İlmiy ekspeditsiya ayaqlaşti

0
612 ret oqıldı

Mälumki, 2013-jili Nazarbaev Universiteti yenida Qazaq Milliy geografiyalik җämiyiti täşkil qilinğan edi. Bu elimizniŋ ilmiy vä mädäniy hayatida çoŋ vaqiä bolğanliği eniq.Biyil Qazaq Milliy geografiyalik җämiyitiniŋ vä L.Gumilev namidiki Evraziya milliy universitetiniŋ täşäbbusi häm mäzkür aliy oquş orniniŋ rektori E.Sıdıqovniŋ qollap-quvätlişi bilän bir top qazaqstanliq alimlar Qäşqärdä ilmiy ekspeditsiyadä bolup qaytti. Bu ilmiy ekspeditsiya «Ç.Välihanovniŋ karvan yoli bilän» däp atilip, uluq säyahätçi alim Çoqan Välihanovniŋ tuğulğininiŋ 180 jilliği häm uniŋ Qäşqärgä bolğan säpiriniŋ 155 jilliğiğa beğişlandi. Ekspeditsiyagä geografiya pänliriniŋ doktori, professor Ordenbek Mazbaev rähbärlik qilsa, täҗribilik pedagog vä štkür qäläm sahibi İsmayilҗan İminov mäzkür ekspeditsiyaniŋ ilmiy rähbiri boldi.

Ekspeditsiya qatnaşquçiliri däsläp Turpan şähiridä boldi. Alimlar Turpan şähiri vä uniŋ ätrapidiki qedimiy budda yadikarliqlirini, karizlarni, üzümzarliqlarni ziyarät qildi. Şuniŋdin keyin ekspeditsiya Korla şähiridä, Täklimakan çšliniŋ şimaliy qismiğa orunlaşqan Lopnur kšli ätrapida boldi. Täkitläş lazimki, Çoqan Välihanov bu җaylarda säpärdä bolmiğan. Amma Qäşqärdä jürgän päytliridä moşu җaylardin kälgän sodigärlär bilän hämsšhbättä bolup, uniŋ tarihiğa, bu yärdä yaşavatqan ahaliniŋ hayatiğa qiziqqan, şu yärlärni ziyarät qilişni arman qilğanliği eniq. Ç.Välihanov bu häqqidä šziniŋ ilmiy maqalilirida birnäççä qetim täkitläp štkän.

Ekspeditsiya šziniŋ asasiy tätqiqat işlirini uluq alim Ç.Välihanov säpärdä bolğan Qäşqärdä ämälgä aşurdi. Alimlar Ç.Välihanov täsvirläp štkän qedimiy Qäşqär bilän yeŋi zamaniviy şähärni selişturuş imkaniyitigä egä boldi. Ular Qäşqärdä uluq alim Yüsüp Has Һaҗip mäqbärisini, Һeytgah meçitini, bazarlarni, kona şähär harabiliqlirini ziyarät qildi. Milliy qolhünärvänçilik sän°itini saqlap, davamlaşturup kelivatqan ustilar bilän uçraşti. Şundaqla Atuş şähiridiki Sultan Sutuq Buğrahanniŋ, Opaldiki uluq alim Mahmut Qäşqäriyniŋ mäqbärilirinimu ziyarät qildi.

Qäşqärdin ekspeditsiya Toruğart davani arqiliq Qirğizstanğa štti. Qirğizstanda alimlar, Ç.Välihanov šz ämgäkliridä täpsiliy tohtalğan, moşu kämgiçä saqlinip qalğan Taş-Rabat karvan sariyida häm Çadırkšldä boldi.

Täkitläş lazimki, bu lahiyini ämälgä aşurğan tätqiqatçilarniŋ asasiy mähsiti — tarih, geografiya, etnografiya, til boyiçä materiallarni toplaş. Şundaqla Uluq İpäk yoliniŋ turistliq ihtidarinimu tätqiq qiliş. Utuqluq ayaqlaşqan ekspeditsiyaniŋ nätiҗisi boyiçä alimlar säyahät toğriliq al'bomni näşir qilmaqçi vä ilmiy maqalilarni täyyarlimaqçi. Säpär davamida çüşirilgän videomateriallar asasida hšҗҗätlik fil'mmu işlinidu.

Yoldaş MOLOTOV. 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ