«Amät momam soğa qilğanmis çšgün bilän käldi»

0
583 ret oqıldı

Yeqinda Almutidiki Ä.Qasteev namidiki Dšlät sän°ät mirasgahida tonulğan kollektsioner, Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän sän°ät ärbabi Azat Һekimbägniŋ «Uyğurlarniŋ ämäliy-dekorativ sän°itiniŋ kollektsiyasi» mavzusi boyiçä kšrgäzmisi eçildi.Azat Һekimbäg šz vaqtida uyğurlar ziç istiqamät qilidiğan yezilarni arilap, turmuşqa haҗätlik tarihiy buyum vä qural-saymanlarni jiqqanda, häliq uni «äskilik jiğidiğan Azat» deyişkän ekän. Һazir bolsa, «äskilik setip bay bolup kätkän Azat» däydekän. Şuŋlaşqa kollektsioner  häliqniŋ aldida pat-pat hesavat berip turidu. Novättiki kšrgäzmini uyuşturuştiki mähsätmu äynä şuniŋdin ibarät.

Kšrgäzminiŋ eçiliş märasimiğa beğişlanğan täntänini mäzkür mirasgah mudiriniŋ ilmiy işlar boyiçä orunbasari Evrat İmambek açti.

— Azat Һekimbäg ismi duniyağa tonulğan kollektsioner, — däp sšzini başlidi u. — U qiriq bäş jilniŋ içidä miŋliğan antikvarliq kollektsiya topliğan. Kollektsioner Türkiya, Yaponiya, Frantsiya, Rossiya, Vengriya vä Qazaqstanniŋ birnäççä şähärliridä štkän 64 kšrgäzmigä iştrak qilip, jiqqanlirini namayiş qildi. Tinimsiz ämgigi arqiliq u uyğurlarniŋ qedimiy häliq ekänligini ispatlimaqta.

Novättiki natiqlar — sän°ätşunas Kamilla Li, sabiq senator Mars Battalov, alim Rabik İsmayilov kollektsioner häqqidä šzliriniŋ issiq lävzini izhar qildi.

Alim Rabik Һezim oğli kšrgäzmigä başqa millät väkilliriniŋ qatnişivatqanliğini äskä alğan halda šz nutqini rus tilida başlidi.

— Bügünki kündä qaysila sahada bolsun, uyğurni duniyağa tonuvatqan millitimiz väkilliri nahayiti kšp, — dedi Rabik Һezim oğli. — Mana Azat şularniŋ biri. U tarihiy Vätinimizdä javapkärlik hizmätlärni atqurğan Һekimbäg Ğoҗiniŋ ävladi. Ana täripidin Yarkänttiki daŋliq meçitni salğan Velivay Yoldaşevniŋ ävladi. 1955-jili u anisi bilän Keŋäş İttipaqiğa kšçüp çiqti. Bu yaqqa çiqqandin keyin Azat nenini yäp, süyini içkän eliniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyatiğa šziniŋ salmaqliq hässisini qoşti. Qazaqstan šz Mustäqilliğini alğandin keyinmu tinimsiz ämgäk qildi. Җümlidin dšlät vä җämiyät ärbabi Oljas Suleymenov bilän birliktä Şämäydiki atom poligoniniŋ yepilişiğa küç saldi. Buni qazaqstanliqlarniŋ untuğini yoq. Ämgigi tüpäyli, Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaevniŋ mähsus Pärmani bilän « İİ däriҗilik Barıs» ordeniniŋ sahibi ataldi. Ändi Azat Һekimbägniŋ «altun fondiğa» kelidiğan bolsaq, u heçkimniŋ yadiğa kälmigän işni ämälgä aşurup, yaş ävladimiz üçün pütmäs-tügimäs bayliq toplidi.

Sšz novitini alğan sahiphan mehmanlarğa qisqiçä «äskilik» jiğişniŋ tarihini sšzläp bärdi.

— Һämmä närsä momamniŋ maŋa soğa qilğan mistin yasalğan çšgündin başlandi, — dedi Azat Һekimbäg. — Mana şuniŋdin keyin meniŋda «moşundaq komzäkni oylap tapqan uyğurniŋ qolidin başqa närsilärni yasaşmu kelidu» degän oy päyda boldi. Şuniŋ bilän belimni bağlap, uyğurlar ziç yaşaydiğan jutlarni arilap maŋdim. Bu yätmişinçi jillarniŋ başliri bolidiğan. Rastimni eytsam, şähärdä turğaçqimu kšpiräk rus tilida sšzlättim. Moşu täripidin kšp qiynaldim. Çünki maŋa asasän jut çoŋliri, yäni yaşanğan kişilär bilän sšzlişişkä toğra kelätti. Çoŋlarğa ata-anam, bovilirim toğriliq eytip bärsäm, meni därhal tonatti. «Bilimiz, gezittin oquğan» deyişätti ular. Şu vaqitta män bizniŋ çoŋlirimizniŋ gezit vä kitap oquydiğiniğa häyran qalattim. Uyğurlirim meniŋdin barini ayimidi. Bäzilär keyiniräk šzliri äkelip berişti. Tarihiy Vätinimizdin qoldin toqulğan uzaq jilliq tarihqa egä gilämlärni äkälgänlärmu bar. Meniŋ hämmisigä rähmitim çäksiz. Päqät meniŋ hälqimdin birla iltimasim bar: «Buyumlarni setivetiptu», «Pul toplap qeçip ketiptu» degängä ohşaş äpqaçti gäplärdin jiraq bolayli. Bügünki kündä silärniŋ diqqitiŋlarğa havalä qilinidiğan miŋdin oşuq härbir buyum maŋa «män uyğur», däp tälmürüp turğandäk. Män heçqaçan millitimni satmaymän.

Şuniŋdin keyin mehmanlar Azat Һekimbägniŋ kollektsiyasi qoyulğan zalni çoŋ qiziqiş bilän ziyarät qildi. Kšrgäzmä 20-dekabr'ğiçä davam qilidu, haliğuçilarğa işik oçuq.

Bähtişat SOPİEV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ