• Замандаш
  • 01 Ақпан, 2013

ҺИММӘТ ҚИЛҒАННИҢ ҚӘДРИ БАР

Сиртқи һәм ички җәһәттин мәдәнийәтлик, роһий җәһәттин қалақлиқтин нери, муамилидә мунайим вә кәмтар адәмләр билән учришип, сөһбәтлишишниң өзи җанға раһәт беғишлап, ойлириңға ой қошиду. Әксичә, гәптә бар, әмәлдә йоқ, атилар сөзи билән ейтқанда: «Ети улуқ, супириси қуруқларға» Худа йолатмисун! Мошуниңдин бираз вақит илгири жутта аброй-атиғи бар, исми яхши мәлум Сабит ака Ғәниевниң өйидә Садиқҗан ака Юнусов билән дәқәмдә олтирип, һәмсөһ­бәт­тә болуп қалдим. Немисини йошурай, бири келип, бири кетидиған қамча сепидәк мону қисқа өмүрниң тәшналиғиға қанмай, үмүтвар­лиқ билән яшаватқан җанларниң аримизда бар екәнлигигә көз йәткүзүп, сүйсиндим. Садиқҗан акини көптин бери тонаттим. Бирақ қоюқ арилишип жүрмигәчкә, униң үстигә, кейинки он нәччә жилдин бери Алмутида — «Достлуқ» мәһәллисидә истиқамәт қиливатқачқа, бу тонушлуқ көрүшкәндә салам-саат биләнла чәклинип қеливеди. Әшу күнки учришиштин кейин униң тоғрилиқ хелә мәлуматқа егә болдум. Бесип өткән өмүр даванлири билән көңлигә пүккән изгү арзу-арманлири вә уларни рояпқа чиқириш мәхситидә сиңдүргән әмгәк әҗридин хәвәр тепип, қанаәт һасил қилдим. Садиқҗан Юнусов әслидә тарихий Вәтинимизниң Или вилайитидики Сүйдүң наһийәсигә тәвә Лосигуң йезисида туғулупту. Йезидики башланғуч, андин Сүйдүң шәһиридики толуқсиз оттура мәктәпләрни тамамлиғандин кейин, Ғулҗидики Ә.Қасимий намидики билим юртида тәһсил көрүпту. Аилидики аңлиқ тәрбийиниң тәсири һәм дәвирниң тәқәзаси түпәйли, шу вақитниң өлчими билән һесаплиғанда, хелила мәлуматлиқ болуп йетилгән униң әмгәк паалийити Сүйдүң наһийәлик бажхана идарисидә бухгалтер болуп ишләштин башланған екән. У йәрдә 1955-жилдин 1961-жилғичә хизмәт қипту. 1962-жили башқа вәтәндашлар қатарида Қазақстандин макан тепип, Яркәнт тәвәсидики «Октябрьниң 40 жиллиғи» колхозиға орунлашқан екән. Егиликтики яғашчилиқ цехида бәш-алтә жил ишчи болуп әмгәк қилиш җәриянида өзиниң тиришчанлиғи, ишқа пишшиқ вә сәрәмҗанлиғи арқилиқ цех коллективиниңла әмәс, егилик рәһбәрлириниңму көзигә чүшиду. Шуңлашқа чоң һәм көп саһалиқ, иҗтимаий-ихтисадий тәрәқ­қияти турғусидин сабиқ Кеңәш Иттипақи даирисидә нами чиққан мәзкүр колхозниң рәиси Н.Головацкий уни өз һозуриға чақирип, чарвичилиқ бойичә бухгалтер болуп ишләшни тәклип қилиду. Дәсләп бу тәклип 30 яштин әндила алқиған Садиқҗанни мәңдитип қойиду. Сәвәви, нәччә он миңлиған қой-өшкә билән қара мал вә илқа өстүрүлүватқан саһаниң иши асан гәп әмәс. Кадр таллашни билидиған рәис: «Бала, сән қорқма. «Көз қорққақ, қол батур», дәйдиғу уйғурлар. Техи яшсән, униң үстигә бухгалтерлиқтин азду-тола болсиму хәвириң бар екән, ишни атқуруп кетишиңгә ишинимән» дәп, арисалдилиқта қалған жигиткә ақ йол тилигән екән. Шу-шу болдидә, С.Юнусов 1968-жилдин та 1998-жилғичә, йәни һөрмәтлик дәм елишқа чиққичә бу ишта әстаидил ишлиди. Бу вақит мабайнида Талдиқорған йеза егилиги техникумини иштин қол үзмәй тамамлап, чоң бухгалтер дәриҗисигичә көтирилди. Адәттә, һесап-чот ишлирида пат-патла йүз берип туридиған артуқ яки кам йезиштәк сәлбий әһвалларға йол қоймиғанлиғи вә шуниң нәтиҗисидә үстидин әризә-шикайәт, наразилиқларниң тамамән болмиғанлиғи униң пак виждан билән қилған адил хизмитини ипадиләйду. Көплигән Пәхрий ярлиқлар, тәшәккүрнамилар вә башқиму соғилар билән тәғдирләнгәнлиги мошу пикирни дәлилләйду. Садиқҗан ака балилиқ чағлиридин тартипла миллий сәнъитимизгә зор иштияқ бағлап, бу саһадики иҗадий издинишини та бүгүнки күнгичә тохтатмастин келиватиду. Вуҗудиға сиңгән тәләпчанлиғи түпәйлидин оқуғучилиқ дәвирлиридә нахша-саз, рәсим өмәклиригә паал қатнашти. Өз пәйтидә Абла думбақ, Сулайман чаң, Рози тәмбир қатарлиқ әннәғмиләрдин тәлим алған устазлири Савут Әхмәди, Тохти Йүсүп, Мәмәтқулдин чалғу әсваплирини челиш билән нахша-сазларни иҗра қилишниң йоллирини өзләштүрди. Сәнъәткә болған иштияқ роһий тәшналиқни ойғитип, бара-бара һаятий зөрүрийәткә айлинип қалди. Һазир униң исми сәнъәт мухлислириға маһир скрипкичи һәм бәстикар сүпитидә мәлум. Өткән әсирниң 60-жиллири тәшкилләнгән «Өсәк садаси» нахша-уссул ансамблиниң паалийәт елип барғанлиғи чоң әвлат вәкиллириниң ядида болса керәк. Әйнә шу иҗадий коллективниң барлиққа келишигә хәлиқ қизиқчиси, һели мәрһум Иврайим Әзизов билән Садиқҗан Юнусов беваситә тәшәббускар болған еди. Садиқҗан ака ансамбльда музыка рәһбири болуш билән биллә онлиған нахшиларни иҗат қилип, репертуариниң бейишиға чоң һәссә қошти. «Вәтән муһәббити», «Мәй­ли­му», «Өсәк садаси», «Таң атқичә», «Мениң өлкәм», «Тағ сулири», «Бағвән нахшиси» вә башқилири әйнә шулар җүмлисидиндур. Мәсләкдаш ағиниси Сабит Ғәниев билән һәмкарлиқта Яркәнт шәһириниң 120 жиллиғиға беғишлап һөҗҗәтлик фильм чүширип, уни 2002-жили тамашибинлар диққитигә һавалә қилди. Шундақла 2004-жили йоруқ көргән «Қутлуқ дияр — гөзәл Яркәнт» намлиқ китапму униң қәлимигә мәнсүптур. 1985-жили С.Юнусов тарихий Вәтинимизни көрүп чиқиш имканийитигә егә болиду. Бу пурсәтни ғенимәт билип, башқа дунияхор қериндашлиримизға охшаш мишкап-мишкап  товар әмәс, икки йүз данидин ошуқ китап елип чиқиду. Уларни өйни зенәтләш үчүн тәкчиләргә тизип қоймай, соғулмас роһий озуқ мәнбәси сүпитидә пайдилиниду. Башқиларниңму бу тәпәккүр дурданилиридин бәһирлиниши үчүн айримлирини кирилл йезиғиға көчирип, нәширгә тәйярлайду. Мәсилән, «Қуръан Кәрим», «Қутадғу билик», «Уйғурниң орни нәдә?», «Пайдилиқ несиһәтләр» қатарлиқ китаплар һамийларниң һесавиға йоруқ көрүп, оқурмәнләргә һавалә қилинған. Һазирқи пәйттә оттузға йеқин һәрхил мәзмундики әсәрләр әшундақ сахавәтлик җанларни күтүп турупту. Буниң қанчилик  мәшәқәтлик иш екәнлигини тәсәввур қилишниң өзи қийин. Амма Садиқҗан ака униң һөддисидин чиқиватиду. Әйнә шундақ миннәтсиз һиммәт әҗри үчүн униң әл арисидиму қәдри бөләк. Һөрмити үстүн. Пүткүл аңлиқ һаятини миллий мәдәнийитимиз үчүн көйүнүш билән өткүзүп, мошу мәхсәттә миннәтсиз хизмәт қилип келиватқан Садиқҗан акиға жил беши болған мошу хуш күнләрдә әң яхши тиләк-истәкләрни изһар қилимән.

Нурәхмәт ӘХМӘТОВ.

Яркәнт шәһири. СҮРӘТТӘ: Садиқҗан Юнусов (солдин оңға) әрәпстанлиқ алим Муһәммәт Йүсүп вә «Мир» нәшрият өйиниң мудири Әлишер Хәлилов билән.  

187 рет

көрсетілді

0

пікір
Алдыңғы мақала ИРАДИСИ ТӘҒДИРИНИ ТИЗГИНЛӘП
Келесі мақала ЯХШИЛИҚ ЙӘРДӘ ҚАЛМАЙДУ

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

Уйғур авази

16 Қыркүйек, 2020

Жүктеу (PDF)

Редактор блогы

Ершат Моллахун оғли ӘСМӘТОВ

Редактор блогы