Äҗdadi ortaq ävlatlarniŋ qerindaşliq rişti

0
652 ret oqıldı

«Täŋriniŋ şapaiti vä qollişi bilän maҗar, qazaq, šzbäk, türk, äzärbayҗan, uyğur, qirğiz, başqurt, çuvaş, bolğar, tatar, türkmän, qaraqalpak, buryat, noğay, gagauz, qaraçay, yaqut, korey, yapon – hunlarniŋ ävladi hämmigä ortaq  büyük äҗdatliriniŋ  rohiniŋ aldida härbiriniŋ täğdiri üçün ortaq җavapkärlikkä egä» (2010-jili štküzülgän Һun-türkiylär qurultiyiniŋ muraҗiitidin).

Һungariya (Vengriyaniŋ – slavyançä atilişi) täbiätşunasliq mirasgahiniŋ ilmiy tätqiqatçisi, antropolog, «Maҗarstan – Turan» fondiniŋ täsisçisi Andraş Biro Jolta bilän millitimiz җankšyäri Vaqqas Mämädinovniŋ šzara dostluq munasiviti ikki häliq arisidiki izgü işlarğa kšrük bolmaqta. Öziniŋ yiltizini, tegini Märkiziy Aziyadä däp bilidiğan maҗar alimi Andraş Biro 2010-jildin beri 160 million nopusqa egä türkiy häliqlärniŋ väkillirini jiğip, Maҗarstanda ikki jilda bir qetim «Һun-türkiylärniŋ qurultiyini» štküzüp kelivatidu. Maҗarstan hškümiti täripidin härtäräplimä qollap-quvätläşkä egä bu qurultayğa biyil, salamätligigä bola šzi qatnişalmisimu, millitimiz väkilliriniŋ iştrak qilişi üçün җankšydürgän Vaqqas Mämädinov 2010-, 2012-, 2014-jilliri uyğur delegatsiyasigä rähbärlik qilip, millitimizniŋ qedimiy tarihi, mädäniyiti vä sän°itidin deräk beridiğan «Uyğur šyini» täşkilläp, evropiliqlarniŋ qizğin qarşi elişiğa erişkän edi.

Qurultayni tamaşä qilğan miŋliğan adämniŋ mälum qismi uyğurniŋ nağra-sürniyiniŋ avazini, nahşa-sazini aŋlap, bay sän°itimizdin bähirlinip, millitimizgä bolğan qiziqişi tehimu aşti. «Män bir vaqiäni heçqaçan untumaymän, — däp äsläydu Vaqqas aka, – bizniŋ nağra-sünäy avazi yaŋravatqan mäydanğa adämlär bir pästila kšpiyip kätti. «Uyğur šyi» däp atilidiğan kšrgäzmimizni ziyarät qilip, milliy kiyimlirimizgä häväs bilän qaravatqan evropiliq yaşlarniŋ biri yenimğa kelip, bir närsilärni däp qolumni aldi. Yenimda turğan nävräm tärҗimä qilip bärdi. U «Ägär maŋa qayta tuğuluş nesip bolsa, uyğur bolup duniyağa yarilişni tallar edim», degän ekän.

Mana şu dağduğiliq qurultaydin keyin Vaqqas Mämädinov bilän Andraş Biro äҗdadi bir ävlatlarniŋ arisidiki mädäniy alaqini tehimu çiŋitiş, mustähkämläş yolida birqatar çarä-tädbirlärni ämälgä aşuruşni oylapmu qoyğan.

Yeqinda daŋliq antropolog Andraş Biro Jolta bilän Abdulla Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp-gimnaziyadä uçrişiş štküzüldi. Vätinimiz Qazaqstanda inaq-iҗil yaşavatqan häliqlärniŋ milliy kiyimliridiki oquğuçilar mehmanni nan-tuz bilän kütüvaldi. Mehmanlar däsläp gimnaziya mirasgahini, siniplarni arilap, andin oquğuçilar täripidin täyyarlanğan kontsertni tamaşä qildi.

Kontserttin keyin sšz alğan Andraş Biro antropologiyalik, arheologiyalik tätqiqatlarniŋ nätiҗisidä maҗarlar bilän türkiy häliqlärniŋ qan-qerindaşliği dälillängänligini eytip, hunlarniŋ şanliq štmüşini qisqiçä bayanlap bärdi. İnsaniyät tarihida Tarim oymanliğiniŋ muhim ähmiyätkä egä ekänligini, Täklimakan qumluğiğa dümlängän tarih betidä eçilmiğan talay sirlarniŋ bar ekänliginimu alahidä täkitlidi. Alimniŋ qisqiçä ilmiy tätqiqatlarğa asaslanğan bayani zor qiziqiş hasil qilip, qatnaşquçilar, bolupmu oquğuçilar vuҗudida štmüşidin pähirliniş tuyğulirini oyğatti.

Mäzkür uçrişişniŋ täşäbbuskari Vaqqas Mämädinov qedimda Attila atniŋ beşini Evropiğa buriğan bolsa, büyük hunlarniŋ bügünki väkili Andraş Biro äҗdatlar izi bilän meŋip, yiltizini Märkiziy Aziyadä tapqanliğini, miŋliğan jillar izdigän qerindaşlarniŋ bir-biri bilän kšrüşüş pursitini yaritişta uniŋ äҗri bebaha ekänligini qäyt qildi. Gimnaziya mudiri, Almuta şähärlik mäslihitiniŋ deputati Şavkät Ömärov bügünki uçrişişniŋ yaş ävlat üçün ähmiyitiniŋ zorliğini, oquğuçilarniŋ ilmiy lahiyiliridä yeŋi mänbä bolalaydiğan mavzuni kšrüvatqanliğini eytip, mehmanğa çapan kiydürdi.

Uşbu märasimğa «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri Erşat Äsmätov, alimlar Şeripjan Nadirov, Һakimҗan Arupov, «Emili» meditsina kolledjiniŋ mudiri Galina Beysenova, ähbarat tehnologiyasi boyiçä yetük mutähässis Yadikar Ğäniev  vä kinooperator Niҗat İminov, «Dostluq» mähällisiniŋ җamaätçilik väkilliri iştrak qildi.

Aznat TALİPOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ