İzgülük dävätçisi

0
604 ret oqıldı

Mälumki, keyinki jillardila Ösäk täväsidä käyni-käynidin yeŋi meçitlar qäd kštirip, hazir nahiyä boyiçä ularniŋ sani 39ğa yätti. Şularniŋ däsläpkisi Dšŋmälidiki «Ğalip» meçiti. U jutniŋ märt-märdanä oğlanliriniŋ biri Ğalip Yaqupovniŋ mäbliği hesaviğa turğuzulup, 1995-jili paydilinişqa berildi. U bir mäzgildä bäş yüz adäm namaz oquydiğan haşamätlik bena.

Mäzkür meçitqa juttiki inavätlik insan Yunus qari Äysaev (sürättä) imamliq qilip kelivatidu.  U şundaqla meçitniŋ taza, särämҗan boluşi, ätrapiğa gül kšçätlirini tikip, gülzarliqlarni bärpa qiliş, qişniŋ küni meçitqa šzi ot qalap issitiş ohşaş işlarnimu elip berivatqan sahavätlik insan.  U  meçit quruluşiğa baştin-ayaq qatnişip, ämgigi häm mäslihiti bilän šz ülüşini qoşti.

Yunus qari Äysaev 1934-jili uyğurlar diyari Ğulҗa ätrapidiki Çilpäŋzä yezisida tuğulğan. Yunus däsläp İlham qariniŋ qolida oqup tälim aldi. İslam dininiŋ tälimatlirini qetiqinip ügändi. Qur°anni yadqa biliş däriҗisigä kštirilişkä vä uniŋ täpsirini üginişkä barliq vuҗudi bilän tirişti. Keyin päniy mäktäptä oquşini davamlaşturidu.

Moşundaq bir mäzgildä İli vadisi ahalisi arisida yänä kšç-kšç dolquni başlinip ketidu. Şularniŋ qatarida Äysaevlarniŋ ailisimu 1962-jili Qazaqstan diyariğa kšçüp çiqip, Taldiqorğan şähiri ätrapidiki bir egilikkä ävätilidu. Bir jil şu yärdä härhil sahalarda işläydu. Keyiniräk mümkinçiligini tepip, Yarkänt şähirigä kšçüp kelidu. U jilliri nahiyäniŋ şähär vä yezilirini avatlaşturuş üçün quruluş işliri käŋ qanat yaydurulğan edi. Ularni ämälgä aşuruş asasän «Mejkolhozstroy» mähkimisi quruluşçiliriniŋ zimmisigä çüşüp, uniŋ birqançä kšçmä mehanikilaşturulğan kolonniliri moҗut edi. Һayatiniŋ ändila ottuzinçi davaniğa kštirilgän Yunus Äysaevmu mäzkür mähkimigä işqa orunlişidu. Qabiliyätlik häm tädbirçan jigit quruluşçi käspini çapsan šzläştürüp, ästaidil ämgigi, insaniy süpätliri bilän kšzgä çüşidu. Quruluşçi demäkçi, Yunus qari qoli gül ustilardin. Yağaşçiliqniŋ qir-sirlirini ubdan šzläştürgän.  Һšrmät-işänçigä erişkän uni mähkimä rähbärligi quruluşçilar brigadisiniŋ brigadiri qilip tayinlaydu. U başqurğan kollektiv muräkkäp quruluşlarda ämgäk qilip, ilğarlar qataridin kšrünidu.  Җümlidin Yunus Äysaev başqurğan bir top mahir quruluşçilar äşu jilliri Velivay meçitini qayta җšndäş işliriğimu qatnişip, šz maharitini namayiş qilalidi. Yunus qari šziniŋ şiҗaätlik ämgigi bilän nahiyäniŋ ihtisadiy vä mädäniy täräqqiyatiğa munasip ülüşini qoşti. Buni yarkäntliklär yahşi bilidu.

Һšrmätlik däm elişqa çiqqandin keyin u meçit imami süpitidä härtäräplimä paaliyät jürgüzüp kelivatidu. Nurğunliğan yaşlarğa däris berip, ularniŋ qälbini islam tälimatliri bilän nurlandurdi. Şagirtliri içidin šzigä ohşaş qari däriҗisigä kštirilgänlärmu bar. Şularniŋ biri Kšktal meçitiniŋ baş imami Dilşat Niyazovtur. Yunus qari nahayiti härikätçan, erinişni bilmäydiğan, ayiği yenik, qiraiti täsirlik imam. Şuŋlaşqa här küni uniŋ aldiğa iltimas bilän kelivatqan adämlär az ämäs. Özimu aŋlisila jiraq-yeqin demäy, haza çiqqan šygä berip, kšŋül sorap, täziyä bildürüşni untumaydu. Päm-parasätlik imam hämminiŋ kšŋlidin çiqişqa tirişidu. Şuŋlaşqa u adämlär qälbi tšridin orun alğan. Barğan yeridä qur°an tilavät qiliş bilän billä, bilim — islamniŋ huli ekänligini, uniŋ tälimatlirini, Prezidentimiz N.Ä. Nazarbaevniŋ jürgüzüvatqan içki vä taşqi dana säyasitini, aldimizğa qoyğan uluğvar väzipilirini tärğip qilip, adämlärni izgülükkä dävät qilip kälmäktä.

Yunus qari Äysaev täräqqiypärvär diniy zat vä millätpärvär şähs süpitidä kšp jillardin buyan nahiyä, şähär vä nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkizi bilän yeqin munasivättä bolup, ular täripidin ämälgä aşuruluvatqan çarä-tädbirlärgä paal arilişivatidu. U milliy maaripimizniŋ vä mätbuatimizniŋ җankšyäri. Häyrihahliq, sovapliq işlarda dayim aldinqi säptä. Һär yärdä millätlärara razimänlikniŋ, dostluqniŋ, ittipaqliqniŋ mahir tärğibatçisidin boluvatidu. Һärhil diniy eqimlar  väkilliriniŋ namunasip härikätliri bayqalsa, ularni därru paş qilip, räddiyä beridu. Qisqisi, aliy päzilät egisi bolğan Yunus Äysaev täripidin ämälgä aşuruluvatqan izgü işlar az ämäs. Uniŋ uzun jilliq ünümlük ämgigi munasip bahalinip, Qazaqstan Musulmanliri diniy başqarmisiniŋ Pähriy yarliği bilän vä başqimu mukapatlar bilän täğdirländi.

Pursättin paydilinip, pütkül aŋliq hayatini izgü işlarğa beğişliğan Yunus qari Äysaevni Panfilov nahiyäsiniŋ Pähriy grajdini  namiğa layiq däp hesaplaymän vä bu täklivimni pütkül yarkäntliklärniŋ qollap-quvätläydiğanliğiğa ümüt qilimän.

Abdukerim TUDİYaROV, Panfilov nahiyäsiniŋ Pähriy grajdini.

Bälüşüş