Biz ğevät üçün yaralğanmu?

0
480 ret oqıldı

Bir kişi häzrät Abu Hanifaniŋ aldiğa kelip: «Män bir kişiniŋ yaman sšzlirini, yäni «ğusulsiz namaz oquverimän, haram bolsimu çoşqiniŋ gšşini yäverimän, adämnimu šltürüverimän. Kšrmigän närsämgä guvaliq berimän» deginini šz quliğim bilän aŋlidim», däptu.Şu yärdä imam Abu Hanifaniŋ muftiliq däriҗigä yätkän, pätva beräläydiğan 40 şagirti bolğan ekän. Һäzrät Abu Hanifa äynä şu şagirtliriğa qarap: «Silär buniŋğa qandaq hšküm çiqiralaysilär?», däp soriğinida şagirtliri bir eğizdin «U kişiniŋ ayali talaq, šzi dindin çiqti», deyişiptu. Һäzriti Abu Hanifa «Tohtaŋlar! Silär bu sšzlärniŋ eniq tegi-tätigä vä aq-qarisiğa yätmäy turup, bir kişini dindin çiqirip, hotunini talaq qilğiniŋlar qandaq?» däptu. Birinçisi, «U kişiniŋ «Ğusulsiz namaz štäymän» degini, su yoq yärdä täyyamum qilip namaz štäymän» deginidu. İkkinçisi, «Һaram bolsimu çoşqiniŋ gšşini yäverimän» degini, açarçiliq vaqtida, Qur°anda eytilğandäk, җanni saqlap qeliş üçün toyğiçä yemäy, azğinä istimal qilimän» deginidu. Üçinçisi, «Adäm šltürüverimän» degini, «Vätängä hovup tuğdurğanda, uni saqlaş mähsitidä uruş açqan düşmänlärni šltürimän» deginidu. Ändi «Kšrmigän närsämgä guvaliq berimän» degini, «Allani kšrmidim, periştälärni kšrmidim, biraq Allaniŋ bar ekänligigä, periştälärniŋ nurğun yaritilğanliğiğa guvaliq berimän» deginidu, bälkim. Һä, silär bolsaŋlar, bu eytilğan hekmätlik sšzlärgä oylanmay turup, birdinla bir kişiniŋ ayalini talaq qilip, šzini bolsa, dindin çiqirip qoyduŋlar», degän ekän.

Meni bu maqalini yezişqa mäҗbur qilğan eçiliş aldida turğan uyğur televiziyasi boldi. Yoşuridiğini yoq, bu täşäbbusni qollavatqanlarmu, şuniŋ bilän billä, uniŋğa guman bilän qaravatqanlarmu, hätta «televiziya eçilmay qalsa, 6000 täŋgimizni qayturup berämdekän?» dävatqanlarmu bar.

Meniŋ pikrimçä, ägär uyğur televiziyasi eçilğidäk bolsa, bizgä uniŋ kšp paydisi tegätti. Sävävi, biz, qazaqstanliq uyğurlar, elimizda boluvatqan yeŋiliqlarni ana tilimizda aŋlaş bilän billä, uyğurçä bädiiy fil'mlarni, kontsert programmilirini, şundaqla sän°ät, maarip, sport vä än°änä, urpi-adätlirimiz, besip štkän şanliq tarihimiz häqqidä bahaliq materiallarni vä hälqimiz içidä boluvatqan yeŋiliqlarni, izgü işlarni kšrüş imkaniyitigä erişättuq. Şundaq ekän, hšrmätlik qerindaşlar, kälsä-kälmäs ğevät, sšz-çšçäklärdin šzimizni tartip, qolğa elinğan işniŋ nätiҗisini kütäyli. Aldi bilän šstäŋgä su başlavalayli. Qisqisi, hulasini aldirap çiqarmayli. Öz novitidä hälqimiz mänpiyitidiki bu izgü işni qolğa alğanlarmu äŋ aval şuniŋ hšddisidin çiqip-çiqalmaydiğanliğini çoŋquriraq oylinip, ävzili, zimmisigä alğan väzipini his qilip, mäsiliniŋ mahiyitini, tüpki mähsitini kšpçilikkä eniq çüşändürgini ävzäl. Undaq bolğini, bügünkidäk oçuq җämiyättä härqandaq işta birtäräplimä pikirniŋ boluşi mümkin ämäs. Muhimi, mäsiliniŋ eniq-qeniğiğa yätmäy turup, bir-birimizgä taş atmayli, qerindaşlar! Bügün birimizni, ätä yänä birimizni yamanlisaq, u çağda yahşi adämni qäyärdin tapimiz yaki biz üçün başqa bir millät işläp berämdu?! Eytiŋlarçu, yaki biz, uyğurlar, «Qarğa qaq etär, šz kšŋlini huş etär», däp bäzi tärbiyäviy ähmiyiti yoq ayallar çeyi, mäşräp, andin qalsa, tšrt adäm bir bolup kort oynap, štkän-käçkänniŋ ğevitini qilişqila yaralğanmu? Undaq ämäs, qerindaşlar! Һayatqa kšzimizni eçip qarayli. Keläçäk ävlatlirimizğa iz qaldurğidäk işlarni qilayli.

Bir küni Päyğämbirimiz bir sahabiniŋ namizini çüşirip, qäbirstandin qaytip kelivatsa, ikki kişiniŋ sšzigä dahil boluptu. Ular «Şundaq yaman adämniŋmu namizini çüşirämdu? U kişiniŋ qilğan işliri buzuqçiliq bolsa, deyişiptu. Päyğämbirimiz Muhämmäd äläyhissalam yolda yatqan šlük eşäkni kšrüp, heliqi sšz qilğan ikki kişini yeniğa çaqiriptu. Ular şu zaman yetip kälgändä, Päyğämbirimiz Muhämmäd äläyhissalam «İkkiŋlar monu gšşni yäŋlar», däptu. Ular «Ya, rasulla, buni biz qandaq yäymiz? Bu šlük vä şundaq sesiq tursa?» deginidä, Päyğämbirimiz «Silär bayatin bir-biriŋlarniŋ moşu eşäkniŋ gšşidinmu sesiq gšşini yediŋlar», degän ekän.

Şuniŋ üçün, hšrmätlik qerindaşlar, Allaniŋ aldida gunağa patmay, bälki yahşi ämällärni qilip, sovapqa erişäyli. Һämmini bilgüçi on säkkiz alämniŋ padişasi bolğan uluq Alla bizlärgä yar bolğay, qilivatqan vä qilmaqçi bolğan izgü işlirimiz ilgiri basqay, Amin!

Dilmurat YÜSÜPOV, imam.

Almuta şähiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ