Qälbimiz tšridä mäŋgü saqlanğusi

0
515 ret oqıldı

1956-jili akimiz Abdurusul Abdurahman oğli Yarkänt täväsiniŋ Avat yezisidiki muällimä Һäҗär Ziyavdun qizi Һämraeva bilän tonuşup, ailä qurdi. Bu mäzgillärdä ata-animiz  yaşinip qalğan, uniŋ üstigä dadimiz ağrivatatti. Başqiçä eytqanda, turmuş ähvalimiz mahtiğidäk däriҗidä ämäs edi. Amma bu hildiki şarait yäŋgimizniŋ rohsizlandurğini yoq. Äksiçä u yaq šziniŋ huşhoyluği, oçuq çiray, qisqisi, aliy insaniy päzilätliri bilän ailimizgä çapsan siŋişip kätti. Şu tüpäyli bizniŋla ämäs, nadäkliklärniŋ, hätta šyimizgä davamliq kelip-ketip turidiğan mehmanlarniŋmu mädhiyiläşlirigä sazavär boldi. Kelinniŋ ayiği yarişip, ailimizdiki inaqliq, bärikät yeŋiçä tüs aldi. Һäҗär hädimiz barliğimizğa täkşi kšyünüp, qanitini käŋ yaydi. Akimiz ikkisiniŋ ğämhorluği tüpäyli biz oqup, šylük-oçaqliq bolduq. Һädimizniŋ bolupmu ata-animizğa tškkän mehir-eqidisi bebaha. U yaq asasän animiz bilän şu qädär içäkişip kättiki, ularni heçkim qeyinana vä kelin demätti, šmriniŋ ahiriğiçä bir-birini sämimiy hšrmätläp, ana-balidäk inaq štti. Bu häqqidä šz vaqtida nadäklik büyük qäläm sahibi Savutҗan Mämätqulov «Ägär šydä ana bolsa…» särlävhilik maqalisida tävrinip, mundaq yazğan edi: «Bu ailä maŋa bala çeğidin yahşi tonuş. U yezidiki inavätlik aililärniŋ biri. Tšmürçi Abdurahman çoŋ dadamniŋ pütün šmri bazğan soquş — mäşäqätlik ämgäk bilän štti. Jutqa siŋärgän äҗri az ämäs. Nadäk uni heçqaçan untumaydu. Toqquz pärzänt sšygän. Tudihan çoŋnam bolsa, äzäldin suçi, omiçi bolup štti. Eğir jillarda ämçäktiki balisini dümbisigä teŋivelip, bir tal dan üçün yärgiçä egilip, ämgäk qilğan anilarniŋ biri.

Älvättä, hayat  qanuni bu ailinimu šzgärtmidi, qizliri talaliq boldi, oğulliri kelin elip käldi. Şu kelinlärniŋ äŋ çoŋi, muällimä Һäҗär hädäm ailidiki sahavätni tehimu ulğaytti. Meniŋ härqaçan yeziğa barğanda, birinçi bolup işik çekidiğan šyüm moşu. Bosuğa atlapla män bu šydä uyup qalğan inaqliq bilän mehrivanliq hidiğa ğäriq bolimän. Tudihan çoŋnam bilän Һäҗär hädäm, huddi märhum anamniŋ ornida säkparä bolup, hämmä närsisini aldimğa äkelip qoyidu. Andin җoziğa oltarğan peti gepimiz başlinip ketätti. U gäplär — jut häqqidä, u gäplär — aniğa bolğan izzät-ehtiram bilän kelingä bolğan hšrmät. U gäplär — tüpsiz seğiniş bilän eçilğan issiq quçaqlar. U gäplär — qädir-qimmät bilän mehrivanliq. Qisqisi, u gäplär çin insanliq vä yahşiliq!..» («Kommunizm tuği» geziti 15-noyabr' 1984-jili.)

Bu yärdä maqalidin säl uzuniraq üzündä kältürüşüm, šz ailimiz toğriliq gäp qilişni nalayiq kšrdüm. Ändi Savutҗan kšrüngän närsä toğriliq qäläm tävritidiğan ädip ämäs, u här närsini kšrüp, bilip, toğra kšrsä җoşqun ilhamda  yazatti.

Һä, Һäҗär Ziyavdun qizi Һämraeva 1957-jili Yarkänt pedagogikiliq uçiliöesini muvappäqiyätlik tamamliğandin keyin Nadäk ottura mäktividä çaräk äsirdin oşuq ustazliq qilip, yaş ävlatqa zaman tälivigä layiq bilim vä tärbiyä bärdi. Mäktäpniŋla ämäs, kolhoz hayatidiki җämiyätlik işlarğimu paal arilaşti, ahaliniŋ hšrmät-işänçisigä egä bolup, yeza keŋişigä deputat bolup saylandi. Märipät sahasidiki ünümlük ämgigi üçün «Qazaqstan maarip älaçisi» degän şäräplik namğa muyässär boldi.

Һazir jutqa barsam, sahavätlik insanlar — animiz bilän hädimizniŋ yoqluği alahidä bilinidu, šksügändäk bolimän. Ular yatnimu šz qilidiğan nuraniy anilardin edi. Ägär hayat bolğinida, moşu künlärdä animiz — 105, hädimiz 75 yaşqa tolatti. Amal qançä… Biraq ularniŋ yarqin qiyapiti bizniŋ qälbimizdä ta äbät saqlanğusi.

Abdukerim TUDİYaROV.

�[f�X��ields]>

 

Muradil Mämätov 1978-jili Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ Malivay yezisida tuğulğan. Tšrt yeşidin saz-näğmä mäptunkari boluşqa başliğan. Buni kšrgän  ata-anisi  oğliğa klaviş vä  akkordeon elip beridu. Muradil 16 yeşidin başlap nahşa üçün mätin vä muzıka yezişqa bäl bağlaydu.

M.Mämätov 1998-jili atisiniŋ mäslihitigä tayinip, Almutidiki  Qazaq dšlät memarçiliq-quruluş akademiyasigä oquşqa çüşidu. U student çağlirida bilim därgahiniŋ bädiiy häväskarlar kollektiviniŋ  tärkividä härhil äsvaplarda oynap, nahşilar eytidu. Һätta akademiyadä štküzülgän iҗraçilar konkursliriniŋ biridä baş mukapat elişqa muyässär bolidu.

Bügünki kündä kompozitor-aranjirovöik, nahşa mätinini  yazğuçi Muradil Mämätovniŋ uyğur, qazaq vä rus tillirida yezilğan 30ğa yeqin nahşisi bar. Yaş talant egisi Dilbär Burhanova, Daniyar Mähpirov,  Jeŋishan, Nensi Adejor qatarliq talantliq iҗraçilar  häm «Läyli» topi bilän  iҗadiy  hämkarliqta  paaliyät  elip barmaqta.

www.parvaz.rz

Bälüşüş

Javap qalduruŋ