Teatrimizniŋ «akisi» edi

0
808 ret oqıldı

…Kütülmigän yärdin Almutidin yänä bir şum hävär käldi. Aŋliq hayatini sän°ätkä beğişliğan qädirdan akilirimniŋ biri — Azat Burhanov alämdin štüptu… Teatrimiz äŋ äziz, äҗayip kämtar, esil akisidin ayriliptu. Käspiy sän°itimizniŋ hulini salğan Ä.Şämiev, M.Baqiev vä başqimu peşqädämlirimizni teatrimizniŋ «atisi» desäk, şu atilirimizniŋ işini davamlaşturup, ularniŋ sän°ättiki varisi bolğan Azat Burhanov häqiqiy mänasida teatrimizniŋ «akisi» edi. Sävävi, käspiy bilimgä egä, notiniŋ «quliğida oynaydiğan» Azat aka bar bilimini häm talantini, yerim äsirdin oşuq šmrini teatrimizniŋ güllinişi üçün särip qildi. Peşqädäm sän°ätkardin ayrilğinimiz, teatr üçünla ämäs, hälqimiz üçünmu orni tolmas eğir җudaliq boldi, älvättä.

Muhim işlar sävävidin, šzäm bäk hšrmätläydiğan Azat akimizniŋ namiziğa kelälmisämmu, jiraq Astanada jürigim muŋğa bšlinip, šlümgä qiymas sän°ätkar akam bilän hiyalän hoşlaştim, billä işligän künlärni seğiniş içrä äslidim. Kšz aldimğa siliq-sipayä, juquri mädäniyätlik, härqandaq adäm bilän til tepişip işläp ketidiğan Azat Burhanovniŋ dayim külümsiräp turidiğan çirayi käldi…

Oylisam, bir hilda štmäydiğan insan hayati qaş-kirpikniŋ arisi bilän šlçinidiğan bir däqiqigila täŋ ekän. Lekin bäzi adämlär şu «däqiqini» šz hälqi üçün hizmät qilişqa beğişlap, başqilarğa ülgä-ibrät bolğidäk yaşap, hälqiniŋ izzät-ehtiramiğa bšlinip, šmrini mäŋgülükkä ulaşturuvetidekän. Azat aka däl şundaq insan edi. Sän°ätni «äҗrimdin bärpa bolğan taҗu-tähtim» däp bilgän u bu duniyada šz namiğa, šz şänigä, šz ğururiğa häykäl qoyup kätti. «Nava» ansambliniŋ addiy sazändisi, teatrimiz yenida täşkil qilinğan simfoniyalik orkestrda kontsertmeyster, dirijer, baş dirijer, «Nava» ansambliniŋ bädiiy rähbiri, teatrimizniŋ muzıka rähbiri, «Nava» ansambliniŋ muqam boyiçä rähbiri… 50 jildin oşuq sän°ätniŋ mäşäqätlik yolida juqurida eytilğan birqatar hizmätlärni atquruş, şundaqla җämiyätlik işlarniŋ mahir täşkilatçisi boluş, Azat akidäk šz käspigä sadiq, sän°ätkä aşiq, härqandaq işni җavapkärlik bilän orunlaydiğan, «Säkkiz qirliq, bir sirliq» adämlärniŋ qolidin kälsä keräk.

Uzun jillar mabaynida märhum bilän käsipdaş bolup, uniŋ birär qetim šz işiğa җavapkärsizlik bilän qariğinini yaki tapşurulğan härqandaq iştin baş tartqinini bayqimiğan edim. Muzıkiliq spektakl'larğa «tirik» simfoniyalik orkestrniŋ җor boluşida, sazändilärniŋ orkestrdiki evropiliq saz äsvaplarda iҗra qilinidiğan partiyalärni maharät bilän orunlişida, muzıka durdanisi bolğan «On ikki muqamni» yaşlarğa ügitip, keläçäk ävlatlarğa yätküzüştä, «Nava» ansambliniŋ härtäräplimä güllinip, duniya sähnisidä tonuluşida, häliq nahşilirini rätläp kitap näşir qilişta, häliq talantlirini qollap-quvätläştä Azat akiniŋ qoşqan hässisi zor. Bu qisqa yadnamidä män ularniŋ härbirigä tohtalmisammu, šzäm täşäbbuskar bolğan häliq talantlirini qollap-quvätläş yolida Azat Burhanovniŋ qançilik tär tškkänligini alahidä täkitligüm kelidu.

Ötkän äsirniŋ 80-jilliri, män Uyğur teatriniŋ mudiri bolup işlävatqan päytlärdä, Azat Burhanovtin Almutidin jiraqtiki, uyğurlar ziç orunlaşqan nahiyä, mälilärdiki, häliq talantliriğa yardäm kšrsitişini štündüm. U bu işniŋ qançilik mäşäqätlik ekänligini, aylap šy kšrmäydiğanliğini çüşinip tursimu, meniŋ bu iltimasimni rät qilmay, birdin kelişti vä teatrimizniŋ mähsus yollanmisi bilän däsläp Uyğur nahiyäsigä bardi. Adämlär bilän oŋayla til tepişip ketäläydiğan talantliq sän°ätkar nahiyä vä kolhoz rähbärliriniŋ, millätpärvär insanlarniŋ yeqindin yardäm kšrsitişi nätiҗisidä yezilarni arilap, häliq talantliridin «Arzu» ansamblini täşkil qildi. Keyiniräk yänä teatr rähbärliginiŋ iltimasiğa benaän Yarkänt täväsiniŋ Pänҗim yezisiğa atlinip, «Şatliq» ansambliniŋ rivaҗlinişiğa munasip tšhpisini qoşti. Mehnätkäş, ügitiştin zerikmäydiğan Azat aka aylap-aylap iҗadiy komandirovkilarda jürüp mäzkür ansambl'larniŋ härtäräplimä şäkillinişigä, repertuariniŋ beyişiğa, nahiyä dairisidila ämäs, häliqara mäydanda tonuluşiğa küç saldi. Juqurida nami atalğan ikki ansambl'niŋ addiy sän'ät häväskarlar šmigidin «häliq ansambli» däriҗisigä kštirilişidä vä Pol'şida štkän häliqara konkurslarda laureat atalğanliğida bevasitä Azat Burhanovniŋ äҗri zor däp çüşinimän.  Azat akiniŋ qollap-quvätlişi vä akiliq ğämhorluği tüpäyli sän°ättiki yolini şu ansambl'larda başliğan birqatar şagirtliri keyiniräk teatrimiz sähnisidä kšrünüp, sän°itimiz täräqqiyatiğa hässä qoşup kälmäktä. Şundaqla u bädiiy rähbär süpitidä Almutida bilim elivatqan uyğur studentliriniŋ «Güldästä», Gornıy Gigant mähällisidiki «Taŋ nuri», Çoŋ Çiğandiki «Pärvaz», Çeläktiki «Bahar», Çarindiki «Çarin sadasi» ohşaş ansambl'larniŋ iҗadiy yüksilişidä, repertuariniŋ beyişida uniŋ ämgigi zor. Äynä şundaq qälbi sän°ät işqida kšygänlär häqiqiy sän°ätni yaritidu.

Ägär insanniŋ qälbi gšzäl bolsa, uniŋ qaldurğan mirasimu gšzäl bolidu. Hälqimiz Azat Burhanovni äynä şundaq gšzäl nahşiliri, şiҗaätlikäҗri bilän hatiriläydu. U käspiy sän°itimiz sähipilirini bezäp turidiğan kšpligän izgü işliri ämälgä aşurup, bizgä yahşiliqtin däris berip kätti. Äŋ muhimi, җay-җaylarda šzi ohşaş sän°ät işqida kšyidiğan şagirtlarni täyyarlap kätti.

Män Azat akini äsläp, uniŋ toğriliq yahşi sšzlirimni eytişni insaniy borçum däp çüşinimän. Aldamçi duniyani tärk ätkän Azat akini äsläp yazğan bu hatirämni sän°ätni sšygän hälqimgä, sän°ätkarniŋ ailisigä, uniŋ sän°ättiki izini teatrimizniŋ sähnisidä davamlaşturuvatqan qizi Dilbär Burhanovağa, uruq-tuqqan, yeqinliriğa bildürgän täziyä däp qobul qilğaysilär. Ölüm Azat akiniŋ šmür tarlirini üzsimu, u yaŋratqan muqamlar-ahaŋlar tarliri üzülmäydu. Çünki uniŋ bäҗirgän işlirini, yazğan nahşilirini äsläydiğan, uniŋ rohini qädirläydiğan käsipdaşliri, yeqinliri, şagirtliri, äŋ ävzili, sän°itimiz muhlisliri bar. Demäk, u mäŋgü tirik.

Murat ÄHMÄDİEV,

Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ