Ötär šmür, ketär  šmür jiraqlap

0
719 ret oqıldı

Vil'yam MOLOTOV

İnim juttin kälgändä

Huş käpsän ana juttin qerindişim,

Väsliŋni kšrüp kškkä yätti beşim.

Aŋliğaç ata-anam salimini,

Ulğiyip kätti yänä seğinişim.

Sän bilän yezam hidi šygä kirdi,

Oylirim jut koçisin kezip jürdi.

Şähärniŋ ikki eğiz tar šyidä,

Mälämniŋ käŋlikliri hšküm sürdi.

Kündila oqät qilar tapmay tinim,

Yahşimu atam hali eytqin inim.

Müҗäzi qandağiraq, tän saqliği,

Anamniŋ nävrilär däp atqan җenin.

Jürämdu helä tüzük uruq-tuqqan,

Hoşnilar…mälidiki barçä insan.

Çiqamdu mal-variniŋ qiştin …

Qelinmu tağda qarlar biyil yaqqan.

Sšzligin inim bügün, qulaq sändä,

Qalmisun zärriçilik kinäş tändä.

Җan bağrim altä künlük bu yalğanda,

Seğinmas ana jutni qaysi bändä?!

Çüşkünlük matematikisi

Millionniŋ därdigä,
Milliard pärva qilmas.
Mana şundaq täŋlimä,
Bizniŋ täğdirgä qiyas.

Kšpäytişlär untuldi,
Yahşiliqni, amätni.
Bizgä hässiläp bärdi,
Kemiş degän apätni.

Boldi bäk älväk bšlüş,
Yär-su, bayliq-ziminni.
Biraq bizdä yoq ülüş,
Sanaş turmaq kirimni.

Qoşuş degän gäpmu yoq,
Amma eliş här җayda.
Җavap eniq turğuluq,
Һesap işläş nä payda?

Çäksizlikniŋ misali,
Täs hesapqa urunduq.
Qaçan duniya hesavi,
Bolidekin orunluq…

Til vä qiliç

Tilim štkür qiliç,— dediŋ,

Buni hämmiŋ biliş, — dediŋ.

Tägmäy heçkim äsäbimgä,

Dayim bayqap jürüş, — dediŋ.

Bekar qilip kerigiŋni,

Ğulitimän tüvrügiŋni.

Keräk bolsa tilda, — eyttiŋ

Tohtitimän jürigiŋni.

Qaynap şundaq besilmidiŋ,

Yaqaŋğa män esilmidim.

Biraq qorqmay «qiliçiŋdin»

İkki eğiz sšzni qildim.

Qiliçnimu, tilnimu häm,

Bärgän bizgä Alla egäm.

Qandaq çağda işlitişiŋ,

Vijdaniŋğa bağliq šlçäm.

Kälsä-kälmäs çaptiŋ qiliç,

Bändilärgä jürgän tep-teç.

Yaki qorğap qatillardin,

İnsanlarni gunasiz heç?

Zähär sšzdä berip azar,

Kšŋüllärgä pak-beğubar.

Yaki illiq sšzliriŋdä,

Şipa bolduŋ saqaytar?

Һämmisigä berär җavap,

Kelär bir kün-qoyğin aŋlap.

Şuŋa sändä ikki yol bar,

Biri guna, biri sovap.

Yoq ämäs

(Ğäzäl)

Häliq üçün eğir jükni artqanlarmu yoq ämäs,

Җan ayimay җapayu-därt  tartqanlarmu yoq ämäs.

Täğdirini aҗratmastin yazmişidin avamniŋ,

Millitim däp mehnät-äҗir   qatqanlarmu yoq ämäs.

Adalätlik, ärik üçün qurvan qilip җenini,

Äl yadida rivayät bop yatqanlarmu yoq ämäs.

Äpsus, biraq oylap kšrsäm şular bilän billila,

Bir ihlimniŋ qarğişiğa patqanlarmu yoq ämäs.

Terisini qoğdaş üçün qayrip qoyup  vijdanni,

Qandişiğa qaritip oq atqanlarmu yoq ämäs.

Qorqançaqliq, beğururluq  çirmavelip rohini,

Tuqqinini, qerindaşni satqanlarmu   yoq ämäs.

Һayatliqniŋ yollirida adaşsimu gahida,

Keyin oylap, durus yolni tapqanlarmuyoq ämäs.

Tarazisi basar çoqum, izgülükniŋ  bir küni,

Uni asta täŋşäp qoyar bir Allamu yoq ämäs.

Ata-ana qädri

Mäyli kiçik vä yaki çoŋ yeşiŋda,

Ağrip qalsaq paypetäk bop  qeşiŋda.

Öz ğemini qayrip qoyup bir çätkä,

Kirpik ilmay taŋ atquzar beşiŋda.

Ömür boyi štär küni balam däp,

Säkrattimu çiqar üni «balam» däp.

Oylap kšrsäk bu yalğanda šzimiz,

Qançä işlar qilduq ata-anam däp.

Pärzänt üçün qanitini qaqidu,

Keräk bolsa sulardimu aqidu.

Az bolğandäk şunçä qilğan eqidä,

Yänä tehi nävrilärni baqidu.

Tirikçilik qaynimiğa patqanda,

Ğäm-täşvişlär däriyasida aqqanda.

Ata-ana bolar hämdäm-yšläkçi,

Һayat bizgä yaman kšzdä baqqanda.

Bala degän, siŋdürgän bar äҗrini,

Biläyli biz ata-ana qädrini.

Tirigidä ep qalayli kšŋlini,

Tartmay turup җudaliqniŋ därdini.

Anamğa hät

Tün keçidä uyqiŋ qeçip җan ana,

Oylidiŋmu yänä bäŋvaş balaŋni!?

Ulap şundaq qançä tünni taŋlarğa,

Yoqattiŋkin hatirҗämlik-aramni.

Һaliŋ sorap telefonda sšzläşsäm,

Seğinişiŋ besilğandäk bolamdu?

Mälidä gär bir ağinäm käzläşsä,

Kšzüŋ yenip seğinişqa tolamdu?

Barimän däp demisämmu, här küni,

Yollirimğa qarap kütüp kättiŋmu?

«Akaŋ yahşi kšrätti, — däp, — läŋmänni»,

Siŋlim bilän, maŋa tamaq ättiŋmu?

Һosulini tehi ğoru alminiŋ,

Saqlidiŋmu — hiyaliŋda orida.

«Süti suyuq, — degäç, ala kaliniŋ»,

Kayidiŋmu, qaymaq jiğip korida.

Änsiritip meniŋ meŋiş-turuşum,

Qol yayğansän aq yol tiläp duada?

Yaman ämäs bolup turup turmuşum,

Jürämsänkin vayim qilip oylarda.

Mänmu seni oylap ana, här küni,

Mälä taman kezip kätküm kelidu.

Bäzi çağda taşlap işni-hämmini,

Şähärdinmu bezip kätküm kelidu.

Uyqum kälmäy yezip çiqtim keçiçä,

Seni kinäp moşu şeir-salamni.

Seğinişni yeŋälmäydu bu keçä,

Maŋdim hazir, kütkin ana, balaŋni!

Qerindaş

Amät baştin kšçkändä,

Һaliŋ sorar qerindaş.

Beşiŋğa kün çüşkändä,

Mädät bolar qerindaş.

İzdäp baru-yoquŋni,

Tepip berär qerindaş.

Eğir hayat jüküŋni,

Täŋ kštirär qerindaş.

Ağrip qalğan çeğiŋda,

Yetip kelär qerindaş.

Pärvanä bop yeniŋda,

Dora berär qerindaş.

Saŋa amät kälgändä,

Huş bolidu qerindaş.

Özi şatliq kšrgändä,

Täŋ bšlidu qerindaş.

Amançiliq  här yärdä,

Tiläp jürär qerindaş.

Keräk bolsa ägärdä,

Sän däp šlär qerindaş.

Alämni miŋ çarlisaŋ,

Tepilmaydu qerindaş.

Bazarlarni arilisaŋ,

Setilmaydu qerindaş.

Dostluqniŋ qädrini bilmigän bir ağinämgä

Jiraq bolup tursimu aval arimiz,

Billä eduq ikkimiz, dostluq — barimiz,

Һazir bolsa yatlaştuq, billä qarimiz,

Yeqin turup jiraqlap kätkän җan dostum.

Neçün ayaq astidin sattiŋ vijdanni,

Yalğanlarğa orilip, untup imanni,

Qoğlap jürdüŋ adişip kona armanni,

Billä jürüp yatlişip kätkän җan dostum.

Һär qädämdä jürättim seni män yšläp,

Һarvusini šmürniŋ šrgila sšräp,

Qoyduŋ ändi kšŋülni ğäşlikkä bšläp,

Yeqin turup jiraqlap kätkän җan dostum.

Män yeniŋda bolğanda qirlar aşattiŋ,

Sän qeşimda bolğanda sudäk taşattim,

Eqidämniŋ  beğiğa ändi taş attiŋ,

Billä jürüp yatlişip kätkän җan dostum.

Seniŋ üçün otqa häm suğa kirättim,

Dostluqnimu beҗirim, pak däp bilättim,

Äpsus, ilpät tepipsän yaman illättin,

Yeqin turup jiraqlap kätkän җan dostum.

Yätkän bilän gär sunsaq bizniŋ qolimiz,

Başqa bolmaq hayatta maŋar yolimiz,

Ändi halap-halimay  biz yat bolimiz,

Billä jürüp yatlişip kätkän җan dostum.

Aman bolğin, bähit tap, Älvida, dostum!

Jut işqi

Bir ilpitim: nemançä mäläŋgä kšp  barisän däp qaldi…

Risqa izdäp kätkän bilän şähärgä,

Jüräk dayim tartip turar mälämgä.

Kindiginiŋ qeni tamğan ana jut,

Seğinişi bolmas qaysi adämgä?

Meniŋ üçün җapalarni kšp tartqan,

Ta hazirmu jüräk yerip, җan atqan.

Bu mälidä ata-anam yaşaydu,

Seğinişniŋ otlirini ulğaytqan.

Bala çağdin eşimizni täŋ bšlgän,

Özimizçä issiq-soğni bir kšrgän.

Qerindaşlar bardur äşu mälidä,

Meniŋ üçün on tirilip, on šlgän.

Baliliqni oyun oynap, jütärgän,

On jil billä oqup mäktäp pütärgän,

Dostlirim bar talay җiddiy päytlärdä,

Bir-birimiz üçün «kšzlär kškärgän».

Ähvalimdin dayim bolğan hävärdar,

Jiraqlardin kälsäm kšŋli huş bolar.

Bir šstäŋniŋ içip jürgän süyini,

Bağ arisi  qaşalar yoq hoşnam bar…

Yaz aptivi baştin štkän çağlarda,

Män süyigä kšp çšmülgän saylar bar.

Oşuq oynap, җaŋza tepip, at çapqan,

Ästä mäŋgü ornap qalğan җaylar bar.

Ötmüşlärdin qalğan bizgä yadikar,

Ata-bovam soqqan kona tamlar bar.

Çekit qoyup bu paniğa dšŋ bilän,

Kätmänlinip kätkän äziz «җanlar» bar.

Çoqqiliri asmanğila taqaşqan,

Qariğaylar kün nurini talaşqan,

Kšk yaylaqliq tağlar bardur yezamda,

Kšrki jutum sšlitigä yaraşqan.

Mağdir ketip, risqim tügär pällämdä,

Arminim şu kšz jumsamkän mälämdä.

Tenim jutum topriğiğa qoşulsa,

Razi bolup štäy ikki alämdä!

Ömür häqqidä oy

Ötkän künlär bätlirini varaqlap,

Yançuqtiki kšk tiyindäk şaraqlap,

Kšklämdiki çaqmaq käbi taraqlap,

Ötär šmür, ketär šmür jiraqlap.

Ohşimaydu štüp kätkän yazliri,

Bügün başqa ahşam çalğan sazliri.

Turmaydekän setilmiğan mal ohşaş,

İştik ekän künlärniŋmu baziri.

Domulitip bäzän šrgä teşiŋni,

Bäzän taşqa täkküzärkän beşiŋni.

Selip qoyup ussuliğa turmuşniŋ,

Örümigä alidekän yeşiŋni.

Ömür degän, äsli şundaq qiziqkän,

Kesindidäk šlçämlik bir siziqkän.

Kimgä qisqa, kimgä uzun piçilgän,

Yaratquçi kitavida yeziqkän.

Bälüşüş