Patäm momayniŋ batur oğulliri

0
397 ret oqıldı

Bizniŋ momimiz Patäm Üsänova 1885-jili Aqsu bolusluğiniŋ Dolata yezisida tuğulğan. Tügmänlik Tšlegen degän jigitkä turmuşqa çiqip, tšrt pärzänt kšridu. Ular — oğulliri Abdrim, Ğoҗalim, Säydalim, qizi Pämhan (meniŋ apam). Balilar çoŋ bolmay Tšlegen tuyuqsiz qaytiş bolup ketidekän. Uruq-tuqqanlar vä jut җäm bolup, tšrt bala bilän tul qalğan Patäm momimizni Tšlegen bovimizniŋ yeqini bolğan Turğan Üsänovqa çetip qoyğan. Balilarniŋ aldi çoŋ bolup, mäktäplärni tamamlap, 1930-jili täşkil qilinğan «Şäriq» kolhoziniŋ türlük iş sahalirida işläp, ailä qurup, bala-çaqiliq bolğanda, pütkül keŋäş hälqigä eğir paҗiä elip kälgän Uluq Vätän uruşi başlinip ketidu.

Patäm momayniŋ üç oğli Abdrim, Ğoҗalim, Säydalimlar käyni-käynidin härbiy säpkä atlinidu. Abdrimniŋ tšrt kiçik qizi, Ğoҗalimniŋ tehi ikki yaşqa tolmiğan qizi qalidu. Qizlarni Patäm momay šz qaniti astiğa alidu.

Aka-ini Abdrim, Ğoҗalim Tšlegenovlar 1946-jili dekabr' eyida Kursk doğisida bolğan qattiq җäŋlärniŋ biridä hävärsiz yoqap kätkän. Turğan bovaymu ağrip, 1942-jili qaytiş bolidu. Barliq kiçik balilarni vä jitimlarni beqip, šstürüş Patäm momayniŋ qizliri, meniŋ apam Pämhan vä kiçik apam Zuvanhanlarniŋ qoliğa qalidu. Apam män tuğulup 2-3 ayliq bolğanda, kolhozniŋ qoy fermisini başqurup, at minip, Uzuntam qişlaqliriğa vä yazliq tağ-yaylaqlirida işläydu. Kiçik apam kolhoz ambirini tutqan ekän. Keyiniräk buhgalterliq kursini tamamlap, «Şäriq», Kalinin namidiki kolhozlarda pensiyagä çiqqiçä ämgäk qilidu.

Ändi Säydalim Tšlegenov bolsa, 1916-jili tuğulğan, mäktäptä oquvatqan çağlirida kolhozda işläydu. 1937-jili Türgündä şoferluq kursni pütirip, Tügmän yezisida eçilğan Çapaev namidiki MTSta işläydu. Uluq Vätän uruşi başlanğanda härbiy säpkä çaqirtilidu. 1942-jili yanvar' eyida Stalingrad frontiniŋ 20 artilleriya polkida, 11-atquçilar polkida şofer bolup, aldinqi säptikilärgä oq-dora toşiğan ekän. Җäŋlärniŋ biridä yaridar bolidu. Davalinip çiqqandin keyin yänä frontqa atlinidu. Amma soğ tegip, birnäççä ay gospital'da davalinip, salamätligigä bola 1943-jili jutiğa qayturulidu. Anisi Patäm momay bilän billä akisiniŋ qizlirini, uruq-tuqqanlarniŋ balilirini (ularniŋ içidä mänmu bar) Sartoqayğa elip kelip, kšmüqonaq, kšktat terip, açarçiliqtin saqlap qalidu. Biraq küzgä yeqin barliğimiz bäzgäk ağriğiğa duçar bolğanda, apam bizni mäligä qayturup elip çiqqan edi.

Säydalim çoŋ dadam Çoŋ Aqsudiki MTSta, Dolata yezisidiki Kalinin namidiki kolhozda ämgäk qilğan. Keyiniräk Tügmängä qaytip kelip, «Şäriq» kolhozida keçä-kündüz, qiş-yaz demäy, egilikniŋ täräqqiy etişigä ülüşini qoşidu.

Çoŋ dadam 1946-jili Qurvanbüvi Nasirova bilän turmuş qurup, yättä oğul, bir qiz kšrgän. Üç oğli härtürlük säväplär bilän yaş qaytiş bolup ketidu. Qurvanbüvi animiz helimu hayat. 21 nävrä, 37 çävrisiniŋ qiziğini kšrüvatidu.

Säydalim Tšlegenovniŋ Uluq Vätän uruşida kšrsätkän ärligi juquri bahalinip, İİ däriҗilik Vätän uruşi ordeni, «Ğalibiyätniŋ – 20, 30, 40, 50, 60 jilliği» yubileyliq medal'liri bilän mukapatlanğan. «Uyğur nahiyäsiniŋ Pähriy grajdini» namiğa sazavär bolğan.

U 1977-jili hšrmätlik däm elişqa çiqqan bolsimu, ta 1992-jilğiçä Kirov namidiki kolhozniŋ türlük işlirida ämgäk qildi. Atimiz 2007-jili 19-dekabr'da 91 yeşida alämdin štidu.

Atimizniŋ jutiğa, hälqigä qilğan yahşiliqlirini jutdaşliri moşu kämgiçä äsläp pähirlinidu.

Magelan SÄYDULLAEV.

Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ