Mšmünҗan ABLEKİM: «Didar ğenimät dämliri kšp bolsun»

0
1 085 ret oqıldı

ŞUARliq estrada yultuzi Mšmünҗan Ablekimniŋ Qazaqstanğa kelişini yüzligän muhlisliri taqätsizlik bilän kütkän edi. Vaqit-qäräli yetip, qazaqstanliq nahşiçi Qädirdin Avutovniŋ täklivigä benaän Mšmünҗan Panfilov, Uyğur, Ämgäkçiqazaq nahiyäliridä vä Almuta şähiridä gastrol'da bolup, äynä şu muhlisliri bilän didarlişiş imkaniyitigä egä boldi. Җänubiy paytähttiki «Almuta» kontsert zalida štkän kontserttin keyin biz, pursättin paydilinip, talantliq nahşiçini sšhbätkä җälip qilduq.

— Mšmünҗan, Qazaqstan diyariğa täşrip qilğan qädimiŋiz qutluq bolsun. Sšhbitimizni başlaştin ilgiri šziŋizni gezithanlirimizğa tonuşturup štsiŋiz.

— Män 1976-jili Qäşqärniŋ Maraltšpä nahiyäsigä qaraşliq Şaqur yezisida tuğulğan. Dadam Ablekim Abdurehim yeza hakimiyitiniŋ kativi hizmitini atqurğan. Anam Büviayşäm mäşhur Dolan näğmiçiliriniŋ biri — Abla näğmiçi (äsli ismi Abdulla) däp daŋqi çiqqan häliq sän°ätkariniŋ qizi. Dadammu sän°ätni sšyätti, šzi häm skripka çalatti, kitap oquşqa bolğan iştiyaqimu alahidä edi. Öyimizdä här hil sahalar boyiçä ädäbiyatlarniŋ nurğun boluşi şuniŋdin bolsa keräk. Biz, ailidiki bäş bala, kiçigimizdinla bilim elip, duniya qarişimizni käŋäytiş üçün yaritilğan muhitta çoŋ bolduq. Başlanğuç, toluq ottura mäktäplärni utuqluq tamamlişimizğimu şu šydiki şarait türtkä boldi. Ata-bovilirimiz sän°äthumar adämlär bolğini bilän bizniŋ sän°ätni käsip qilip tallavelişimizni halap kätmätti. Şuŋlaşqa män 1994-jili šzäm arzu qilğan Şinҗaŋ universitetiniŋ tarih-arheologiya fakul'tetiğa oquşqa kirip, uni 1999-jili muvappäqiyätlik tamamlidim.

— Şundaq bolsimu, sän°ättin üz šrälmigänligiŋiz kšpçilikkä ayan. Buniŋğa nemä säväp boldi?

— Akam Ablähät Ablekim, qandaq tilini tapti bilmäymän, dadamniŋ raziliği bilän sän°ät institutini tamamlap, oqutquçi bolup işlidi. Kiçik dadam, tonulğan estrada yultuzi Abdullam Abdurehimmu Şinҗaŋ sän°ät institutini tamamlap, Ablähät akamğa җor bolup çoŋ sähnilärdä nahşa eytip, häliqniŋ alqişiğa sazavär bolalidi. Äynä şulardin keyin maŋimu yol eçildi. Ablähät akamniŋ tälim-tärbiyisi arqisida sän°ätniŋ qir-sirlirini üginip, tamaşibinlarniŋ minnätdarliğiğa, yahşi inkaslarğa erişkinim, älvättä, ata-anamni bepärva qaldurmidi. Şundaq qilip, kiçigimdin arman qilğan sän°ät duniyasida män çin ihlasim bilän hizmät qilişqa kirişip kättim.

— Sän°ät alimidiki bügünki ammibapliq şundaq başlanğan demäkçisizğu…

— 1997-jili 12 nahşini šz içigä alğan «Huş kelimän» namliq däsläpki CD al'bomim yoruq kšrdi. U şu jili tarilişi җähättin birinçi orunğa çiqti. Umumän, şu jil meniŋ üçün utuqluq boldi. Sävävi, universitetta oqup jürgän päytimdä aliy mäktäplär arisida ilmiy işlar boyiçä štküzülgän kšrükkä šz layihäm bilän qatnişip, aliy däriҗilik mukapatqa eriştim. 1999-jili Ablähät akamniŋ küç çiqirişi tüpäyli «Çüşümdä sän» VCD al'bomum muhlislirim bilän üz kšrüşti. Moşu küngä qädär meniŋ 10 al'bomim yoruq kšrüptu. İnkaslarğa qariğanda, ularmu sän°ätsšyär amminiŋ kšŋlidin çiqqandäk…

— Äŋ yahşi kšridiğan diskiŋiz?

— 2006-jili yorüq kšrgän «Seğinimän» namliq disk.

— Sän°ättä kimlärni ustaz süpitidä etirap qilisiz?

— Birinçi novättä, iҗraçi-kompozitorlar — kiçik dadam Abdullam Abdurehimni, akam Ablähätni. Şundaqla qazaqstanliq sän°ätkarlardin kiçigimdin sšyüp tiŋşaydiğan nahşiçi Abdrim Ähmädiyniŋ vä «Yaşliq», «Därvişlär» topliriniŋ iҗadiyitimu meniŋ üçün sän°ät yolida alahidä ülgä boldi.

— Kontsert davamida Malayziyagä barğanliğiŋiz häqqidä gäp qozğidiŋiz. Bu älgä qandaqlarçä berip qaldiŋiz?

— Sän°ättä qol yätküzgän azdu-tola utuğum meniŋda qanaät hasil qilmidi. Çät älgä berip, šz bilimimni aşuruş, maarip sahasidimu hälqimgä hizmät qiliş arzusi meni bu säpärgä atlandurdi. Şundaq qilip män Malayziyadiki çät tillarni ugitiş boyiçä rähbärlärni täyyarlaydiğan 2 jilliq mähsus kursta tähsil kšrdüm. ŞUARğa qaytip kelip, «Säba» maarip-tärbiyä mäktivini açtim. Bu mäktäptä çät ällärdä oqup, bilimini mukämmäläştürgän 40tin oşuq aliy däriҗilik ustaz ingliz, rus, hänzu, türk tilliri boyiçä däris beridu. Mäktäpkä täyyarlaş, «Elipbäni» oqutuş, til eçiş kurslirimu bar. Bu därgahni däsläp 70 näpär oquğuçi bilän açqan bolsaq, hazir uniŋda 600 bala bilim almaqta. Mäktäpniŋ mudiri Ğäyrät Kerim – maarip sahasiğa ämgigi siŋgän peşqädäm ustaz. Uni märipätçi süpitidila ämäs, bälki insan süpitidimu bäk qädir tutimän.

— Adämlärniŋ boyidiki qandaq hislätlärni bahalaysiz, qaysilirini yaqturmaysiz?

— Birinçi novättä, ädäp-ählaq qaidilirigä riayä qilip yaşaydiğan adämlärni hšrmät qilimän. Uniŋsiz miŋliğan muhlislarniŋ işänçisini aqlalmay, šzäŋni yoqitip qoyuşiŋ mümkin. Bu җähättin Abdullam kiçik dadamniŋ hayat tärizi maŋa ülgidur. İkkinçisi, dostqa sadiq boluş meniŋ üçün intayin muhim. Pursättin paydilinip, bu qetimqi gastrol'lirimni uyuşturuş üçün kšp küç çiqarğan dostum Qädirdin Avutovqa, «Alamät» prodyuserliq märkiziniŋ yetäkçisi Qälbinur Rozievağa, nahşiçi dostum Zulpiqar Zayitovqa, şundaqla meni Qazaqstan diyarida käŋ quçaq yeyip qarşi alğan barliq buradärlärgä minnätdarliğimni bildürüp, ularniŋ hayatiğimu, iҗadiyitigimu utuqlar tiläymän.

— Siz orunliğan nahşilar häm milliyligi, häm zamaniviyliği bilän päriqlinidu. Buniŋ siri nemidä?

— Milliy estradimiz ŞUARda 2000-jildin bu yan yahşi täräqqiy etivatidu. Ariliqta kimdin üginişnimu bilmäy, gaŋgirap qalğan eduq. Şu säväptin bolsa keräk, milliy nahşa sän°itimizdä Һindstan, Özbäkstan nahşiçiliriğa tählit qiliş besim boldi. İҗadiy izdiniş җäriyanida 2004-jili Qazaqstanğa käldim. Bu yärdä män Dilnaz Ähmädieva, «Därvişlär» topi bilän işligän tonulğan kompozitor-aranjirovöik Denis Belyaev bilän tonuşup, bir jil davamida uniŋ bilän paaliyät elip bardim. Bu iҗadiy hämkarlişiş, päyti kälgändä, šz mevisini bärdi.

— Mätin tallaşta kimlär bilän hämpaaliyät jürgüzüvatisiz?

— Bu җähättin asasän Muhämmät Äli Zunun, yaş şairlar Gülnaz Tursun, Muhämmät Mäsüt vä başqilarniŋ isimlirini tilğa elişim mümkin. Şundaqla qerindaş šzbäk şairliri bilänmu hämkarliqta işläymän.

— Ändi ailiŋiz häqqidä eytip štsiŋiz.

— Räpiqäm Rizvangül Muhämmät İmin bilän universitetta billä oquğan. U yaqmu tarih-arheologiya fakul'tetini tamamlap, Ürümçi ahali komitetida hizmät qilidu. İkki pärzändimiz bar. Altä yaşliq qizimiz Sümäyä pianino çelişni üginivatidu, üç yaşliq oğlum Äzimät nahşa eytidu. Uniŋ orunlişidiki nahşilar İnternet torida elan qilinğan musabiqida «Omaq uyğur balisi» degän mukapatqa sazavär boldi. Umumän, meniŋ hayatimda ailiniŋ orni bšläk. Şuŋlaşqimu uni bäk qädirläymän.

— Öziŋizni bähitlik däp hesaplamsiz?

— Älvättä. Män intayin bähitlik adämmän. Çünki ätrapimda maŋa dayim yol-yoruq kšrsitip turidiğan ata-anam, qerindaşlirim, ustazlirim ilham hädiyä qilidiğan sän°ät muhlislirim, sadiq šmürlük җüptüm, omaq pärzäntlirim bar.

— Gezithanlarğa eytar tiläkliriŋiz barmu?

— Qädirdan qerindaşlar! Meni alahidä üstün roh, käypiyat ilkidä qarşi alğiniŋlar üçün çäksiz minnätdarliğimni bildürüp, silärgä hatirҗämlik, mustähkäm salamätlik tiläymän, şähsiy hayatiŋlarda häm iş-paaliyätliriŋlarda yeŋi-yeŋi utuqlarğa yetiveriŋlar! İkki äl arisidiki dostluq, hoşnidarçiliq munasivätliri tehimu mustähkämlinip, silär bilän yänimu didar ğenimät dämlirini sürüş nesip bolğay…

— Sšhbitiŋizgä rähmät. Sizgimu iҗadiy utuqlarni tiläymiz.

Sšhbätläşkän

Һädiyäm ÄHMÄTOVA.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ