Sähnidä — «Täğdir qismiti»

0
421 ret oqıldı

Şämşidin AYuPOV, «Uyğur avazi»/ Ötkän häptidä Q.Ğoҗamiyarov namidiki dšlät akademiyaliq Uyğur muzıkiliq-komediya teatrida yazğuçi Dürnäm Mäşürovaniŋ «Täğdir qismiti» melodrammisiniŋ prem'erisi bolup štti. «Qwrmet» ordeniniŋ sahibi, rejisser Muhit Һezimov täripidin sähniläştürülgän mäzkür draminiŋ syujeti yaşinip qalğanda pärzäntlirigä keräksiz bolup, qerilar šyidin pana tapqan anilarniŋ därt-päriyadi asasida qurulup, uniŋda bir ailiniŋ täğdirini, ata-ana bilän balilar arisidiki muräkkäp munasivätni eçip berişkä tirişqan.
Täkitläş keräkki, spektakl'ni bir kšrüpla, uniŋğa baha beriş qiyin mäsilä. Şuŋlaşqa buni mutähässislärniŋ änçisigä qaldurup, šzimizniŋ tamaşibin süpitidä alğan täsiratimizni eytip štmäkçimiz.
Mäzkür äsärni yezişta muällip, birinçi novättä, ata-aniğa bolğan mehir-muhäbbät his-tuyğusini yaş ävlatqa yätküzüşni mähsät qilğan bolsa keräk däp oylaymiz vä bu oyini qerilar šyidin pana tapqan tšrt aniniŋ eçinişliq täğdiri arqiliq ämälgä aşurğan.
Spektakl'niŋ ikkinçi qismi birinçisigä nisbätän birqädär utuqluq çiqqan. Öyniŋ tüvrügi bolğan ata — Nurvägniŋ käypä-işrätkä berilip, balilirini taşlap šydin ketişi, atisini rayidin qayturuşqa tirişqan oğli Äzizniŋ paҗiälik šlümi vä därt-älämgä çidimay, qaŋğir qahşap qalğan ğämgüzar ana — Aliyämniŋ üç qiziğa keräksiz bolup, qerilar šyidin pana tepişi häm şu yärdin baqi duniyağa säpär çekişi tamaşibinni oylandurup, keläçäk ävlatta ata-aniğa bolğan mehir-muhäbbät his-tuyğusini oyğitişqa çaqiridu. Moşu yärdä şunimu eytip štüş lazimki, melodramini sähniläştürgän rejisser asasiy toqunuşni uyğur ayali — Aliyämniŋ ailisidä yüz berivatqan kšrünüşlärdin başlap, uni qerilar šyidä uçraşqan anilarniŋ täğdiri bilän bağlaşturğinida, äsärniŋ täsir küçini tehimu aşurğan bolar edi. Undaq deyişimizniŋ sävävi, spektakl'niŋ birinçi qismida äsärniŋ baş qährimanliriniŋ häddidin ziyadä hekayä uslubiğa berilip ketişi, bir vaqiädin ikkinçisigä štüşniŋ üzviy ämäsligi, çeçilaŋğuliği tamaşibinlarniŋ p'esa mäzmunini birdin çüşinivelişini qiyinlaşturup qoyğanliğini bayqiduq. Ändi spektakl'niŋ ikkinçi qismida vaqiäliklär helila muqumlaşqan bolup, härbir qährimanniŋ äsärdä šzigä has orni bar ekänligi kšzgä çeliqidu. Bu җähättin R.Mähpirova (Asılhan), T.Ablizova (Polina), R.Bähtibaeva (Aliyäm), R.Älieva (Hafizä), G.Nasirova (Edänjuyğuçi), T.Һezimov (Mšmün), A.Uşamov (Nurväg), Z.Näsirdinova (Arzigül Hamitovna), Ya.Yarmuhämmätov (Äziz), Җ.Ämätova (Dohtur) käbi akterlarniŋ isimlirini alahidä tilğa elişqa ärziydu. Ularniŋ šzliri yaratqan qährimanlar obrizini eçip beriş yolida kšp ämgäk qilğanliği bayqilidu.
Җämläp eytsaq, äslidä «täğdir» vä «qismät» mänadaş sšzlär bolğanliqtin («Uyğur tili sinonimliriniŋ luğiti», Almuta, 1997-jil), äsär mavzusi toğriliq yänä bir qetim oylinip beqiş keräkligi häqqidä pikir bildürmäkçimiz.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ