Päqät yahşi gepi qaldi

0
76 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV,«Uyğur avazi»/ Avat yezisida addiy bir ailidä tuğulup, çoŋ hizmätlärdä işligän vä ikki tarihiy kitapniŋ muällipi bolğan bu kişi häqqidä maŋa uniŋ qizliri Diläräm bilän Veneräm sšzläp bärdi. Ularniŋ ata-anisi Abduğapar vä Räyhan Ğänievlar 57 jil billä qol tutuşup štüptu. Bultu Ğänievlar ailisi šyniŋ muqäddäs tüvrügi Abduğapar akidin ayrilip qaldi. «Atimiz säkkiz qirliq, bir sirliq adäm edi» däydu uniŋ qizliri.İkki yaş däsläpki qetim Almutida uçraşti. Abduğapar Ğäniev industriya tehnikumida, Räyhan bolsa, ozuq-tülük sanaiti tehnikumda oqatti. Jigit — Ämgäkçiqazaq nahiyäsidin, qiz — almutiliq. Ularniŋ dostluği muhäbbätkä aylinip, ahiri 1959-jili ailä quridu.

Tehnikumdin keyin A.Ğäniev Moskvadiki Pütkülittipaqliq ozuq- tülük sanaiti institutiğa oquşqa çüşüp, uni muvappäqiyätlik tamamlaydu. Keyin u Qazaq SSR mähsulat täyyarlaş ministrligigä işqa orunlişidu. Öziniŋ ämgäksšygüçlügi, җavapkärligi bilän kšzgä çüşkän yaş mutähässis ministrlikniŋ yollanmisi bilän ozuq-tülük sanaitigä rähbärlärni täyyarlaydiğan mäktäptä tähsil kšridu. Kšp vaqit štmäy u ministrliktiki Ämgäkni ilmiy uyuşturuş bšlümigä rähbärlik qilidu. Abduğapar Rozahun oğli Qazaqstanda ozuq-tülük sanaiti sahasiniŋ täräqqiyatiğa šziniŋ salmaqliq hässisini qoşqan uyğurlarniŋ biri. On jil täҗribä toplap, sahaniŋ qir-sirlirini mukämmäl ügängän mutähässisni hškümät mäzkür ministrlikkä qaraşliq karhanilarniŋ işlirini җanlanduruşqa ävätidu. U däsläp hazirqi Bayserke yezisidiki kšmüqonaq zavodi bilän Qapçiğaydiki gürüç zavodida baş injener lavazimlirini atqurdi. Andin Almutidiki nan mähsulatlirini yetiştüridiğan äŋ çoŋ kombinatlarniŋ birigä rähbärlik qildi vä moşu yärdin hšrmätlik däm elişqa ketidu.

Räyhan animiz bolsa, Almutidiki margarin zavodida baş ihtisatçi bolup ottuz jil işläp, şu yärdin pensiyagä çiqidu. Är-ayal ikkisi ikki qiz tärbiyiläp qatarğa qoşti. Ulardin tšrt nävrä, ikki çävrisi bar.

— Ata-animizniŋ besip štkän šmür yolini dayim šzimizgä ülgä tutimiz, — däydu pärzäntliri birliktä. — Ularniŋ biri-birigä bolğan siliq muamilisi, mehrivanliği, kšyümçanliği bizni qayil qilatti. Atimiz ta šmriniŋ ahiriğiçä animizniŋ kšŋlini ağritqan adäm ämäs. Biz, qizlirini, on ikki yaşqiçä šzi tärbiyiläp, andin apimizğa tapşurup bärdi. Nävrilärnimu huddi şundaq qildi. Şuŋlaşqa uniŋ bilän dayim pähirlinimiz.

Qiziq yeri, aŋliq hayatini ozuq-tülük sanaitigä beğişliğan Abduğapar aka ällik yaştin aşqandin keyin qoliğa qäläm elip, birdinla kitap yezişqa tutuş qilidu. Räyhan hädiniŋ eytişiçä, u ädäbiyatqa, tarihqa yaş päytidin häväs bağliğan ohşaydu. Animiz bäzidä uniŋğa çeqişip: «Sizgä injener ämäs, jurnalist boluş keräk edi» däpmu qoyattekän. A.Ğänievniŋ 1993-jili «Obval» namliq däsläpki povest'lar toplimi yoruq kšrdi. Bu kitapta 30-jillardiki hälqimizniŋ kaj täğdiri bir uyğur ailisiniŋ misalida bayan qilinidu. Muällip şundaqla älliginçi jillarniŋ ahiri, yäni atmişinçi jillarniŋ beşidiki kšç-kšçlär häqqidimu eçinip qäläm tävritidu. Uniŋ kitaviniŋ qährimanliri — šziniŋ tuğulup šskän juti — Avat yezisiniŋ turğunliri. A.Ğänievniŋ tšrt miŋ tiraj bilän yoruq kšrgän bu kitaviğa dšlät vä җämiyät ärbabi Murat Ävezov šziniŋ iҗabiy pikrini bildürgän ekän. Ändi uniŋ ikkinçi kitavini qizliri bilän nävriliri yoruqqa çiqirişni niyät qilivetiptu.

Abduğapar aka şuniŋ bilän billä sän°ätsšyär, çaqçaqçi, mehmandost insan bolğan. U dutar çelip, häliq nahşilirini babiğa yätküzüp orunlattekän. Şuŋlaşqa uniŋ dostliri kšp bolğan. Ayrimliri uniŋ tarihimizğa, milliy mädäniyitimizgä munasivätlik qiziq häm täsirlik hekayilirini tiŋşiğanni yaqtursa, yänä birliri nahşisiğa amraq edi. Bäziliri uniŋ işbilärmänliginiŋ qir-sirlirini üginiş üçün izdäp kelätti. Äynä şundaq «säkkiz qirliq, bir sirliq» insanniŋ äl-ağinisi arisida päqät yahşi gepi qaldi.