Millitimizniŋ kälgüsi täğdirini oylayli

0
306 ret oqıldı

Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaevniŋ «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» programmiliq maqalisi elan qilinğandin buyan elimizdä härhil çarä-tädbirlär qolğa elinip, ämälgä aşurulmaqta. Demäk, kšpmillätlik Qazaqstan hälqiniŋ milliy vä mäniviy yeŋiliniş yolida šzliriniŋ milliy qimmitini – tilini, tarihini mädäniyitini, urpi-aditini, täräqqiy ätküzüşkä qaritilğan yänä bir qädäm däp bilsäk bolidu. Yeŋiçä pikir qiliş vä säviyä oçuqluği ätrapida «Uyğur avazida» berilivatqan maqalilarda qädriyitimizni, tilimizni, urpi-adätlirimizni saqlap qelişimizda orun elip kelivatqan sävänliklär toğriliq sšz bolidu. Lekin u maqalilarğa inkas bildürüvatqan heçkim yoq.

«Mäniviy yeŋiliniş» programmisi boyiçä uyğur җamaätçiligi arisidimu ilmiy-ämäliy konferentsiyalär, muhakimä jiğinliri štküzülüp, ularda štmüş tarihimizdiki mäşhur namayändilirimizniŋ tilimizni, tarihimizni, maarip-mädäniyitimizni rivaҗlanduruş boyiçä qilğan ämäliy işlirini bügünki ävlatqa tonuşturuş arqiliq šsmürlärniŋ tuğulğan yerigä, vätinigä bolğan muhäbbitini oyğitiş vä täräqqiy qilduruş boyiçä täkliplärni tävsiyä qilivatidu. Lekin bäzi çarä-tädbirlärniŋ ämälgä eşişiğa degändäk kšŋül bšlünmäy kelivatidu. Җümlidin Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ Lavar yezisidiki «atu» paҗiäsi qurvanliriniŋ hatirisigä ornitilğan yadikarliqni restavratsiya qiliş işi qolğa elinğan bolsimu, bügüngä qädär bu iş toluq häl bolmidi.

Moşu yärdä «Uyğur avazi» gezitiniŋ moşu jilniŋ 23-noyabr' künidiki sanida berilgän Aztekin İbragimovniŋ «Vijdanni satqili bolidu, setivalğili bolmaydu» degän maqaliniŋ qolumğa qäläm elişimğa säväp bolğanliğini eytqum kelidu.

Ötmüştä biz türkiy häliqlärniŋ içidä däsläp yüksäk mädäniyätni yeziq, maarip, pän, sän'ät vä mätbuatni barliqqa kältürgän häm Mahmut Qäşqäriy, Yüsüp Has Һaҗip, Musa Sayramiy, Älişer Navaiy, Lutfi, Abduqadir Damolla vä başqa büyük mutäpäkkür alim-şairlarni mäydanğa çiqarğan häliq bolup turup, milliyligimizdin ayrilip, millät süpitidä yoqilip kätsäk, büyük äҗdatlirimizniŋ rohi aldida käçürüp bolmaydiğan gunağa patqan bolimiz.

Aztekin İbragimov maqalisida šz millitiniŋ kälgüsi täğdirigä qançilik kšyünidiğanliğini, millitimizniŋ boyiğa siŋip, çoŋqur yiltiz tartip kätkän sälbiy illätlär vä sävänliklärni käŋ dairidä fakt-dälillär bilän ispatlap çiqqanliği härqandaq millätpärvär insanni oylandurup, vijdanini qaynitidu.

Mäyli qäyärdä yaşimayli, bügünki dävirdä bizniŋ arimizda savatsizlar yoq. Adämlärniŋ hämmisi, äŋ bolmiğanda, ottura däriҗidiki bilimgä egä. Gezit-jurnallarni ärkin oqalaydu, pikir qilalaydu häm yazalaydu.

Qaçanğiçä qosaqniŋ toyğiniğa mäz bolup, oyun-tamaşä, çaqçaqqa berilip jürüverimiz? Nemişkä millitimizniŋ kälgüsi täğdirini oylimaymiz? Bir danişmänniŋ näqil sšzidä eytilğan «Berilsä oyun külkä-çaqçaqqa, u häliqniŋ aylanğini ahmaqqa» däp eytqinidäk, oyun-tamaşidin başqisini bilmäydiğan halätkä kelip qalduqmu?

Älvättä, oyun-tamaşä qosaq toqluğidin häm kšŋül hatirҗämligidin bolidu.

Teç zamanda hayat käçürüvatqan häliq nemişkä šz täğdirini oylimaydu. Tilini, tarihini, urpi-adätlirini, räsim-yosunlirini üginişkä qiziqmaydu? Nemişkä, milliylikni saqlap qeliş üçün җan kšydürmäydu?

Meni yänä bir eçinduridiğan mäsilä, ayrim ata-anilar rus tilini mukämmäl bilmisimu, baliliri häm nävriliri bilän şu tilda sšzlişidu? Nemä üçün ana tilida sšzlimäydu? Ailidä balilarğa dayim uyğur tilida sšzläp bärsäk, ana tilidiki sšzlär baliniŋ yadida qalidu. Moşuniŋğa diqqät qilip, kšŋül bšlüşni untumayli.

Dšlät rähbiriniŋ jürgüzüvatqan milliy säyasitiniŋ ävzällikliridin, bizgä yaritilğan imkaniyätlärdin paydilinip, milliyligimizni rivaҗlandurup, tilimizni, tarihimizni, urpi-adätlirimizni saqlap qelişqa tirişayli, qerindaşlar!

Qasim İSMAYİLOV, peşqädäm ustaz.

Almuta şähiri.

Bälüşüş