Yahşiniŋ yahşiliğini eyt…

0
40 ret oqıldı

Yultuzay SEMÄTOVA, “Uyğur avazi”

Mälumki, štkän äsirniŋ 90-jilliri җay-җaylarda uyğur mädäniyät märkäzliri täşkil qilinişqa başlidi. Şundaq märkäz šzäm istiqamät qilivatqan Drujba yezisidimu qurulmaqçi boldi. Äynä moşu mäsiligä beğişlinip štidiğan jiğin harpisida “Mädäniyät märkiziniŋ räisligigä kimni saylaş keräk?” degän soalğa җavap izdigüçilär intayin kšp boldi. Һätta drujbiliqlar toy-tškün, näzir-çiraqlardimu moşu soalğa šzliriçä җavap izdäp, kšŋligä püküp jürgän adämlärniŋ isim-näsibini atap, jiğinda şu namzatni yaqlap avaz beriş lazimliğini täşviqat qilipmu jürdi. Rastini eytsam, undaqlarniŋ arisida mänmu boldum. Çünki ägär mädäniyät märkizi qurulsa, huddi bizniŋ moҗut barliq mäsilä-problemilirimiz šz-šzidin häl bolup ketidiğandäk, çoŋ ümüt-işänçä ilkigä berilip kätkän eduq. Näq şuŋlaşqa bolsa keräk, Drujbiniŋ Mädäniyät šyidä štkän jiğinğa yezidiki uyğur җamaätçiliginiŋ besim kšpçiligi qatnaşqanliqtin, bizgä ohşaş yaşlarğa orun yätmäy, sirtta qalğanliğimiz helikäm yadimda.

Hulläs, şu jiğinda Drujba mähällisiniŋla ämäs, tärkivigä moşu yeza kiridiğan Almuta şähiri Ävezov nahiyälik Uyğur mädäniyät märkizi qurulup, uniŋ räisligigä bir eğizdin Zamandin Җamal oğli Rähmanov saylandi. Һeçqandaq talaş-tartiş bolmidi, ävu šzliriniŋ namzitini kšrsitip jürgänlärmu razi boluşup, jiğinda birdin-bir toğra qarar qobul qilinğanliğini eytişip, hoşalliqlirini yoşuralmay qaldi.

Jutdaşlar hatalaşmiğan ekän. Zamandin aka işqa pütkül vuҗudi bilän kirişip kätti. Almuta şähärlik Uyğur mädäniyät märkizi bilän hämkarliqta štküzülgän mädäniy çarä-tädbirlär almutiliq uyğurlar hayatidiki muhim vaqiälärniŋ birigä aylandi. Birinçi qetim Almutidiki M.Gor'kiy namidiki Mädäniyät vä däm eliş parkida štkän Uyğur mädäniyät künliridä Zamandin Rähmanovniŋ rähbärligidiki Ävezov nahiyälik Uyğur mädäniyät märkizi milliy taamlar kšrgäzmisi, ämäliy sän°ät buyumliri, urpi-adät vä än°änilär, sän°ät šmäkliri ohşaş barliq konkurslarda birinçi orunni egiläp, başqa nahiyälik mädäniyät märkäzlirigä ülgä boldi. Zamandin aka mädäniyät märkiziniŋ işini şundaq yolğa qoydiki, hämmä häm räiskä, häm Ävezov nahiyälik mädäniyät märkizigä häväs bilän qaridi.

Äynä şundaq kšpçilikniŋ izzät-ehtiramiğa bšlängän Zamandan Rähmanov kim?

Därhal eytayki, u çoŋqur bilimlik, mädäniyätlik vä nahayiti kämtar insan edi.  “Quş ugida nemä kšrsä, uçqanda şuni qilidu” degändäk, mundaq insaniy hislätlärni u ailisidiki tälim-tärbiyidin, yäni ata-anisidin aldi. Täğdir täqäzasi bilän Ğulҗidin çegara atlap Qazaqstanğa çiqqan Zamandin aka Almutidiki M.Yaqupov namidiki 101-ottura mäktäpni äla bahalarğa tamamlap, Yeza egiligi institutida oqudi. Andin, yäni 1973 — 1985-jilliri Qazaq avtomobil' transporti institutida işlidi, keyiniräk “Urojay” däp atalğan işläpçiqiriş kooperativiğa rähbärlik qildi. Biraq, Zamandin aka üçün җämiyätlik iş hämmidin üstün turdi, däp oylaymän. Juqurida eytqinimdäk, u Ävezov nahiyälik Uyğur mädäniyät märkizini on jil başqurdi. Paaliyiti şundaq utuqluq boldiki, 2002-jili nahiyälik Uyğur mädäniyät märkäzliri räisliriniŋ arisida däsläpkilärdin bolup “Jil adimi” däp etirap qilindi. Öz işiğa җandili bilän berilgän adäm üçün buniŋdin artuq abroy-ataq bolmisa keräk.

Äpsus, Zamandin akiniŋ moşundaq utuqluq җämiyätlik paaliyiti heçkim kütmigän yärdin ilaҗisiz tohtap qaldi — u eğir ağriqqa muptila bolup, җämiyätlik işqa arilişiştin mährum boldi. Ahiri, miŋ äpsus, ağriq yäŋdi.

Mana moşu җudaliqqimu 40 kün bolup qaldi. Uniŋ 70 yaşliq märikisini toylaşniŋ orniğa qirqi näzirini štküzüşkä toğra kelivatidu.

Һä, hayat şundaq qattiq ekän…

Almuta şähiri.