Ailä tutqisi – Ana

0
553 ret oqıldı

Hälqimizdä «Aniğa qarap qiz šsär, atiğa qarap — oğul», degän  dana gäp bar. Şundaq ekän, härbir ata-ana šz pärzändiniŋ, u mäyli qiz yaki oğul bolsun, äytävir, uniŋ yahşi, paravän hayat käçürüp, bähitlik boluşini istäydiğini häqiqät. Ğämgüzar ana bilän tävärrük ata päpiläp šstürgän  şu pärzändidin mehir-şäpqät kütidiğini täbiiy. Biraq hayatta hämmä närsä biz oyliğandäk boluvärmäydekän. Tamamän qarimu-qarşi ähvallar yüz beridekän. Kelini qeyinanisini yamanlavatqan yaki äksiçä, qeyinaniliriniŋ  kelinidin kšŋli tolmayvatqan.  Rast, ailä bolğandin keyin, ğaj-ğuj bolup turidiğini täbiiy. Uniŋğa ayalmu, ärmu säväpçi bolidu. Şundimu, mälumatlarğa asaslansaq, ailidiki ränҗişişniŋ 70 — 80 payizi ayallarniŋ yoldişiğa bolğan orunsiz qarşiliq-naraziliqliridin päyda bolidekän.

Muqäddäs  Qur°an  Kärimdä  eytilişiçä, är kişiniŋ qovurğisidin yaralğan ayal, şu ärniŋ җeniğa aylinişi tegiş. Äynä şu çağdila ailiniŋ huli çayqalmay, dayim mustähkäm bolup, oçiğiniŋ isi tüz çiqidiğini sšzsiz. Һätta, ayalniŋ hazirqi җämiyättiki roli šssun, hizmät qilip ahça tapsun, biraq bäribir u Ana ekänligini untumiğini ävzäl. Һädistä «Birinçi yahşiliqni anaŋğa, ikkinçi yahşiliqnimu anaŋğa, üçinçi yahşiliqnimu anaŋğa qilğin», deyilgän.

Ägär yatliq bolğan  qiz barğan  šyniŋ kelinigä has işni  milliy urpi-adätlirimizgä muvapiq bäҗirsä, bäzi anilar hoşal boluşniŋ orniğa «qizim bir rodipayğa turmuşqa çiqip, uniŋ ata-anisiniŋ  kokunçiliğini  qilimän däp qiynilip kätti» däydiğan kšrünidu. Şu çağda uniŋ oyiçä, qizi bosuğisini atliğan šydiki qeyinanisi bilän qeyinatisini işlitip qoyup, çüşkiçä uhlap, çamisi yätsä šzidin başqisini šydin qoğlap çiqip, šzi bäg, šzi han bolup yaşişi keräkmu? Yoldişiniŋ yaqisiğa esilğan, qeyinanisiğa qarşi sšzligän ayal Ana bolup kimni hšrmätlätmäkçi?

Tärbiyimu, urpi-adät, räsim-yosun, än°änä varisliğimu, hätta uruş- talaşniŋ šzimu ailidin başlinidu. Şuŋlaşqa qeyinatisi bilän qeyinanisiniŋ issiq tamiğini berişkä  yarimiğan kelin ätiki küni šzimu qeriğan çeğida kelinigä «meni kütmäysän» deyişkä häqqi yoq bolğan täğdirdimu ändi uni aŋlaydiğan qulaq tepilmaydu. Şu çağda uniŋğa kim gunakar? Demäk, hämmisi ailidin başlinidu. Һä, ailiniŋ tutqisi – ayal –Ana ekänligini  heçqaçan untumasliğimiz  keräk.

Şämşidin AYuPOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ