Jut atisi edi

0
546 ret oqıldı

Ämgäkçiqazaq nahiyäsi İşiktä şähiriniŋ jut-җamaätçiligi uruş vä ämgäk veterani, milliy täräqqiyatimizniŋ җankšyäri, Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ pähriy grajdini Bavdun İliyas oğli Sälimovni «jut atisi» däp hesaplatti. 94 yaşqa kälgän mštivär nahiyädä boluvatqan barliq yeŋiliqlardin hävär elip turidiğan. Pat-pat җamaätçilik işliriniŋ aktivistlirini aldiğa çaqirtivelip, «hesavatmu» alatti.

Män İşiktä şähirigä jigitbeşi bolup saylanğinimdimu Bavdun ata meni täbrikläp, «İşni nemidin başlimaqçisän, ukam?» däp soridi. Män gezit-jurnallarğa muştiri toplaş mävsüminiŋ başlanğanliği, şähär turğunlirini tügäl bu mävsümgä җälip qilişni ümüt qilivatqanliğim häqqidä eyttim. Bu çağda Bavdun atiniŋ kšzliri helila tutulup, kšrmäy qalğan edi. U šydä jürgän nävrisigä kostyumini elip berişini soridi. Yançuğidin 2000 täŋgidin birini çiqirip maŋa sunup: «Uyğur avaziğa» aldi bilän meni yazdurup qoy, jutniŋ çoŋi  süpitidä ülgä bolay!» dedi. Şuniŋdin keyin bu ähval än°änigä aylinip, u meniŋ muştirilar tizimimdiki däsläpki oqurmän bolup qalğan edi. Äpsus, buniŋdin 40 kün  ilgiri biz şu aliy hislätlik atimizdin ayrilip, eğir җudaliqqa uçriduq.

Bavdun Sälimov 1922-jili munävvär uyğur pärzändi Abdulla Rozibaqievniŋ ana juti – burunqi Çeläk nahiyäsiniŋ Keyikvay yezisida tuğulup-šsti. U dävirlärdä häliqniŋ turmuşi eğir bolup, Bavdunmu kiçigidinla ämgäktä tavlandi. Yap-yaşla kolhozğa äza bolup kirip, traktor haydidi. Andin uruş  başlinip,  kšpçilik qatarida härbiy säpkä elindi. Rossiyaniŋ Çkalov şähiridä qurulğan milliy rotida härbiy täyyarliqtin štüp, starşina unvani bilän Ukraina mäydaniniŋ Qirim yšnilişi boyiçä Rumıniya, Vengriya, Bolgariya, Avstriyani azat qiliş җäŋlirigä qatnaşti. Talay qetim yaridar bolsimu, davalinip, qaytidin säpkä qoşuldi. Päqät uruş tamamlinip, 1945-jilniŋ ahiridila  mäydisigä  nurğunliğan orden vä medal'larni taqap  jutiğa qaytti.

Uruştin keyin egiliklär җülmäräp,  ayrim yezilarniŋ ahalisi tarap kätkän vaqit. Keyikvayliqlarniŋmu nurğuni başqa jutlarğa kšçüp kätkän. Bavdun Sälimovmu ata-anisini hoşna Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ  Kšktšbä yezisidin tapidu.

Bu yärgä kelip İbadäthan isimliq qizğa šyländi. Molotov namidiki kolhozda ämgäk yolini başliğan Bavdun Sälimov aval setiqçi, keyin 18 jil boyi nahiyälik istimalçilar ittipaqiniŋ räisi, çarviçiliq işlirini uyuşturğuçi hizmätlirini atqurdi. 1973-jili Almutida kšktat baziri eçilip, җay-җaylardin uniŋ mähsulat qobul qiliş orunliriniŋ barliqqa kelişigä bağliq Bavdun ata nahiyädiki «Yeŋişär» oquş-täҗribä  egiligini başqurdi. Һšrmätlik däm elişqa çiqqandin keyin 10 jilğa yeqin İşiktä şähiriniŋ juqurisidiki «Piöevik» sanatoriyisiniŋ egilik işliriniŋ uyuşturğuçisi bolup işlidi.  U  qäyärdä  vä qandaq lavazimda işlimisun, šzigä jüklängän väzipilärni abroy bilän atqurdi. Һeç qaçan käsipdaşlirini yärgä qaritip, šzimu  rähbärlik aldida qolaysiz ähvalda qalğan ämäs. Şuŋlaşqimu  kšpçilik arisida uniŋ abroy-hšrmiti çoŋ boldi. Bavdun Sälimovniŋ Uluq Vätän uruşi jilliridiki ärligi üçün alğan  mukapatlar  qatarini äl täräqqiyati üçün tškkän täriniŋ bahasi – onliğan ämgäk medal'liri, «Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ pähriy grajdini» unvani bilän Pähriy yarliqliri häm täşäkkürnamilär tolturdi.

Bavdun ata bilän İbadäthan ana ikki oğul, yättä qiz tärbiyiläp, qatarğa qoşti. Ularniŋ barliği hayattin šz ornini tapti. Toqquz pärzänttin 50tin oşuq nävrä, çävrä vä ävrä taridi.

Atap ketiş lazimki, Bavdun Sälimov intayin millätpärvär, häqiqätçi, šz hälqini çäksiz sšyidiğan, häliq qährimanliri bilän ziyalilirini çin dilidin hšrmät qilip, qädirläşni bilidiğan insan edi. Şu hislätlirigä bola, u milliy qährimanimiz Ğeni Batur Qazaqstan diyariğa kälginidä, uni šz šyidä turğuzup, ikki jil baturniŋ hizmitidä bolğan. Novitidä, här jili 9-may – Ğalibiyät küni Bavdun atiniŋ šyi uyğur ziyaliliri bilän sän°ätkarliriğa tolatti. Ularmu bu aliy hislätlik  insanni sämimiy täbrikläp, hšrmät kšrsitätti.

Uluq Vätän uruşi jilliri şiddätlik җäŋlärdä kškrigini Vätän, ğalibiyät vä ävlat keläçigi üçün oqqa tutqan, andin җämiyätni täräqqiy ätküzüşkä  hässä qoşqan Bavdun Sälimov käbi atilirimizniŋ җeni, qeni, täri, küçi, ärligi bilän qol yätküzgän teçliq hayat heç qaçan buzulmisun. Ävladiğa parlaq keläçäk hädiyä qilğan jut atisi Bavdun İliyas oğliniŋ ismi qälbimizdä mäŋgü saqlinidu.

Batur NÄZÄROV, İşiktä şähiriniŋ jigitbeşi. Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ