Yarilanğan jüräk nidasi

0
847 ret oqıldı

Һekayä

Män moşu tapta bäk hayaҗanlinivatimän. Mana qiziq!.. Aridin on bäş jil štti. Umu, mänmu yalğuz hayat käçürgän ekänmiz. Lekin uni kim bilgän. Bilsämmu nemä qilattim? Ariliqta bu baştin nemilär štmidi! Män uniŋ halidin hävär alğidäk ähvalda boldummu zadi! Uni şu bir şähärdä qaldurup, hayatimni başqa bir insanğa beğişliğan ämäsmedim. Bu jillarda nemä işlar bolmivedi! Bu kaj täğdir meniŋ bilän yänila oynimaqçi boldimu nemä?! Çünki u maŋa kelimän, däp hävär bärdi. «Vay tovva! Ändi qandaq qildim? Nemä qilsam bolidu? –däp soraymän šz-šzämdin. — Vay-vuuy. Nemä qilimän? Qandaq qilimän, däp ketidiğinimçu tehi! Nemini qandaq qilattim? Һayatimda Alla egimiz Rähimni yänä bir qetim kšrüşni nesip qilsekän, däp tiligän päytlär yadiŋizdin çiqip qaptudä, Gülhenim. Һä, tiligiŋiz Allaniŋ quliğiğa yetip, uni kšrüşkä pursät yaratqan ekän… Nemä qildim? Nemä qoydum däp qaptiliğu?», degän hiyallarmu meni bäzidä җonup qoyidu. «…U gäplärdin keyin väziyät tamamän šzgirip, män täğdirimgä beqindim ämäsmu!!! Keyin yüz bärgän ähvallarğa bola, uni kšrüş niyitimdin qaytqinimni bilisänğu, Täŋrim!» däpmu qoyimän. …Bayqişimçä, täğdir meniŋ bilän oynaşni tehila tohtatmiğan ohşaydu. Qisqisi, u meni  Rähim bilän  yänä uçratmaqçi…

 Kütülmigän yärdin säpärgä çiqişimğa yeqinda kona tonuşum Sahinurni uçritip qalğinim säväp boldi. U Rähimniŋ çoŋ dadisiniŋ qizi. Ular bir şähärdä turatti. Һä bizniŋ şähärdä bolsa, Sahinurniŋ apisiniŋ tuqqanliri turidekän. U bu yaqlarğa nahayiti az kelidiğanliğini eytqan. Amma u küni män uni uçritip qaldim. Män Sahinurğa qançä çaplaşsammu, u bügün qaytiş üçün bilet elip qoyğanliğini, bizniŋ šygä baridiğan vaqtiniŋ tamamän yoqluğini eytqaçqa, uni şähärdiki yazliq kafelarniŋ birigä täklip qilğan edim. Kafeda bolğan sšhbät җäriyanda u tuyuqsiz:

 — Yoldişiŋizniŋ ähvali yahşimu? İsmi nemida… Käçürüŋ, yadimdin çiqip qaptu… Jillar adämniŋ hatirisinimu šçirip maŋiveridekän ämäsmu, — däp sorap qaldi.

Män heliğiçä gäp qilmay turdumu, bir azdin keyin:

 — Muhit… İsmi Muhit edi.

Män bir az җim-җitliqtin keyin:

 — U şu jili vapat bolğan edi, Sahinur, — dedim.

U beşiğa qattiq bir närsä täkkändäk:

 — Nemä dävatqansiz, Gülqiz? Tüzük gepiŋiz yoqmedi? – dedi vaqirap degidäk, huddi män uniŋğa çaqçaq qilivatqandäk sškmäkçi bolup. Amma meniŋ çirayimdin çaqçaqniŋ iznasinimu bayqimiğaç, demi içigä çüşüp, җimmidä bolup qaldi.

 Andin män ähvalni asta eytip çüşändürgändin keyin, işändiyu,.. lekin meniŋdin kšzini almay bir däqiqä turup qaldi. Mänmu bir az vaqit şu bir štmüşniŋ aççiq päytini äskä eliş bilän bänt boldum. İkkimiz bir az җim-җit oltarduq… Sahinur ismimni Gülinur demäy «Gül» yaki «Gülqiz» däydiğan. Uniŋmu šz sävävi bar, älvättä…

 — Siz nemişkä Rähimgä bu toğriliq eytmidiŋiz, Gülqiz? U sizniŋ turmuşqa çiqidiğiniŋiz toğriliq aŋliğan çağda, qançilik häsrät çäkkinini bilsiŋizçu kaşki… Män uni qançä kün vä tünlär boyi bäzligän edim. Çünki u meniŋ yeqin qerindişim… Siz unimu bilisiz. U sizni däsläp meniŋ bilän tonuşturğan ediğu. Yadinizdimu? — deyiş bilän u meniŋ jiraqlarğa kätkän hiyallirimni buzdi.

 — Älvättä yadimda, Sahinur. Biz bir-birimiz bilän, huddi kiçik çeğimizdin billä šskändäk, az kündila dostlişip kätkän eduqqu. U künlärni untuş mümkinmu? Muhitniŋ hayati bäk eçinişliq štti. Män uniŋ aldida uniŋsizmu başqa birsigä kšŋül bšlüş bilän gunahkar bolğandäk säzdim šzämni. Çünki u meni pütkül vuҗudi bilän yahşi kšrgän edi. Bu nahayiti muräkkäp vä uzaq vaqiä, Sahinur. Aldirimay gäplişäyli, maqulmu?

 Sahinur heliğiçä gäp qilmidi.. Andin saatiğa qarap:

 — Män qozğilişim keräk, dostum. Yänimu hävärlişärmiz. Meniŋ vaqtim az qelivatidu. Siz bilän taŋ atqiçä gäpläşküm bar, lekin heç amalim yoq,  — dedidä ornidin turdi.

U meniŋ vokzalğa uzitip beriş täklivimni rät qilğaçqa, ikkimiz amalsiz şu yärdila hoşlaşqan eduq. Hoşlişiş aldida u maŋa:

 — Bilämsiz, Gülqiz, Rähimmu hayatini yalğuz štküzdi. Meniŋ qälbimni eçişturuvatqan asasiy mäsilä moşu, — dedidä, maŋa hoşlişiş üçün qolini sozdi.

Män aŋ-taŋ bolup, nemä deyişimni bilmäy qalğan päyttä, u aldiraş meŋip kätkän edi. Män šzämgä kelip:

 — Sahinur! Tohtaŋa… U nemişkä yalğuz?.. Siz uni az vaqitta šylinidu, demigänmediŋiz? — deginim uniŋ quliğiğa kirmidi, älvättä…

 Rähimniŋ birigä šylinip, kšp keçikmäy, ayrilip kätkinini män keyin päqät hädämdin aŋlidim…

 * * *

 Ağriqhanida işlävatqinimğa tehi birla jil bolğan edi. Bšlüm başliği meni çaqirivelip:

 — Gülinur, jüräk tomurlirini yeŋiçä usul bilän davalaş boyiçä çoŋ üç şähärdä täjribä eliş imkaniyiti moҗut ekän. Birini tallaveliŋdä, därhal yolğa çiqiŋ. Çünki bizgä bu sahada täҗribä toplaşniŋ näqädär muhimliğini eytmisammu, bilisiz. U yärdä bir ay davamida boluşiŋiz lazim, — dedi.

 Maŋa bu täklip ançä huş yaqmiğan bolsimu:

 — Maqul. Qaysi şähärlär ekänligini qarap çiqip, andin bir gäp qilay, — dedim.

 U kelişti. Män üç şähärniŋ birini tallidim. Çünki u yärdä meniŋ nävrä hädäm — çoŋ dadamniŋ qizi ailisi bilän turatti. Şuŋğiçä bir näççä qetim niyät qilsaqmu, u şähärgä berip kelişkä zadila yolum çüşmäy jürätti.

 Mana ändi, şu säväp bilän heç oylimiğan yärdin hädämniŋ šyigä kelip qaldim. Uniŋmu hoşalliğida çäk yoq. Künniŋ qattiq issip ketidiğinini demisä, şähärmu intayin gšzäl ekän. Ätisi ätigänligi şähärniŋ äŋ çoŋ ağriqhanisiğa atlinimän. ..

 Һädäm meniŋ tenäp qelişimdin ändişä qilip, şähärniŋ bir yärlirigiçä uzitip käldi. Ariliqmu helä bar ekän. Män ağriqhaniğa top-toğra apiridiğan metroğa oltardimdä, hädämni qoğlap degidäk, šygä ävätivättim. Özäm metrodin çüşüp, bir az maŋğandin keyin, ağriqhaniğimu yetip käldim. Baş vraçniŋ qobulhanisida oltirimän. U tehi kälmigän ekän. Qobulhanidiki katip sipayiliq bilän kütüp turuşumni iltimas qildi vä zerikip qalmasliğim üçün qolumğa bir näççä jurnal tutquzdi. Män jurnaldiki räsimlärgä qarap oltarğan bir päyttä, yenimğa bir jigit käldidä:

 — Siz Gülinur Azat qizi… Şundaqmu? – däp qaldi.

Män mäŋdigändäk ornumdin säkräp turdumdä:

 — Һä-ä, män şu. Nemä boldi? Siz meni nädin bilisiz?

 Män uniŋğa käyni-käynidin bir näççä soalni qoyuvättim. Bu täbiiy halät edi. Çünki män bu şähärgä hayatimda däsläpki qetim kelivatsam, hädämdin başqa birär tonuşum bolmisa… Bu idariniŋ bosuğisinimu päqät bügün atlavatqan bolsam…

 — Yaq. Yaq. Hatirҗäm boluŋ. Һeç gäp yoq. Sizni çšçitip qoydumğu däymän. Käçürisiz… Män päqät sizdin keyin novättä turğan adäm… İsim-familiyaŋizni ävu qizdin uqtum.

 Meniŋ ayaq-qollirimniŋ titirişi besilar ämäs. Çünki, şuan hiyalimğa äŋ dähşätlik oylar kelip ülgärgän edi. Birinçi novättä, ata-anamni oylidim: ular birär heyim-hätärgä uçrap qalğan bolsa, iştikilär izdäştürüvatqan boluşi keräk, degän tähmin beşimdin štti. Sävävi meniŋ bu yärdä ekänligimni päqät işimdikilärla bilätti ämäsmu!

 Һeliqi jigit ähvalni heç çüşändürmäyla, qoliğa bir jurnalni tutqiniçä «Siz bilän meniŋ heç işim yoq» degändäk, çättiki orunduqqa oltirivalğan edi.

Baş vraç nahayiti illiq qarşi aldi. İşni toluq başlap ketiş üçün bir az mähkimilärgä yoluqup, imza qoyğuzuş keräk ekän. Ätraptikilärdin soraşturup, şu därgahlarni izdäp yolğa çiqtim. Şähär içini bilmigän adämniŋ ähvali çüşinişlikqu! Äŋ qiziq yeri, män barğan yärdila bayiqi jigitni kšrättim. U maŋa ançila diqqät bšlmäy, yenikla miyiğida külümsiräp qoyup, qayaqlarğidu štüp ketätti. Män içimdä: «Tovva… Monu jigit moşu şähärdä turidiğan ohşaydu. Özi maŋa ohşaş vraç ekän. Meniŋ şähär içidä yol bilmäyvatqinimni kšrüp turup, män bilän kari bolmay, šz işini qilip jürginini qara… Һä, mäyli… Seniŋsizmu tepivalarmän…», däp šzämçä uniŋğa ariliqta aççiq qilipmu qoyumän, tehi.

 Şundaq qilip jürüp, vaqitmu bir yärgä bardi. Män ağriqhanidiki täҗribä toplaş işiğa kirişip kättim. Arilap-arilap bayiqi jigitni uçritip qalimän. Lekin uniŋ qaysi bšlümdä täҗribisini štävatqanliğini heç bilälmidim. Һätta halatta jürgininimu kšrmidim. Bu bir tepişmaq boldi. Amma yä u meniŋdin, yä män uniŋdin birär eğiz gäp soraşmiduq… «Uniŋ bilän nemä işim…», däp qoyimän içimdä.

 Paaliyitimizniŋ başlanğanliğiğa bäş kündäk bolğan edi. Bu meniŋ ätraptikilär bilän ändila tonuşup, iş yolini yeŋidin üginivatqan bir päytim. Çüşlük tamaq mäzgili bolup qalğaçqa, bir qançimiz sirttiki aşhaniğa qarap yol tuttuq. Tuyuqsiz kšzüm bizgä qarap kelivatqan heliqi jigitkä çüşti. Uniŋ qolida intayin çirayliq güllärdin tizilğan güldästisi bar.

 — Gülinur! — dedi u işäşlik, huddi ismimni šzi qoyup bärgändäk. Män uniŋğa buruldum.

 — Meniŋ sizdin käçürüm soraydiğan yolum bar edi. Mümkin bolsa, maŋa bir az vaqtiŋizni bšlsiŋiz…

 — Vau! – däp küldi  yenimdiki äzärbäyҗan qiz Yulduz. – Kelä-kälmäy, monu çirayliq jigitni šziŋizgä mähliya qilip ülgiripsizğu! Qolidiki gül vä sizgä qariğan kšzliri uni ispatlap turidu.

 — Asta gäp qilsiŋizçu. Uniŋ meniŋda işi bar ohşaydu. Män hätta uniŋ kimliginimu bilmäymän, — dedim.

 — Vay… tazimu işändim… Tonumaysizkän… Tonumaydiğan adämgä undaq gül äkälsä, bizmu bar eduqqu. Boptu… Qeliŋ ämsä, — u çaqçiğini davam qilip, başqiliriğa yetişiveliş üçün jügrigän peti ketip qaldi.

— Meniŋ ismim Rähim, — däp qolini sozdi gül tutqan jigit. — Män sizgä yalğan eytqan edim. Şuniŋ üçün käçürüm sorimaqçimän. Käçüridu, däp nahayiti ümütlinimän, — u qolidiki gülini maŋa uzatti.

Män gülni almay turup:

 — Män sizni heç çüşänmidim. Nemä üçün käçürüm soravatisiz?.. — dedim häҗäplinip.

 — Män sizni metroda, hädiŋiz bilän billä kšrgän edim. Şu peti sizni ägişip… Siz bilän tonuşuş üçünla şu җayğa kelip qalğan edim… Qalğan işniŋ hämmisini, nemä üçün qilğanliğimni çüşinärsiz vä käçürärsiz däp ümütlinimän…

 U maŋa bääyni gunahkar adämdäk qaridi. Män uniŋğa häyran bolup tikländim…

 U meni näzärdin yoqitip qoyuştin änsiräp, hämmä җayda «ägişip» jürginini, bir näççä kün šziniŋ işinimu untup qalğanliğini vä bu nadanliği üçün meniŋ käçürüşümni yenip-yenip iltimas qilmaqta edi.

Şu mähäl monu jigitkä hapa boluşumni yaki bu hil «qährimanliğiğa» apirin deyişimni bilmäy, haŋqetip turup qaldim. Andin šzämni qolumğa aldimdä, bir muhim işimniŋ barliğini eytip, işhaniğa kirip kättim. U:

 — Gül….Gülqiz!!! Meni käçürmidiŋiz…Şundaqqu? Eytiŋa, nemä qilsam käçürisiz?.. — däp käynimdin vaqiriğan peti qaldi.

 Meni kütüp oltarğan bayiqi säpdişim bolğan vaqiäni aŋlap:

 — Nadanmusiz yaki saddimusiz? Bu hapa bolidiğan işmekän? Vay bu hil işlarni kinolardila bolamdekin desäm… Ävu jigitniŋ çirayliqliğini demämsiz! Gülinur, näqädär bähitliksiz! — däp meni quçaqlidi.

Başqilirimu uniŋğa qoşulup, män hapa boluvatqan jigitniŋ härikitini «häqiqiy jigitniŋ» işq yolidiki җasariti, däp bahalaşti.

 Män uni hazirçä bahalimay oltirimän. Rastimni eytsam, däl hazir monu jigitniŋ här qandaq җasaritiniŋ maŋa haҗitimu yoq edi. Çünki meniŋ hayatimda başqa bir insan moҗut…

 Şuŋlaşqa hiyalimni bir yärgä jiğip, çaqçaq arilaş:

 — Һämmiŋlarğa kšp rähmät. Lekin maŋa bu jigit keräk ämäs. Çünki bu hil җasarätniŋ miŋ türini kšrsitip, meniŋ diqqitimni җälip qilğan adimim bar. U meni kütüvatidu, — dedim. — Qeni, işqa kirişäyli…

Һämmä җim-җit bolup qaldi.

 Ätisi ätigänligi ağriqhaniğa yetip kelişimgila käynimdin:

 — Gülqiz! — degän avaz aŋlandi. Bu, älvättä, Rähim edi. — Eytiŋa, siz meni käçürälmidiŋizğu, hä? Män heç yaman oyda bolmidimğu! Älvättä, birsiniŋ käynidin küzätkän toğra ämäs… Lekin u päyttä mändä başqa amal bolmidi… Çünki hädiŋiz sizgä «Һeç kim bilän tonuşquçi bolma, dadaŋ meni šltiridu», däp җekigän ediğu…

 Män uni tiŋşap bir az җim turdumdä, andin:

 — Män sizni käçürdüm, Rähim, ğäm qilmaŋ, — dedim.

Deyişni dedimu, amma şu päyttä šzäm uniŋğa däsläpki qetim tiklinip qaridim. Yenimdiki qizlarniŋ gepidä җan bar ekän. Һäqiqätänmu bu jigitniŋ kšzliridin nur çeçilivatqandäk bilindi maŋa. Män bir däqiqä uniŋğa qarap turup qalğinimni vä eytqan sšzliriniŋ birinimu aŋlimay qalğinimni sezip, hoşumni därhal jiğdim vä:

 — Maqul ämsä, meni käsipdaşlirim kütüvatidu, — däp ornumdin qozğaldim.

U yänila:

 — Gülqiz, män sizni ändi qaçan kšrsäm bolidu? — däp soridi.

 — Meni siz kündä degidäk kšrüvatisiz. Yenip-yenip kšrüşniŋ haҗitimu yoq. Aman boluŋ, — dedimdä, uniŋ җavavini kütmäyla çapsan kirip kättim.

 Meniŋ bu küni heç käypiyatim bolmidi. Uni ätrapimdikilärmu bayqap:

 — Vay henim, sizgä nemä boldi? Ävu Rähimniŋ kälmäyvatqinini qara… Qizimizniŋ käypiyatini çüşirip… — däp häzil qilişti.

 Män päqät külüş bilänla çäkländim. Rähimniŋ ätigändä meni kütüp turğanliği vä uniŋğa ändi kälmigin, däp kesip eytqanliğim toğriliq gäp qilmidim. Lekin bir kün käçkiçä heç kim bilän sšzläşmidim. Һämmimiz iştin qaytip šygä maŋduq. Meniŋ hiyalğa petip qalğinim şunçilikki, yenimdiki dostum Yulduzniŋ meni noqup:

 — Qariğinä, jigitiŋ kütüvatidu, — deginidin çšçügändäk, u täräpkä qaridim.

Män uni jiraqtin kšrdüm, lekin därhal dilimğa bir yoruqluq çüşkändäk boldi. Käypiyatim kštirilip kätkinini šzämmu säzmäy qalğan ohşaymän. Yulduz:

 — Gülinur!!! — degän Yulduzniŋ üni aŋlandi. — Maŋa qariğina… Vay! Çirayiŋ qizilgüldäk eçilip kättiğu zadi… Eytma… eytsaŋ yalğan gäp qilip qoyusän…Män çüşändim… – dedidä meni qaldurup, iştik meŋip kätti.

Özämmu bügünki käypiyatimniŋ tšvänliginiŋ sävävini ändila bilgändäk, ävu dostumdin hiyalän hiҗalät boluşqa başlidim…

 — Gülqiz, iltimas, meni qoğlimaŋa. Rastini eytsam, sizni kündila kšrgüm kelidu…

 — Öziŋiz qandaq? — dedim gäpni yštkimäkçi bolup.

Uniŋ hoşalliğida çäk bolmidi…

 …Künlär asta štmäktä edi. Rähim här küni ätigänligi işik aldida, käçqurunliğimu yänä şu yärdä kütüvalğaçqa, yenimdikilärgä u bu җayni keçä-kündüz küzitivatqandäk bilinätti.

 Mana män ändişä qilğan künmu käldi. U meni uçrişişqa, yäni säyligä çaqirdi.

 — Gülqiz, män sizgä käçki şähärni kšrsätmäkçimän. Bilämsiz, bu äҗayip bir mšҗüzä! Һädiŋizdin ruhsät eliŋ. Män sizni ikki-üç saattin keyin saq-salamät šziniŋ qoliğa tapşurimän, —dedi.

Män adättikidäkla gäp qilmidim. Bu ähval uni haman täşvişländürätti.

— Nemişkä birär gäp qilmaysiz? Nemişkä, äŋ bolmiğanda, «Maqul, hädämdin sorap kšräy», demäysiz? — däp pay-petäk bolatti…

 * * *

 Alla, däp oylidim uniŋdin säl jiraqlaşqandin keyin. Birinçidin, hädäm män uniŋ šyiniŋ bosuğisidin atliğan däqiqidin başlapla: «…Birär jigit bilän tonuşma…», däp qahşatti. Män bolsam, birinçi künila monu jigitni ägäştürüvalğan bolup çiqtim… U bu toğriliq tiŋşapmu qoymaydu, bilimän. İkkinçidin, u yaqta Muhit bar ämäsmu! U dayim meniŋ yenimdila jürgäçkä, başqa birliri toğriliq oylapmu qoymiğan ekänmän. Qisqisi, män bäk bir qiyin ähvalda qaldim. Nemä üçün tünügün päyda bolğan monu Rähim hiyalimdin bir minutmu çiqmaydu? Nemä üçün uni yenip-yenip kšrgüm kelidu? Nemişkä işniŋ tügişini taqätsizlik bilän kütidiğan bolup qaldim? Nemişkä, huddi päzada uçup jürgändäk hissiyatta jürimän? Mundaq hissiyatlarğa nemişkä Muhitni kšrgändä çšmülmigän edim? Nemişkä uni seğinmaymän? Muhit toyğa täyyarliq qilivatattiğu… Nemişkä?.. degängä ohşaş sansiz soallarğa җavap tapalmay, baş qaturimän. Oylisam, moşu küngiçä män šzämgä «Muhitni yahşi kšrümänmu?» degän soalni qoyup kšrmäptekänmän. Һazir uniŋğa җavap beriştin qorquvatimän… Һä… monu Rähimçu! Uniŋ «käçki şähärni» kšrsätmäkçi bolğiniğa hiyalän bäk huş boldum ämäsmu.  Qälbimniŋ tegidä Rähim bilän käçki şähärni kšrgüm kelivatqinini oylisam, beşim miŋ bir peqiraydu… Ata-anam Muhitni desä beridiğan närsisini tapalmay qalidu. Ularmu biyil toyniŋ ğemida jürüvatidiğu… Vay Alla… Ändi nemä qildim!…

 * * *

 Män içimdiki bar sirimni hädämgä eyttim. U bu gäplärni aŋlap, maŋa tiklinip bir qarididä, bšlmämniŋ işigini qattiq yepip çiqip kätti. «Mana hämmä iş pütti. Һädäm ändi meni nazarätkä alidu…». Şu toğriliq oylisam, nemişkidu kšŋlüm buzulup, jiğliğum kelätti. Häp… nemä qilsam bolar… Hiyalimni hädämniŋ qizi buzdi:

 — Һädä, sizni apam çaqirivatidu, — dedi u.

Män uçup degidäk talağa çiqtim. Һädäm maŋa җiddiy räviştä:

 — Ävu orunduqni alğaç kälgin, — dedi.

Män häyran boldum. Orunduqni elip, asta uniŋğa yeqinlaştim. Һädäm orunduqni käŋ hoyliniŋ otturisiğa qoyup:

 — Beri kälgin. Bu yärdä oltarğin. Käçki şähärni mana bu yärdinmu tamaşä qilişqa bolidu, — dedidä, çapsan šygä kirip kätti.

Bu gäplär maŋa bäk eğir käldi. Çamdisamla, jiqilip çüşidiğandäk bir halättä qaldim. Älämlirim içimgä siğar ämäs. Tamaqqimu qarimay, bšlmämgä kirip yetip qaldim. Yerim keçigiçä  jiğlidim. «Vay tovva. Maŋa nemä boldi? Muhit ağrip ağriqhaniğa näççä qetim çüşsimu, kšzümdin bir tamçi yaş çiqmivedi… Yaq…yaq. Һädäm durus qildi. Män Rähim bilän uçraşmasliğim keräk… Muhitni oylap yatay…Maŋa päqät Muhit keräk…» dedimdä, kšzlirimni sürttüm. Lekin…

 * * *

 …Ätigänligi hädämgä kšrünmäyla işqa kättim. Älvättä, ağriqhana aldida Rähim kütüp turatti. U maŋa yeqinlişip, til qatqiçä:

 — Rähim, ahirqi iltimasim bolsun, buniŋdin keyin meniŋ bilän uçrişişni izdimäŋ. Aŋlavatamsiz? Һeç izdimäŋ, — dedimdä u gäp qilğiçä, çapsanla içkirigä kirip kättim.

«Bügün müҗäzim yoq», degän banä bilän çüşlük ğizağimu çiqmidim. Üçinçi qävätniŋ derizisidin täkşi šskän däräqlär bilän çirayliq eçilğan güllärgä qarap bir az turuşumğa taşqiridin Yulduzniŋ:

 — Gülinur, bu yaqqa çiqiŋa, – degän avazi aŋlandi.

İşikni eçişimğila, aldimda Rähim päyda boldi. Yulduz uni bšlümgä kirgüzüp, šzi iştik çiqip kätti. Bšlümdä ün qatmay, helä oltarduq. Arilap-arilap kšzlirimiz uçrişip qalatti. Män uniŋ çäksiz muŋğa tolğan kšzliridä adämniŋ qälbini eritip štidiğan qandaqtu-bir uçqunniŋ barliğini säzdim…

 — Gülqiz! Bir närsä desiŋizçu. Äŋ bolmisa, meni tillaŋ, üniŋiz quliğimda qalsun, — dedi helä җim-җitliqtin keyin u.

 Uniŋğa nemä deyişimni bilmäymän. Rastimni eytsam, uniŋğa: «Dedimğu, ändi meni izdimäŋ… Meni kütüvatqan adäm bar…» degüm bar. Amma bu sšzlärni heç sirtimğa çiqiralmay avarimän. Çünki äslidä jürigimniŋ astidiki gäplär başqa… Һär halda, bizniŋ uçraşmasliğimizniŋ lazimliği toğriliq bir närsilärni dedim.

U kätmäkçi bolup ornidin qozğaldi. İşikkä yeqinlaşqanda:

 — Gülqiz! Män sizni ätä bir çinä çayğa täklip qilmaqçimän. Bu iltimasim päqät dostluğimizniŋ ipadisi bolsun. İltimasimni qobul qilişiŋizni soraymän. Ätä män sizgä adäm ävätimän, — dedidä, bšlümdin çapsan çiqip kätti.

 Män ünsiz oltarğan petimçä qaldim. Şu päyttä u, huddi jürigimniŋ bir parçisini julup elip kätkändäk bilindi maŋa.

 * * *

 Ätisi  Sahinurni ävätiptu. U meniŋ naqolay ähvalda qalğinimni bayqap:

 — Gülinur, heç ğäm qilmaŋ. Özäm apirip, qayturup kelimän. Maŋa işiniŋ, — dedi. Yulduzmu uni quvätläp:

 — Rähim saŋa yamanliq qilarmedi… Män ävu şoferniŋ maşinisiniŋ nomerini yezivaldim, — däp Sahinurğa kšzini qisipmu ülgärdi. Sahinur uniŋğa mämnuniyät bilän külümsiräp qoydidä, maŋa:

 — Kättuq! —dedi.

 * * *

 Sahinur bilän äҗayip gšzäl bir җayğa barduq. İkki çetigä gül çeçilğan yalğuz ayaq yolni besip šttuq.

 — Bu Rähim akamniŋ sizgä bolğan hšrmiti, — dedi Sahinur yolğa çeçilğan güllärni kšrsitip. — Bügün sizni kelidu, däp hämmimizni tik turğuzdi. U sizni kütüvatidu.

 Biz intayin çirayliq bezälgän yänä bir bšlminiŋ içigä kirduq. Tala nahayiti issiq bolğaçqa, bu bšlminiŋ salqinliği,  çirayliq vä dit bilän tizilğan güllär meni birdin mähliya qildi. Bšlmä otturisiğa qoyulğan üstälniŋ üsti nazu-nemätlärgä toluptu. Uniŋ otturisiğa qoyulğan yaŋza-yaŋza güllär, goya şu yärdila ünüp qalğandäk. Sahinur meni yalğuz qaldurup ketip qaldi. Män ätrapqa sinçilap qarap, bu yärgä nemigä kälginimnimu bir däqiqä untuğandäk boldum. Yumşaq orunduqqa oltirivetip, kšzüm güllär arisidiki otkrıtkiğa çüşti. Uniŋda «Siz bilän uçraşturğan täğdirimdin razimän!!! Һär bir däqiqiŋiz bähit ilkidä štsun!!!» däp yezilğan edi.

 Tuyuqsiz diqqitimni nahayiti çirayliq çiqqan ahaŋ bšldi. Bu şunçilik gšzäl saz ediki, u jüräk tomurlirimni çertip štüvatqandäk bilindi. Män ahaŋğa mästanä bolup oltirişimğa, üstünki qävättin pälämpäy arqiliq, huddi äşu sazğa җor boluvatqandäk,  asta qädäm taşlap, Rähim çüşüp, üstälniŋ ikkinçi täripigä orunlaşti…

  * * *

Täҗribä toplaş üçün aҗritilğan qäräl tügigän küni män hädämgä Rähim šz mähkimisigä üstäl yeyip, meni mehmanğa täklip qilğanliğini eyttim. U bir eğizmu gäp qilmay tiŋşidi. Andin ünsiz kiyindidä, sirtqa çiqip kätti vä ikki-üç saatlardin keyin qaytip kelip:

– Saŋa bügün käçki samoletqa bilet aldim. Öygä qaytisän, — dedi.

 Bir az vaqit ilgirila yänä üç-tšrt kün qelişimni iltimas qilğan hädämniŋ bu qarariğa män häyran boldum. U pisäŋmu qilmay:

 — Sän bu şähärdä qalsaŋ turalamsän, eyt, — dedi.

 — Yaq.

 — Ävu Rähim bir šyniŋ yalğuz oğli ekän. Uni ata-anisi härgiz seniŋ bilän qoyup bärmäydu. Ahmaq bolmay, šyüŋgä qayt…

 Män därhal kiyimlirimni jiğişturdumdä, hädämniŋ «Tehi ätigän» deginigä qarimay, aeroportqa hazirlandim. Hoşlişiş aldida hädäm:

 — Sän maŋa hapa boluvatisän, bilimän. Lekin män seni hatalaşmisun, däymän. Ata-ana vä yeqinliriŋdin jiraq jürüşniŋ näqädär eğirliğini män yahşi bilimän. Seniŋmu şundaq halätkä çüşüp qelişiŋni halimaymän. Män bilivatimän — monu Rähim degän baliğa seniŋmu kšŋlüŋ çüşüp qaldi. Umu seni intayin yahşi kšridekän. Bu gäplärni sändin yoşuruşqa vijdanim çidimidi. Män däl moşundaq iştin seni qaçurğan edim, lekin buyruqqa heç nemä degili bolmaydekän. Ägär jüräk ämrigä beqinimän desäŋ, šz ihtiyariŋ. Biraq yahşiraq oylan. U yaqta toy täyyarliği boluvetiptu. Äl-juttin uyat bolup jürmisun, — deginiçä meni bağriğa basti…

 * * *

 …Yänä adättiki hayat başlandi. İşimğa kelip hämmä hesavatlarni tügättim. Һämmisi toy hazirliği bilän bänt.  Jiraq yeqindin uruq-tuqqanlarmu kelişkä başlidi. Meni az vaqit içidila häläyküngä salğan şähärdin hädämmu qädäm täşrip qildi. Nemişkidu, u meniŋ bilän uçrişiştin qeçip jürgändäk bilindi…

 Jügräp jürüp ahiri toymu tügidi. Muhitniŋ maŋa bolğan munasiviti şunçilik illiq häm sämimiy ediki, bäzidä šzäm hiҗalät bolattim. Һämmä närsä šz yolida ketip baratti. Bizniŋ bu hatirҗäm hayatimizni ändişigä salidiğan birla halät – u Muhitniŋ salamätligi edi. «Eytsam tilim kšyidu, eytmisam dilim…», degän moşu bolsa keräk… U tuğuluşidin jüräk kesiliniŋ azavini tartip kelivatatti. Bu toğriliq maŋa däsläpki künlärdila eytqan edi. Män dohtur bolğaçqa, uniŋ kesiliniŋ näqädär hätärlik ekänligini, operatsiya qilişniŋ haҗätligini vä bu operatsiyaniŋ nahayiti hovupluq ekänliginimu bilättim. Vraçlar bu häqqidä eytqan bolsimu, ata-anisi uniŋğa heç җür°ät qilalmiğan ekän. Ularnimu çüşinişkä bolidu, älvättä. Tavakälçilikkä berip, arzulap tapqan yalğuz pärzändidin ayrilip qeliştin hämmisi çšçätti. Toydin azla vaqit ilgiri Muhit maŋa ilgiri bir näççä qetim degän sšzini yänä bir qetim qaytilap:

 — Gülinur, män sizniŋ ugaliŋizğa qelişni halimaymän. Mabada başqa birliri bilän tonuşup qalsiŋiz… Meni… meni… çüşändiŋizğu… Män… qarşi bolmaymän. Çünki meniŋ ähvalimni bilisiz… Һär qandaq kütülmigän ähval yüz berişi mümkin… U sizgä ayan, — degän edi.

Şu päyttiki uniŋ bulaqtäk kšzliridiki ändişä vä muŋni til bilän yätküzüş mümkin ämäs edi. Şuŋlaşqa uniŋ bearam kšŋlini eliş üçün:

 — Nemişkä şundaq gäplärni qilidiğansiz? Maŋa sizdin başqa kim keräkkän? Adämniŋ kšŋli ğäş bolğidäk gäplärni qilmaŋa, iltimas, — degän edim…  

 * * *

 Äpsus… Ailä qurğinimizğa yerim jildin ändila aşqanda, Muhitniŋ ağriği tehimu küçiyip kätti. Bu qetim bäk eğir halda – bir häptä hoşsiz yetip, bizni helila häläykümgä saldi. Ağriqhana işigidin bir qädämmu neri ketälmäy qalduq. Bu därt qeyinanamniŋla ämäs, şunçä qiynalsimu bilindürmäskä tirişip jüridiğan qeyinatamniŋmu qäddini pükti. Män keçä-kündüz degidäk Muhitniŋ yenida boldum.

 — Gü..l…linur.., — dedi u bir çağda bilinä-bilinmäs piçirlap. Män därhal:

 — Män yeniŋizda, Muhit… Kšzüŋizni eçiŋ. Bizni qorqutmaŋ. Aŋlavatamsiz? Һämmä närsä yahşi bolidu. Aŋlavatamsiz? — dedim tükrügümni içimgä jutup. Şu mähäl špkäm šrläp, kšzümgä yaş kälsimu, män šzämni tutuvaldim. Därhal uniŋ yastuğini tüzäp, gepimni davam qildim. – Muhit, ğäyrät qiliŋ. Apam, dadam vä meniŋ üçün ğäyrät qiliŋ. Һämmä närsä sizgila bağlinişliq.

 U kšzini asta açti vä:

 — Gülinur… Maŋa bağlinişliq ämäsligini siz yahşi bilisizğu… — dedi aran sšzläp…U meniŋ qolumni aliqiniğa elişqa tirişti. — Män hayatimdin, siz… bilän qoşqan täğdirimdin razimän. … Äŋ muhimi, meni män sizni yahşi kšrgändäk yahşi kšrälmisiŋizmu, meniŋ bilän hayatiŋizni bağliğiniŋiz üçün  çäksiz minnätdarmän. Lekin män sizniŋ ugaliŋizğa qaldim. Meni käçürüŋ, meniŋ heç kimgä ohşimas çuğluq Gülüm…

 Män uni tohtitişqa qançä härikät qilsammu, u sšzini davamlaşturdi.

– Män bu künniŋ bolidiğinini bilättim. Lekin munçilik çapsan kelidu däp oylimiğan edim. Ülgirälmidim… Sizni bähitlik qiliş üçün hizmät qilip ülgirälmidim. Siz bilän bähit quçqan künlirimni heç uzartalmidim… Һeç amalini tapalmidim…

 — Muhit, tohtitiŋ. Bizdä hämmä närsä yahşi bolidu. Nädiki yoq gäplärni qilmaŋ? İkki-üç kündä operatsiya qilinidu. Uniŋ nätiҗisi yahşi bolidu. Maŋa işiniŋ. Siz hoşiŋizğa käldiŋiz… kšrdiŋizmu… bu biz üçün qançilik bähit.., — män nemä däp, nemä qoyğinimni bilmäyvatatim. Äytävir, tohtimay uniŋğa bir sšzlärni dävatimän. U gäplärniŋ hämmisi yalğan bolsimu, män bu җan-җigärimniŋ hayatini saqlap qelişniŋ bar amalini izdävatimän. Һäqiqätänmu män uniŋ aman qelişini, meni ärkilitip, ätrapimda yänila pärvanidäk jürüşini bäk halattim…

 Äpsus… Yaratquçi heç qaysimizni tiŋşimidi…

 * * *

 Män pärzänt otida kšygän qeyinatam bilän qeyinanamniŋ yenida mümkin qädär uzağiraq turuşni qarar qildim. Qayğurup jürüp, aridin ikki jil vaqit štti. Bir küni iştin kelip, adättikidäk käçki ğizağa oltarğanda, qeyinatam bilän qeyinanam tağdin, bağdin sšzläşkä başlidi… Ahiri sšzniŋ lillasini qeyinanam eytti:

 — Qizim, — dedi u eğir uh tartivelip. — Birinçidin, dadiŋiz ikkimiz sizgä kšp rähmitimizni eytmaqçimiz. Siz… siz bizniŋ kšŋlimizdin çiqqan pärzänt bolalidiŋiz…

 Bu gäplärni bšlüp-bšlüp, aran yätküzüvatqan qeyinanamniŋ eytmaqçi boluvatqinini nahayiti roşän bilivatimän. Lekin uniŋ gepini bšlmäy, diqqät bilän tiŋşidim. Qeyinatammu maŋa helidin-heli qarap, mšldürläp oltiridu. Päydin-päy qeyinanamniŋ ünliri titiräp çiqişqa başlidi:

 — Siz tehi yaş… Mabada… — dedidä špkä-špkisini basalmay jiğlavätti.

 Män ornumdin turup, uni mäkkäm quçaqlidim vä uniŋğa:

 — Apa, män sizni çüşändim. Lekin män heç nägä kätmäymän. Silär bilän turimän. Meniŋ bar bisatim — dadam ikkiŋlar. Ändi bu gäpni qilmayli , — dedim.

 Aŋğiçä dadammu yenimizğa kelip, bizni bağriğa aldi. Bu küni üçimiz, huddi Muhit bügün duniyadin štkändäk, helä uzaq vaqit haza qilduq. Meniŋ eytqanlirimdin qeyinanam bilän qeyinatam şunçilik mämnun boldiki, hätta maŋa nemä berip, nemä qoyarini bilmäy qaldi…

 * * *

Muhit vapat bolup, bir az vaqit štkändin keyin hädäm telefon qilip:

 — Gülinur, seniŋdin käçürüm sorimaqçimän. Rähim saŋa bir näççä qetim hät yolliğan edi. Toyuŋdimu, toydin keyinmu ularni saŋa berişkä җür°ät qilalmidim. Seniŋ iş-härikitiŋ Muhitni bearam qilip qoyamdekin degän ändişä aldimni toridi. Halisaŋ, ändi ävätip beräy, sän tehi yaş… — degän edi.

Män bolsam:

 — Һädä, bu toğriliq gäp qilma. Meniŋ hazir hät oquğidäk käypiyatim yoq… — däp gäpni üzüvätkän edim…

***

Aridin yänä on näççä jil štti. Şu җäriyanda qeyinanammu, qeyinatammu talay qetim gäp qozğap, yaşliğimni yadimğa saldi. Lekin män dayim sšzni üzüp turdum. Şundaq qilip, vaqit štüvärdi. Män aldi bilän qeyinanamni, altä aydin keyin qeyinatamni baqiliqqa uzitip, käŋ hoylida tänha qaldim.

* * *

 Mana hayat yänä meni bearam qilişqa başlidi. Uzaq jillar davamida alaqisiz bolğan Rähimni yänila yadimğa saldi. Täğdirimgä nemä desämkin… Män šz vaqtida egiz täkçigä elip qoyğan Rähimniŋ hätlirini qolumğa aldim. Ularni qeyinatam vapat bolğan çağda kälgän hädäm maŋa bärgän edi…

Gülbähräm  HOŞAEVA.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ