May eyida toy qilişni çäkläş toğrimu?

0
551 ret oqıldı

Yeqinda bir neka toyida yenimda oltarğan hoşnamniŋ «May eyida toy qilişqa bolmaydu», degän gepigä häyran bolup, uniŋ sävävini sorivedim, u  kšŋül qanğidäk eniq җavap  berälmidi.

Rast, İslam diniğa etiqat qilidiğan musulmanlar Roza-ramzan aylirida toy qilmaydu. Sävävi, Alla subhanä vä taalla Qur°an Kärimdiki «Bäqärä» sürisiniŋ 183-184-ayätliridä «Ey, mšmünlär! (gunalardin) saqlinişiŋlar üçün silärni ilgärkilärgä (yäni ilgärki ümmätlärgä) Roza päriz qilinğandäk, silärgimu (ramzan rozisi) päriz qilindi. (Bu päriz qilinğan roza) sanaqliq künlärdur. Ägär bilsäŋlar roza tutuş silär üçün (eğiz oçuq jürüş vä fidiyä beriştin) yahşidur», deyilgän.

Demäk, ramzan eyidila biz toy qilalmaydekänmiz. «Ändi baharniŋ äŋ gšzäl eyi bolğan may eyida nemişkä toy qilişqa bolmaydu?» degän soalğa җavap izdidim «Bälkim, bu gäp ruslardin elinğan pätvadur», däp Çirkodiki hizmätçiliridin sorisam, ular: «Ruslardimu undaq, yäni may eyida toy qilişni çäkligän gäp yoq. Biraq häliq arisida «V mae jenişsya vsyu jizn' mayat'sya budeş'», degän  eğizaki gäp bar. Amma may eyida toy qilişqa bizniŋ heçqandaq qarşiliğimiz yoq», dedi. Mana şuniŋdin keyin uşbu maqalini yezişimğa toğra käldi.

İslam dini mäydanğa kelişi bilän Samaviy (burun Alladin kälgän) dinlarniŋ hämmisi ämäldin qaldurulğan. Şuŋlaşqa islam dinidin başqa din tutqanlarniŋ bu dinliri Allaniŋ näzäridä mäqbul ämästur. Bu häqqidä Alla taala mundaq däydu: «Kimki islam dinidin başqa dinni tikläydekän, uniŋ dini härgiz qobul qilinmaydu. U ahirättä ziyan tartquçilardin bolidu» («Äl imran» sürisi, 25-ayät). Ändi biz may eyida «Mayat'sya budem» däp Allaniŋ buyriğan aylirida toy qilmişimiz keräkmu? Yaki bu biz bilmäydiğan ğayip dindin kirgän pätvamu? U çağda biz Allağa şirk kältürgän boluvatimizğu. Şuniŋ üçün, hšrmätlik qerindaşlar, dinnimu burmilimay vä urpi-adätlirimiznimu häryan äpqaçmay, «Samanliqqa ot ketiptu» desä, «Sämärqäntkä ot ketiptäk», degängä ohşaş oydurma pätvalarni çiqirip, šzimizgä çoŋ guna toplimayli. Pursiti kälgäçkä, yänä bir eytip ketidiğan närsä, ramzan eyida ayrim roza tutmiğan qerindaşlirimiz, bolupmu musibät bolğan šy egiliri «kündüzi roza tutmiğanlar üçün häm ahşimi roza tutqanlarğa», däp җamaätni ikkigä bšlüp, näzir qilişidu. Öziniŋ roza tutmiğinini az däp yänä kündüzi polu tartidu. Bu Alladin qorqmiğanliq häm çoŋ gunağa patqanliq  ämäsmu?!

Moşu yärdä hämmäylän bilişkä tegiş yänä bir muhim mäsilä üstidä qisqiçä tohtilip štüşni muvapiq kšrdüm. Päyğämbirimiz Muhämmät äläyhissalamniŋ yeqin tuqqini bolğan Usman ibn Maz°unni yärläp, qaytiş aldida beşiğa bälgü üçün bir taşni qoyup kätkän ekän. Ändi biz bolsaq,  biz bäs-bäskä çüşüp, märhumlar däpin qilinğan җayğa molalar qopurup,  qäbirstanliqlarni häykälzarliqqa aylanduruvättuq. Alladin qorquşniŋ orniğa «Dadamniŋ yaki anamniŋ qäbrini yasimisaq, äl-ağinilär aldida uyat ämäsmu» däp nomus qilidiğan täripigä šttuq. Moşuniŋ šzi çoŋ guna. Päyğämbirimiz Muhämmät äläyhissalam sahabilirini däsläp mazarğa berişni çäkläp, keyin «Ändi mazarğa barsaŋlar bolidu» degändä, sahabiliridin biri: «Ya rasululla, bizni «mazarğa barmaŋlar», degän ediŋiz, ändizä «beriŋlar» deginiŋizni qandaq çüşinişkä bolidu?» deginidä, Päyğämbirimiz «Silärniŋ diniŋlar u vaqitta aҗiz edi. Ändi bolsa, imaniŋlar kamil boldi. Män silärni mazardiki häykäl-butlarni kšrüp diniŋlardin yenivalmisun degän edim», däp җavap bärgän ekän. Päyğämbirimizniŋ sünniti boyiçä qäbirniŋ üstigä bir taş ornitip, şu taşqa isim-näsibisini yezip qoysila bolatti. Qur°an Kärimdä mundaq deyilgän: «Alla silärni (yäni silärniŋ ataŋlar Adämni) laydin yaratti, andin äҗiliŋlarni bäkitti (silärniŋ tirilidiğan) vaqtiŋlar Allaniŋ därgahida mälumdur («Äl imran» sürisi, 2-ayät).

Demäk, bizniŋ җäsidimiz qaytidin topiğa aylinip ketidekän, undaq bolsa, nemä üçün šzimizni zorlap şunçä pulni särip qilip, sovavi yoq gunaliq işni qilimiz. Uni yär astidiki märhum kšrmisä yaki u çiqip rähmät eytmisa. Oylinip kšräyli, qerindaşlar! Ävzili, şu pullirimizni paydiliq vä sovapliq işqa särip qilsaq, nur üstigä nur bolmasmedi. Allamu bizdin razi bolatti.

Yoşuridiğini yoq, moşu kündä kšpligän kişilärniŋ qoli qisqa. Äynä şularğa häyri-ehsan qilsaq, ularniŋ duasiğa erişkän bolmasmeduq. «Dua bilän är kškirär, yamğur bilän — yär» deginidäk, sovap alidiğan yahşi ämällärni qilsaq,  šzimiz üçün yahşi bolar edi. Moşundaq işlarğa bepärva qarimay, eniğiraği, şäytanniŋ väs-väsi bilän jürmäy, birlişip, šmlüktä yaşisaq, hämmä işimiz ilgiri basqan bolar edi. Uluq Alla hämmimizniŋ kšzini eçip, ätrapqa äqil-parasitimiz bilän qaraşni vä büyük arzu- armanlirimizniŋ ämälgä eşişiğa nesip qilğay. Amin!

Dilmurat YÜSÜPOV, imam.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ