләп өтәйли. Бирақ бу йәрдә униң хелә жиллардин буян елимиз Президенти Нурсултан Назарбаевниң тәшәббуси билән ишләнгән дөләт программилириниң (“Ичимлик су”, “Билим вә мәдәнийәт”, “Армия вә хәлиқ бирпүтүн» вә башқилар) орунлинишиға өзиниң мунасип һәссисини қошуп келиватқанлиғини қошумчә қилғумиз келиду: шәхсий мәблиғи һесавиға Яркәнт шәһиридики Җамбул намидики оттура мәктәпниң һойлисиға мошу улуқ ақынниң бюстини орнатти; Яркәнт шәһиридики мусулманлар қәбирстанлиғини җәми төрт километр төмүр қаша билән қоршалди; А.Қастеевниң 100 жиллиқ тәвәллудини нишанлашқа қатнашқан баш һамийларниң бири болди; Яркәнт шәһиридә қәд көтәргән “Достлуқ өйигә” маддий ярдәм бәргәнләрниң қатарида болди; Чонҗидики Илия Бәхтия намидики уйғур оттура мәктивигә миллий саз-әсваплирини вә аваз күчәйтиш аппаратурилирини елип бәрди; Әмгәкчиқазақ наһийәсидики Баяндай оттура мәктивиниң йеңидин селинған синип бөлүмлирини қурулуш материаллири билән тәминлиди; мошу наһийәдики Ават оттура мәктивиниң һойлисиға Өмәр Муһәммәдийниң бюстини орнатти; Челәк йезисидики Кенжебаев намидики мәктәпкә парта сетивелишқа йетәрлик миқдарда мәбләғ аҗратти; бирнәччә жил уда Җәнубий һәрбий округтики чегаричилар отрядиниң әлачилирини (уларниң арисида чегара отрядиниң ветеранлириму бар) Астана шәһиригә болған зияритиниң чиқимини шәхсән өз һөддисигә алди; Җәнубий Қазақстан вилайитидики үч наһийәдә тәбиий апәт йүз берип, онлиған йеза-авуллар су астида қалғаңда, йеңи қурулуш объектлирини бир миллион тәңгилик қурулуш материаллири билән тәминлиди вә һаказилар. Асимҗанниң исим-шәрипи җәмийәтлик ишларниң активисти сүпитидиму алаһидә һөрмәт билән тилға елиниду. У тоққуз жил җумһурийәтлик Уйғур этномәдәнийәт мәркизи башқармисиниң әзаси вә рәисниң орунбасари, мошу мәдәнийәт мәркизиниң Алмута шәһәрлик шөбисиниң рәиси, Қазақстан хәлқи Ассамблеясиниң әзаси, Алмута шәһәрлик туристик ширкәтләр Ассоциациясиниң әзаси, җәмийәтлик асаста қурулған “Уйғур авази” гезитиниң достлири” клубиниң президенти болди. Ахирқиси уттур бизгә, “Уйғур авази” гезити редакциясигә, мунасивәтлик вәзипә. Асимҗан Абубәкир оғли униң һөддисидинму шәрәплик чиққиниға биз гува. Мошуниң өзила, һәқиқәтәнму, униң миллий мәдәнийитимизниң, җүмлидин маарипимизниң, мәтбуатимизниң тәрәққиятиға бепәрва әмәс екәнлигидин далаләт берип турса керәк. Бүгүнки күндә Асимҗан Абубәкри оғли “Нур Отан” партияси Алмута шәһәрлик шөбиси Сәясий кеңәш бюросиниң әзаси сүпитидә актив паалийәт елип бериватиду. Униң 2008-жили “Құрмет” ордени билән, Қазақстан Җумһурийити Мустәқиллигиниң 20 вә 25 жиллиғи вә Қазақстан хәлқи Ассамблеясиниң 20 жиллиғи тәвәллудлуқ медальлири билән тәғдирләнгәнлиги һәм Қазақстан Җумһурийитиниң хизмәт көрсәткән меценат атилиши әмгигиниң турақлиқ жуқури баһалинип келиватқанлиғиниң ярқин испати болса керәк дәп ойлаймиз. Үч пәрзәндини заман тәливигә яриша тәрбийиләп, һазирчә икки нәврә қучқан Асимҗан Злавдинов бу күнләрдә өзиниң 60 яшлиқ тәвәллудини қарши алмақта. Уни бу сәнәси билән тәбрикләватқанлар хелила нурғун. Уларниң тиләклиригә бизму қошулимиз.

132 рет

көрсетілді

0

пікір
Алдыңғы мақала Хизмити барниң һөрмити бар
Келесі мақала Қәлбидә хәлқиниң муңи

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

Уйғур авази

18 Қараша, 2020

Жүктеу (PDF)

Редактор блогы

Ершат Моллахун оғли ӘСМӘТОВ

Редактор блогы