Rohiy bayliqsiz keläçigimiz yoq

0
71 ret oqıldı

Mustäqillikniŋ däsläpki qädäm­liridin başlapla elimiz Prezidenti Nursultan Äbiş oğli Nazarbaev rähbärligidä hškümitimizniŋ jürgüzgän säyasiy, ihtisadiy, mädäniy islahatliri, Prezidentniŋ Qazaqstan hälqigä yolliğan mäktüpliri häm muraҗiätliri mämlikitimizniŋ   säyasiy turaqliğini vä birtutaşliğini, uniŋda yaşavatqan kšpligän millätlär dostluğini, konfes­siyalärara razimänlikni mustähkämläşkä, yaş ävlatlirimizniŋ bähitlik keläçigini täminläşkä  qaritilğanliği eniq.Biz, Qazaqstan uyğurliri, başqa qerindaş millätlär bilän birqatarda äynä şu başlanmilarni qollap-quvätläp, elimizniŋ duniyadiki abroyiniŋ šsüşigä, uniŋ ihtisadiy täräqqiyatiğa, mädäniy güllinişigä šz tšhpimizni qoşup kälduq.

Yeqinda N.Nazarbaevniŋ ammiviy ähbarat vasitiliridä elan qilinğan «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» namliq maqalisida bügünki kündä şäkillängän muräkkäp vä җiddiy ihtisadiy bohran vä geosäyasiy väziyättä elimiz mustäqilligi jilliri qolğa kältürülgän muvappäqiyätlärni saqlap qelişniŋ, bügünki riqabätçilikkä qabil şähsniŋ aŋ-säviyäsini šzgärtişniŋ, yeŋilaşniŋ yolliri, amilliri bälgülängän. Elimiz Prezidenti maqalisida «Dšlät bilän millät tšmürdin quyulup, qetip qalğan duniya ämäs, dayim täräqqiy etidiğan tirik organizmğa ohşaydu. U hayat käçürüşi üçün zaman eqimiğa parasätlik türdä uyğunlişişqa qabiliyätlik boluşi keräk» däp eytqinidäk,  җämiyitimizniŋ barliq sahaliri väkilliri štmüştä yol qoyulğan  kamçiliqlarni, hataliqlarni tüzitip, zamanniŋ kona vä çirip kätkän oy-pikirliridin, kšzqaraşliridin, sälbiy hislätliridin üzül-kesil qutulup, yeŋiçä yaşaşqa, bilim elişqa, ämgäk qilişqa yüzlinişi keräk. Başqiçä eytqanda, elimizniŋ härbir grajdini šzi işlävatqan sahaniŋ bilimlik, yetük mutähässisi boluştin taşqiri, šz ana tilini, hälqiniŋ urpi-adätlirini, štmüşini, sän°itini hšrmätläydiğan, milliy än°änilirini qädirläydiğan şähs boluş haҗätligini çoŋqur his qilişi, toğra çüşinişi lazimdur.

Һärqandaq bir häliqniŋ bügünki hayatini häm keläçigini, jämiyätniŋ täräqqiyatini mäniviy bayliqsiz täsävvur qiliş mümkin ämäs. Һärbir häliq šziniŋ tarihini üginiş, mädäniy mirasini saqlaş häm tärğip qiliş hoquqiğa egä. Şuniŋ üçünmu Prezident 2003-jili Qazaqstan hälqigä yolliğan Mäktübidä mähsus «Mädäniy miras» dšlät programmisini ämälgä aşuruş täklivini berip, u Qazaqstan ilim-päni tarihidiki muhim vaqiägä aylanğan edi. Şuniŋğa muvapiq, elimizdä tarihiy-mädäniy än°änilärni qayta yeŋilaş vä rivaҗlanduruş, Qazaqstanniŋ mädäniy mirasini härtäräplimä vä çoŋqur täşviq qiliş, qolliniş, uni üginiş vä çüşinişniŋ mähsät vä väzipilirini bälgüläş, milliy mädäniyät, fol'klor, urpi-adätlär, milliy ädäbiyatniŋ äsirlär boyi toplanğan täҗribisini üginiş, tarihiy-mädäniy yadikarliqlarni rätläş, saqlaş, bu mäzmunda ilmiy-tätqiqatlar elip beriş işliri käŋ qanat yaydi.

Bu yšniliştä Qazaqstanniŋ birqatar ilim därgahliri bilän birqatarda Qazaqstan Җumhuriyiti Bilim vä pän ministrligi R.Süleymenov namidiki Şäriqşunasliq instituti täripidin ilmiy layihilär boyiçä tätqiqatlar elip berilğan edi. Bizniŋ ändiki mähsitimiz äynä şu yadikarliqlarniŋ — qimmitini, ähmiyitini täşviq qilip, härbir qazaqstanliqniŋ qälbigä siŋdürüştin ibarät. Çünki ular —şähsniŋ šz hälqigä bolğan hšrmitini, muhäbbitini oyğitidiğan muhim amillardur.

Biz şundaqla tilimizniŋ, sän°itimizniŋ, ädäbiyatimizniŋ qädir-qimmitini yoqatmasliğimiz üçün, keläçäk ävlatlirimizniŋ    diliğa yätküzüş üçün, bu sahadiki utuqlirimizni dayim täşviq qilip, ularni bahalaşni bilişimiz keräk, çünki ularmu milliy rohni oyğitidiğan, qälbimizni tävritidiğan, keläçäkkä rohlanduridiğan mäniviy bayliğimizdur. Dšlät rähbiri milliy qädriyätlirimizni saqlimay, asrimay, qandaqla sahada bolmisun, yeŋilinişniŋ yüz berişiniŋ mümkin ämäsligini täkitläydu. Şuniŋ üçünmu u Abay, Qurmanğazi, Җambul, Muhtär Ävezov ohşaş qazaq hälqiniŋ pährigä, iptihariğa aylanğan ädiplirigä çoŋ hšrmät bildürüp, ularni Qazaqstan mädäniyitiniŋ yoruq yultuzliriğa qiyas qilğan.

Hulasiläp kälgändä, «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» maqalisida tävsiyä qilinğan pikir-täkliplär elimizniŋ bügünki eğir sinaqlardin sürünmäy štüp, duniyaniŋ aldinqi sepidiki täräqqiy ätkän, abroy-inavätlik mämlikätliri qataridin orun elişiğa, şundaqla hälqimizniŋ birligini, ittipaqini yänimu mustähkämläşkä käŋ yol açidu.

Rähmätҗan YÜSÜPOV, R.Süleymenov namidiki Şäriqşunasliq instituti yenidiki Uyğurşunasliq märkiziniŋ

çoŋ ilmiy hadimi, filologiya pänliriniŋ namziti.